Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn TCVN 7301-1:2008

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7301-1:2008 hoàn toàn tương đương với ISO 14121-1:2007, quy định về "An toàn máy - Đánh giá rủi ro - Phần 1: Nguyên tắc". Đây là văn bản kỹ thuật cốt lõi thiết lập các nguyên tắc chung nhằm xác định các mối nguy hại, ước tính và đánh giá rủi ro trong quá trình thiết kế, chế tạo và vận hành máy móc, từ đó đưa ra các biện pháp giảm thiểu rủi ro hiệu quả và an toàn cho người sử dụng.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ ranh giới và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn:

• Tiêu chuẩn này đưa ra các nguyên tắc chung cho việc đánh giá rủi ro đối với máy móc thiết bị.
• Mục tiêu chính là hỗ trợ các nhà thiết kế, chế tạo và các bên liên quan đưa ra quyết định an toàn trong suốt vòng đời của máy.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các rủi ro đối với vật nuôi, tài sản hoặc môi trường, trừ khi các yếu tố này liên quan trực tiếp đến sự an toàn của con người vận hành máy.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần tham chiếu đến các tài liệu tiêu chuẩn liên quan khác về an toàn máy:

• Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn cơ bản về an toàn máy (như TCVN 7383-1 và TCVN 7383-2) nhằm đảm bảo tính thống nhất về thuật ngữ và phương pháp luận.
• Việc áp dụng các tài liệu viện dẫn này là bắt buộc đối với các phiên bản được nêu cụ thể trong tiêu chuẩn.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm cơ bản để thống nhất cách hiểu trong quá trình đánh giá rủi ro:

• Mối nguy hại (Hazard): Nguồn có khả năng gây thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe.
• Tình huống nguy hiểm (Hazardous situation): Bất kỳ tình huống nào trong đó con người bị phơi nhiễm trước ít nhất một mối nguy hại.
• Rủi ro (Risk): Sự kết hợp giữa khả năng xảy ra thương tích hoặc tổn hại sức khỏe và mức độ nghiêm trọng của tổn hại đó.
• Đánh giá rủi ro (Risk assessment): Toàn bộ quá trình bao gồm phân tích rủi ro và đánh giá rủi ro để đưa ra quyết định về mức độ an toàn.
• Biện pháp bảo vệ (Protective measure): Biện pháp được sử dụng để giảm thiểu rủi ro, bao gồm thiết kế an toàn nội tại, bảo vệ phụ trợ và thông tin hướng dẫn sử dụng.

Nguyên tắc chung về đánh giá rủi ro (Điều 4)

Đây là nội dung cốt lõi hướng dẫn quy trình thực hiện đánh giá rủi ro một cách hệ thống:

• Quy trình lặp lại: Đánh giá rủi ro là một quá trình lặp đi lặp lại. Nếu rủi ro chưa được giảm thiểu xuống mức chấp nhận được, quy trình thiết kế và áp dụng biện pháp bảo vệ phải được thực hiện lại.
• Xác định giới hạn của máy: Bước đầu tiên yêu cầu xác định rõ các giới hạn sử dụng, giới hạn không gian, giới hạn thời gian và các giới hạn khác của máy móc.
• Nhận diện mối nguy: Xác định một cách có hệ thống tất cả các mối nguy hại có thể xảy ra trong mọi giai đoạn của vòng đời máy (vận chuyển, lắp đặt, vận hành, bảo dưỡng, tháo dỡ).
• Ước tính rủi ro: Xác định mức độ nghiêm trọng của tổn hại có thể xảy ra và xác suất xuất hiện tổn hại đó dựa trên các yếu tố phơi nhiễm của con người.
• Đánh giá rủi ro: So sánh kết quả ước tính rủi ro với các tiêu chí an toàn để quyết định xem có cần giảm thiểu rủi ro thêm nữa hay không.