Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7087:2008 (CODEX STAN 1-2005)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7087:2008 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế CODEX STAN 1-2005 về ghi nhãn thực phẩm bao gói sẵn. Đây là văn bản kỹ thuật và pháp lý cốt lõi, thiết lập các nguyên tắc và yêu cầu bắt buộc đối với việc thể hiện thông tin trên nhãn thực phẩm. Mục tiêu của tiêu chuẩn nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, ngăn ngừa các hành vi gian lận thương mại, đồng thời tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu thực phẩm. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Phạm vi áp dụng của TCVN 7087:2008 được quy định chặt chẽ nhằm bao quát toàn bộ thị trường thực phẩm bao gói sẵn:

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với việc ghi nhãn của tất cả các loại thực phẩm bao gói sẵn được cung cấp trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng hoặc dùng cho các cơ sở dịch vụ ăn uống (bao gồm nhà hàng, khách sạn, bệnh viện, trường học và các bếp ăn tập thể tương tự).
• Tiêu chuẩn cũng điều chỉnh các khía cạnh liên quan đến cách trình bày nhãn thực phẩm nhằm đảm bảo tính trung thực và minh bạch của thông tin.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng đối với các loại thực phẩm không bao gói sẵn, thực phẩm được đóng gói tạm thời hoặc đóng gói tại chỗ theo yêu cầu trực tiếp của khách hàng tại điểm bán.

Điều 2: Thuật ngữ và định nghĩa

Để đảm bảo việc hiểu và áp dụng thống nhất các quy định pháp lý, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa cho các thuật ngữ chuyên ngành sau:

• Ghi nhãn (Labeling): Bao gồm bất kỳ tài liệu viết, in, khắc nổi, vẽ hoặc đồ họa nào xuất hiện trên nhãn, đi kèm hoặc ở gần thực phẩm nhằm mục đích quảng cáo, giới thiệu hoặc hướng dẫn sử dụng.
• Nhãn (Label): Là bất kỳ thẻ, thương hiệu, nhãn hiệu, hình ảnh hoặc mô tả bằng hình vẽ khác được viết, in, stencil, đánh dấu, khắc nổi hoặc áp dụng trực tiếp lên bao bì của thực phẩm.
• Thực phẩm bao gói sẵn (Prepackaged food): Là thực phẩm được đóng gói hoặc chuẩn bị sẵn trong bao bì, sẵn sàng để bán trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc cho các cơ sở dịch vụ ăn uống, mà bao bì đó không thể thay đổi nếu không mở hoặc thay đổi bao bì gốc.
• Thành phần (Ingredient): Là bất kỳ chất nào, kể cả phụ gia thực phẩm, được sử dụng trong quá trình sản xuất hoặc chế biến thực phẩm và vẫn còn lại trong sản phẩm cuối cùng, mặc dù có thể dưới dạng đã thay đổi.
• Phụ gia thực phẩm (Food additive): Là bất kỳ chất nào không được tiêu thụ thông thường như một thực phẩm và không được sử dụng như một thành phần đặc trưng của thực phẩm, việc bổ sung có chủ ý vào thực phẩm nhằm mục đích công nghệ trong quá trình sản xuất, chế biến, bao gói hoặc bảo quản.
• Bao bì (Container): Là bất kỳ hình thức bao gói nào chứa đựng thực phẩm trực tiếp hoặc gián tiếp, bao gồm cả màng bọc, hộp, chai, lọ, lon, túi.

Điều 3: Nguyên tắc chung

Nguyên tắc chung thiết lập các tiêu chuẩn đạo đức và pháp lý tối cao đối với việc ghi nhãn thực phẩm, nghiêm cấm các hành vi gian lận thông tin:

• Tính trung thực, không gây nhầm lẫn: Thực phẩm bao gói sẵn không được mô tả hoặc trình bày trên nhãn bằng hình ảnh, từ ngữ hoặc các phương tiện khác một cách sai lệch, gây hiểu lầm hoặc lừa dối người tiêu dùng về bản chất thực của sản phẩm.
• Ngăn ngừa ấn tượng sai lệch: Nhãn thực phẩm không được tạo ra ấn tượng không đúng về tính chất, đặc tính, chất lượng, nguồn gốc địa lý hoặc công dụng của thực phẩm dưới bất kỳ hình thức nào.
• Rõ ràng và dễ tiếp cận: Các thông tin bắt buộc trên nhãn phải được trình bày rõ ràng, dễ đọc, dễ hiểu đối với người tiêu dùng trong điều kiện mua hàng thông thường và không bị che khuất bởi các yếu tố trang trí hoặc quảng cáo khác.

Điều 4: Ghi nhãn bắt buộc đối với thực phẩm bao gói sẵn

Đây là nội dung cốt lõi quy định các thông tin bắt buộc phải xuất hiện trên nhãn của mọi sản phẩm thực phẩm bao gói sẵn lưu thông trên thị trường:

• Tên thực phẩm: Phải chỉ ra bản chất thực của thực phẩm, cụ thể và không được gây mơ hồ. Tên gọi phải tuân theo quy định của pháp luật quốc gia hoặc sử dụng tên thông thường đã được thiết lập.
• Danh sách thành phần: Phải liệt kê đầy đủ các thành phần theo thứ tự tỷ lệ khối lượng giảm dần tại thời điểm sản xuất. Phải ghi rõ các thành phần có khả năng gây dị ứng hoặc mẫn cảm đặc biệt (như ngũ cốc chứa gluten, giáp xác, trứng, cá, sữa, các loại hạt).
• Định lượng tịnh và thể tích ráo nước: Phải được công bố theo hệ mét (khối lượng đối với chất rắn, thể tích đối với chất lỏng). Đối với thực phẩm đóng gói trong môi trường chất lỏng, phải ghi rõ khối lượng chất rắn đã ráo nước bên cạnh tổng khối lượng tịnh.
• Tên và địa chỉ: Phải ghi rõ tên và địa chỉ của nhà sản xuất, nhà đóng gói, nhà phân phối, nhà nhập khẩu hoặc nhà bán lẻ chịu trách nhiệm pháp lý về sản phẩm.
• Nước xuất xứ (Xuất xứ hàng hóa): Phải công bố rõ ràng nước xuất xứ của thực phẩm nếu việc thiếu thông tin này có thể gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng về nguồn gốc thực tế của sản phẩm.
• Nhận biết lô hàng (Mã lô): Mỗi bao gói phải được đánh dấu bằng chữ hoặc số (mã hóa) để nhận biết lô sản xuất, phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm khi có sự cố an toàn thực phẩm.
• Ghi ngày và hướng dẫn bảo quản: Phải ghi rõ hạn sử dụng (ví dụ: "Sử dụng tốt nhất trước ngày..." hoặc "Hạn sử dụng..."). Đi kèm với đó là các hướng dẫn bảo quản đặc biệt nếu chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào điều kiện môi trường xung quanh.
• Hướng dẫn sử dụng: Phải ghi rõ hướng dẫn sử dụng, bao gồm cả cách tái chế hoặc chế biến trước khi ăn, nếu cần thiết để đảm bảo người tiêu dùng sử dụng sản phẩm đúng cách và an toàn.