Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7700-2:2007 (hoàn toàn tương đương với ISO 11290-2:1998 và Sửa đổi 1:2004) quy định phương pháp định lượng vi sinh vật Listeria monocytogenes trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi. Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này, giúp các phòng thử nghiệm và đơn vị kiểm nghiệm nắm vững nguyên tắc và phạm vi áp dụng.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này quy định phương pháp chung cho việc định lượng vi sinh vật Listeria monocytogenes có trong các sản phẩm dùng cho con người hoặc làm thức ăn chăn nuôi. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Áp dụng cho các sản phẩm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi nói chung.
• Áp dụng cho các mẫu môi trường trong khu vực sản xuất và xử lý thực phẩm.
• Đặc biệt lưu ý, do tính đa dạng của các sản phẩm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, phương pháp chung này có thể không phù hợp cho một số sản phẩm cụ thể trong mọi chi tiết. Trong trường hợp đó, có thể áp dụng các phương pháp khác biệt nếu thực sự cần thiết vì lý do kỹ thuật chính đáng.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn liên quan

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn các tài liệu quan trọng sau đây. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 6404 (ISO 7218) về Nguyên tắc chung đối với việc kiểm tra vi sinh vật.
• TCVN 6507 (ISO 6887) các phần liên quan về chuẩn bị mẫu thử, huyền phù ban đầu và các dung dịch pha loãng thập phân để kiểm tra vi sinh vật.
• ISO 11290-1 về Phương pháp phát hiện Listeria monocytogenes.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa rõ ràng về đối tượng định lượng nhằm đảm bảo tính đồng nhất trong quá trình phân tích:

• Listeria monocytogenes: Là những vi khuẩn hình thành các khuẩn lạc điển hình trên môi trường phân lập đặc hiệu rắn được sử dụng trong tiêu chuẩn này, đồng thời biểu hiện các đặc tính sinh hóa và hình thái học được mô tả khi tiến hành các thử nghiệm khẳng định theo quy trình.
• Định lượng Listeria monocytogenes: Là việc xác định số lượng vi khuẩn Listeria monocytogenes tìm thấy trên một đơn vị khối lượng (gam) hoặc thể tích (mililit) mẫu thử, khi tiến hành thử nghiệm theo các bước quy định trong tiêu chuẩn này.

- Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp định lượng

Phương pháp định lượng Listeria monocytogenes dựa trên quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt gồm các bước cơ bản sau:

• Bước 1: Cấy mẫu và chuẩn bị dịch pha loãng: Tiến hành trải một lượng thể tích xác định của mẫu thử (nếu là sản phẩm lỏng) hoặc một lượng thể tích xác định của huyền phù ban đầu (đối với các sản phẩm khác), hoặc các dung dịch pha loãng thập phân của chúng lên bề mặt của môi trường thạch đĩa chọn lọc đặc hiệu.
• Bước 2: Sử dụng môi trường chọn lọc: Tiêu chuẩn quy định sử dụng hai loại môi trường thạch chọn lọc chính là môi trường thạch Listeria theo Ottaviani và Agosti (ALOA) và một môi trường chọn lọc thứ hai do phòng thử nghiệm tự lựa chọn (ví dụ: thạch PALCAM hoặc thạch Oxford).
• Bước 3: Ủ ấm: Tiến hành ủ các đĩa thạch đã cấy mẫu ở nhiệt độ thích hợp (thường là 37 độ C) trong khoảng thời gian từ 24 giờ đến 48 giờ để cho phép các khuẩn lạc phát triển rõ rệt.
• Bước 4: Khẳng định khuẩn lạc: Chọn lọc các khuẩn lạc nghi ngờ từ các đĩa thạch để tiến hành các thử nghiệm khẳng định đặc trưng bao gồm: nhuộm Gram, thử nghiệm catalase, thử nghiệm khả năng di động, thử nghiệm tan máu (hemolysis), thử nghiệm CAMP (Christie-Atkins-Munch-Peterson) và thử nghiệm lên men đường (carbohydrate utilization).
• Bước 5: Tính toán kết quả: Dựa trên số lượng khuẩn lạc đã được khẳng định là Listeria monocytogenes để tính toán số lượng vi sinh vật này có trong một gam hoặc một mililit mẫu thử ban đầu.