Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5473:2007

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5473:2007 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 105-N01:1993, quy định phương pháp xác định độ bền màu của tất cả các loại vật liệu dệt, ở mọi trạng thái tồn tại, đối với tác dụng của các dung dịch hypoclorit hoạt động có nồng độ thường được sử dụng trong quy trình tẩy trắng công nghiệp. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ bền màu của các loại vật liệu dệt, không phân biệt nguồn gốc xơ sợi (bao gồm xơ tự nhiên, xơ nhân tạo hoặc xơ tổng hợp) và trạng thái cấu trúc của vật liệu (như xơ rời, sợi, xơ dừa, vải dệt thoi, vải dệt kim hoặc các sản phẩm dệt may hoàn thiện).
• Phương pháp thử nghiệm này tập trung vào việc đánh giá khả năng kháng lại tác động hóa học của dung dịch hypoclorit hoạt động, mô phỏng chính xác điều kiện của quá trình tẩy trắng bằng clo trong môi trường sản xuất công nghiệp thực tế.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, cần viện dẫn các tài liệu tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan dưới đây. Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 4536:2002 (ISO 105-A01) Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần A01: Quy định chung cho các phép thử nghiệm độ bền màu.
• TCVN 5466:2002 (ISO 105-A02) Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần A02: Thang xám dùng để đánh giá sự thay đổi màu của mẫu thử.
• TCVN 5467:2002 (ISO 105-A03) Vật liệu dệt - Phương pháp xác định độ bền màu - Phần A03: Thang xám dùng để đánh giá sự dây màu lên vải thử kèm.

Điều 3: Nguyên lý thử nghiệm

Nguyên lý cốt lõi của phương pháp xác định độ bền màu với tẩy trắng hypoclorit được thực hiện qua các bước kỹ thuật nghiêm ngặt sau:

• Mẫu thử của vật liệu dệt trước tiên được làm ướt hoàn toàn bằng nước cất để đảm bảo khả năng thấm hút đồng đều.
• Sau đó, mẫu thử được ngâm và khuấy đều trong dung dịch natri hypoclorit (NaClO) có nồng độ clo hoạt tính được kiểm soát chặt chẽ, ở nhiệt độ và khoảng thời gian quy định của quy trình thử nghiệm.
• Sau khi kết thúc thời gian xử lý bằng hypoclorit, mẫu thử được lấy ra và xả sạch bằng nước lạnh để loại bỏ phần lớn hóa chất bám trên bề mặt.
• Để triệt tiêu hoàn toàn lượng clo dư còn sót lại trên xơ sợi (tránh hiện tượng tiếp tục phản ứng gây sai lệch kết quả), mẫu thử được xử lý tiếp bằng dung dịch chất khử clo thích hợp (như hydro peroxit hoặc natri hydrogensulfit).
• Cuối cùng, mẫu thử được xả sạch lại một lần nữa bằng nước cất, vắt ráo và sấy khô ở nhiệt độ phòng hoặc nhiệt độ không vượt quá giới hạn quy định.
• Sự thay đổi màu sắc của mẫu thử sau quá trình xử lý hóa chất được đánh giá bằng cách so sánh trực quan với mẫu gốc chưa xử lý dưới nguồn sáng tiêu chuẩn, sử dụng thang xám đánh giá sự thay đổi màu để phân cấp độ bền màu.

Điều 4: Thiết bị và thuốc thử

Để đảm bảo tính chính xác và độ lặp lại của phép thử, phòng thử nghiệm cần trang bị đầy đủ các thiết bị, dụng cụ và hóa chất đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật sau:

• Dung dịch natri hypoclorit (NaClO): Phải chứa lượng clo hoạt tính theo quy định (thông thường là 2,0 g/l clo hoạt tính). Độ pH của dung dịch này phải được điều chỉnh và duy trì ổn định ở mức pH từ 11,0 ± 0,2 bằng cách sử dụng dung dịch đệm thích hợp (ví dụ: natri cacbonat hoặc natri hydro cacbonat).
• Dung dịch chất khử clo dư: Sử dụng một trong hai loại dung dịch sau để trung hòa clo hoạt tính còn lại trên mẫu: dung dịch hydro peroxit (H2O2) nồng độ 2,5 g/l (khoảng 8,5 thể tích) hoặc dung dịch natri hydrogensulfit (NaHSO3) nồng độ 5,0 g/l.
• Nước cất hoặc nước khử ion: Được sử dụng bắt buộc để pha chế tất cả các dung dịch hóa chất và dùng cho các bước xả sạch mẫu thử nhằm loại bỏ hoàn toàn ảnh hưởng của các ion kim loại hoặc tạp chất có trong nước máy thông thường.
• Thang xám đánh giá sự thay đổi màu: Phù hợp với tiêu chuẩn TCVN 5466 (ISO 105-A02) để xác định chính xác mức độ biến đổi màu sắc của mẫu thử sau khi tẩy trắng.
• Dụng cụ thí nghiệm chuyên dụng: Bao gồm cốc thủy tinh có nắp đậy kín để tránh thất thoát clo hoạt tính, ống đong chia độ, máy đo pH có độ chính xác cao (sai số không quá ± 0,1), nhiệt kế và thiết bị kiểm soát nhiệt độ bể ổn nhiệt để duy trì nhiệt độ thử nghiệm ổn định ở mức 20 độ C ± 2 độ C.