Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7301-2:2008

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7301-2:2008 (hoàn toàn tương đương với ISO/TR 14121-2 : 2007) về An toàn máy - Đánh giá rủi ro - Phần 2: Hướng dẫn thực hành và ví dụ về các phương pháp là văn bản kỹ thuật quan trọng. Tiêu chuẩn này đưa ra các hướng dẫn thực tiễn nhằm nhận diện, phân tích và đánh giá các rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành và bảo dưỡng máy móc, thiết bị. Dưới đây là tóm tắt chi tiết các nội dung cốt lõi được quy định trong tiêu chuẩn dựa trên danh mục cấu trúc của văn bản.

1. Xác định mục tiêu, phạm vi và giới hạn đánh giá rủi ro ban đầu

Việc đánh giá rủi ro đối với máy móc thiết bị đòi hỏi phải được thực hiện một cách hệ thống ngay từ giai đoạn chuẩn bị ban đầu với các yêu cầu cụ thể sau:

• Xác định mục tiêu và phạm vi: Mục tiêu, phạm vi áp dụng và thời hạn cuối cùng đối với bất kỳ sự đánh giá rủi ro nào cũng đều phải được xác định rõ ràng ngay từ lúc bắt đầu thực hiện.
• Mô tả khả năng vận hành của máy: Làm rõ các khả năng vận hành thực tế của máy, xác định việc sử dụng máy đúng theo mục đích và thiết kế dự định ban đầu.
• Dự báo hành vi sử dụng sai quy cách: Xem xét và đánh giá các trường hợp sử dụng sai quy cách một cách hợp lý có thể tiên lượng trước được trong thực tế vận hành.
• Xác định môi trường hoạt động: Xác định rõ loại môi trường cụ thể mà máy có thể được đưa vào vận hành, sử dụng cũng như tiến hành công tác bảo dưỡng định kỳ.
• Kiểm tra chức năng và công việc: Đạt được các mục tiêu mô tả giới hạn nêu trên thông qua việc kiểm tra chi tiết các chức năng hoạt động của máy và toàn bộ các công việc, thao tác gắn liền với cách thức sử dụng máy.

2. Nhận biết các mối nguy hiểm và tình trạng nguy hiểm

Nhận biết mối nguy hiểm là bước nền tảng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát an toàn hiệu quả:

• Mục tiêu nhận biết: Lập ra danh sách đầy đủ các mối nguy hiểm, các tình trạng nguy hiểm và sự kiện nguy hiểm có thể xảy ra. Quá trình này cho phép mô tả chi tiết viễn cảnh tai nạn dưới dạng một tình trạng nguy hiểm cụ thể, xác định rõ thời điểm và cách thức dẫn đến tổn hại cho con người hoặc thiết bị.
• Tài liệu tham chiếu hỗ trợ: Sử dụng Phụ lục A của tiêu chuẩn TCVN 7301-1 : 2008 như một danh mục kiểm tra chung và là xuất phát điểm hữu ích để nhận biết các mối nguy hiểm liên quan.
• Nguồn thông tin bổ sung: Việc nhận biết mối nguy hiểm còn có thể dựa trên cơ sở các thông tin hướng dẫn chi tiết tại mục 4.2 của tiêu chuẩn TCVN 7301-1 : 2008.

3. Đánh giá mức rủi ro và mô tả chuỗi sự kiện nguy hiểm

Để đưa ra các biện pháp giảm thiểu rủi ro chính xác, tiêu chuẩn hướng dẫn phương pháp phân tích và đánh giá chi tiết:

• Mục tiêu đánh giá mức rủi ro: Xác định rõ ràng và chuẩn xác mức độ nghiêm trọng của các rủi ro hiện hữu nhằm làm cơ sở đưa ra các quyết định kiểm soát và giảm thiểu rủi ro phù hợp.
• Mô tả chuỗi sự kiện thực tế: Mô tả một cách rõ ràng, chi tiết và tiệm cận nhất với thực tế toàn bộ chuỗi sự kiện hoặc các điều kiện cần phải diễn ra hoặc cùng tồn tại để dẫn đến một sự kiện nguy hiểm cụ thể.
• Xem xét các khía cạnh kỹ thuật liên quan: Khi thực hiện mô tả chuỗi sự kiện nguy hiểm, bắt buộc phải xem xét toàn diện các khía cạnh kỹ thuật và an toàn được quy định chi tiết tại mục 7.3 của tiêu chuẩn TCVN 7301-1 : 2008.