Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5136:1990

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5136:1990 (hoàn toàn phù hợp với ST SEV 541 : 1977) quy định các yêu cầu chung đối với các phương pháp đo tiếng ồn. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng, thiết lập các nguyên tắc thống nhất nhằm xác định đặc tính tiếng ồn tại các vị trí làm việc, trong các phòng của nhà ở, nhà công cộng và trên lãnh thổ khu dân cư. Việc tuân thủ tiêu chuẩn này giúp đảm bảo tính chính xác, khách quan của kết quả đo, phục vụ hiệu quả cho công tác kiểm soát ô nhiễm tiếng ồn và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

- Phạm vi áp dụng và nguyên tắc chung

• Tiêu chuẩn áp dụng cho việc đo tiếng ồn trong môi trường lao động sản xuất và môi trường sinh hoạt đô thị, khu dân cư.
• Xác định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc đối với thiết bị đo, điều kiện đo, quy trình thực hiện phép đo và phương pháp xử lý, trình bày số liệu thu được.

- Điều 1: Thiết bị đo và yêu cầu kỹ thuật đối với dụng cụ đo

• Thiết bị chính được sử dụng để đo tiếng ồn là máy đo mức âm (máy đo độ ồn) đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế và quốc gia hiện hành về độ chính xác.
• Thiết bị đo phải được kiểm định định kỳ và hiệu chuẩn bằng bộ hiệu chuẩn âm thanh chuẩn (acoustic calibrator) trước và sau mỗi loạt đo để đảm bảo sai số nằm trong giới hạn cho phép.
• Khi tiến hành đo ngoài trời hoặc trong môi trường có luồng gió mạnh, bắt buộc phải sử dụng ống lọc gió (đầu bọc micro) để loại bỏ nhiễu do khí động học gây ra đối với màng micro.

- Điều 2: Điều kiện đo và các yếu tố ảnh hưởng từ môi trường

• Vị trí đặt micro phải được lựa chọn sao cho phản ánh trung thực trường âm thanh cần đo, tránh các vật cản lớn hoặc các bề mặt phản xạ âm không mong muốn. Khoảng cách từ micro đến các bề mặt phản xạ (tường, trần, sàn) phải tuân thủ khoảng cách tối thiểu theo quy định (thường không nhỏ hơn 1 mét đến 1,2 mét).
• Các yếu tố khí tượng như nhiệt độ, độ ẩm tương đối, áp suất khí quyển và tốc độ gió tại thời điểm đo phải nằm trong giới hạn hoạt động bình thường của thiết bị đo. Không tiến hành đo ngoài trời khi có mưa, tuyết hoặc gió mạnh vượt quá giới hạn kỹ thuật của thiết bị.
• Tiếng ồn nền (tiếng ồn khi nguồn âm cần đo không hoạt động) phải thấp hơn tiếng ồn của nguồn cần đo ít nhất là 10 dBA. Trong trường hợp hiệu số này dao động từ 3 dBA đến 9 dBA, kết quả đo phải được hiệu chính bằng cách trừ đi trị số hiệu chính tương ứng theo quy định kỹ thuật.

- Điều 3: Phương pháp tiến hành đo tiếng ồn

• Trước khi đo, cần xác định rõ tính chất của tiếng ồn (tiếng ồn ổn định, tiếng ồn không ổn định, tiếng ồn xung, tiếng ồn ngắt quãng) để thiết lập đặc tính thời gian của máy đo (Fast, Slow hoặc Impulse) cho phù hợp.
• Thời gian đo phải đủ dài để bao quát được toàn bộ chu kỳ hoạt động của nguồn âm, đảm bảo phản ánh đúng mức độ ồn trung bình hoặc mức âm tương đương (Leq) của môi trường cần đánh giá.
• Đối với khu vực sản xuất, phép đo phải được thực hiện tại các vị trí làm việc thực tế của người lao động. Micro phải được đặt ở tầm cao ngang tai của người lao động ở tư thế làm việc bình thường (đứng hoặc ngồi).

- Điều 4: Trình bày và ghi nhận kết quả đo

• Mọi kết quả đo kiểm phải được ghi chép đầy đủ và lập thành biên bản đo chi tiết, có chữ ký của người thực hiện và cơ quan có thẩm quyền.
• Biên bản đo phải thể hiện rõ các thông tin bắt buộc bao gồm: Ngày, giờ thực hiện phép đo; sơ đồ bố trí các điểm đo; thông tin chi tiết về thiết bị đo (tên, chủng loại, số sê-ri, thời hạn hiệu chuẩn); các thông số môi trường khí tượng tại thời điểm đo.
• Mô tả chi tiết trạng thái hoạt động của nguồn gây ồn và các nguồn âm xung quanh có khả năng ảnh hưởng đến kết quả đo.
• Kết quả đo phải được biểu diễn dưới dạng các đại lượng vật lý tiêu chuẩn theo quy định (như mức âm dBA, mức áp suất âm trong các dải phân tích tần số octav).