Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7123:2007 (ISO 3378:2002)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7123:2007 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 3378:2002. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ bền rạn nứt mặt cật và chỉ số rạn nứt mặt cật của da. Đây là một trong những phép thử cơ lý cốt lõi nhằm đánh giá chất lượng, độ dẻo dai và khả năng chịu lực kéo căng của các loại da, đặc biệt là da nhẹ sử dụng trong ngành sản xuất giày dép, may mặc và bọc đệm.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp thử nghiệm:

• Tiêu chuẩn quy định phương pháp xác định độ bền rạn nứt mặt cật và chỉ số rạn nứt mặt cật của da thông qua việc đo lực và độ giãn tại thời điểm xảy ra hiện tượng rạn nứt.
• Phương pháp này được thiết kế đặc biệt và áp dụng hiệu quả cho tất cả các loại da nhẹ, giúp các nhà sản xuất và đơn vị kiểm định đánh giá chính xác khả năng chịu lực của bề mặt da trong quá trình gia công kéo giãn (như gò giày) và quá trình sử dụng thực tế.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, cần phối hợp sử dụng các tiêu chuẩn viện dẫn sau đây. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng bản mới nhất:

• TCVN 7117 (ISO 2418): Da - Phép thử hóa, cơ lý và độ bền màu - Vị trí lấy mẫu. Tiêu chuẩn này hướng dẫn cách thức và vị trí lấy mẫu chuẩn trên tấm da để đảm bảo tính đại diện và khách quan cho phép thử.
• TCVN 7115 (ISO 2419): Da - Phép thử cơ lý - Chuẩn bị và điều hòa mẫu thử. Tiêu chuẩn này quy định nghiêm ngặt về môi trường nhiệt độ và độ ẩm chuẩn để điều hòa mẫu trước khi thử nghiệm, nhằm loại bỏ các sai số do tác động của thời tiết và môi trường xung quanh.

Điều 3: Nguyên tắc thử nghiệm

Nguyên lý vận hành của phép thử được quy định chi tiết nhằm đảm bảo tính thống nhất và khả năng tái lập kết quả:

• Một mẫu thử hình tròn được kẹp chặt cố định xung quanh phần rìa bằng một cơ cấu kẹp chuyên dụng, giữ cho mẫu không bị trượt hoặc biến dạng ở vùng kẹp trong suốt quá trình thử nghiệm.
• Một viên bi thép (hoặc đầu ấn hình bán cầu) được ấn từ từ vào tâm của mẫu thử từ phía mặt thịt (mặt trong của da) hướng ra phía mặt cật (mặt ngoài của da).
• Quá trình ấn được thực hiện liên tục với tốc độ tăng dần đều cho đến khi xuất hiện vết rạn nứt đầu tiên trên bề mặt cật của da.
• Tại thời điểm xuất hiện vết rạn nứt đầu tiên, thiết bị sẽ ghi lại hai thông số kỹ thuật quan trọng: Lực ấn tác dụng (tính bằng Newton) và độ giãn (độ lồi của mẫu thử tại tâm, tính bằng milimét).

Điều 4: Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

Để thực hiện phép thử đạt độ chính xác cao, tiêu chuẩn yêu cầu sử dụng các thiết bị đo lường đáp ứng các thông số kỹ thuật nghiêm ngặt sau:

• Thiết bị thử nghiệm (thường gọi là Lastometer): Phải có cơ cấu kẹp mẫu chắc chắn với đường kính trong của vòng kẹp là 25,0 mm ± 0,5 mm. Bề mặt kẹp phải được thiết kế để giữ chặt mẫu thử mà không làm hỏng hoặc gây trượt mẫu khi chịu lực tác dụng.
• Viên bi thép (đầu ấn): Có đường kính tiêu chuẩn là 6,25 mm ± 0,05 mm. Bề mặt viên bi phải nhẵn bóng, có độ cứng cao và không có khuyết tật để tránh gây ra lực ma sát không đều làm rách cục bộ mẫu thử.
• Cơ cấu truyền động: Cho phép viên bi di chuyển tịnh tiến vuông góc với mặt phẳng kẹp mẫu với tốc độ không đổi là 0,2 mm/s ± 0,05 mm/s.
• Dụng cụ đo lực: Có khả năng đo và hiển thị lực tác dụng lên viên bi với độ chính xác cao, dải đo phải phù hợp với độ bền của loại da cần thử nghiệm.
• Dụng cụ đo độ giãn: Đo chiều sâu dịch chuyển của viên bi (độ lồi của mẫu thử) từ vị trí bắt đầu tiếp xúc đến khi xuất hiện vết nứt, độ chính xác yêu cầu tối thiểu là 0,1 mm.
• Kính lúp quan sát: Có độ phóng đại từ 4x đến 6x để hỗ trợ người thử nghiệm quan sát trực quan và xác định chính xác thời điểm xuất hiện vết rạn nứt đầu tiên trên mặt cật của da.