Giới thiệu chung về tiêu chuẩn TCVN 5062:1990

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5062:1990 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn ST SEV 5015 : 1985) quy định về việc phân loại các loại hợp kim cứng dùng cho dụng cụ cắt gọt kim loại (dụng cụ sắt) theo mục đích sử dụng. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong ngành cơ khí chế tạo, giúp định hướng lựa chọn vật liệu cắt phù hợp với từng loại vật liệu gia công và điều kiện cắt gọt cụ thể nhằm tối ưu hóa hiệu suất sản xuất.

Phạm vi áp dụng và nguyên tắc phân loại

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các mảnh hợp kim cứng dùng để cắt gọt kim loại bằng phương pháp tạo phoi. Việc phân loại dựa trên khả năng ứng dụng và đặc tính của vật liệu gia công, được chia thành các nhóm ứng dụng chính ký hiệu bằng chữ cái và màu sắc nhận diện đặc trưng:

• Nhóm P (Màu xanh lam): Chuyên dùng để gia công các loại thép, thép đúc, gang dẻo tạo phoi dài.
• Nhóm M (Màu vàng): Chuyên dùng để gia công các loại thép không gỉ, thép đúc austenit, thép chịu nhiệt, gang hợp kim, thép mangan và các vật liệu khó gia công khác.
• Nhóm K (Màu đỏ): Chuyên dùng để gia công gang xám, gang biến trắng, kim loại màu, hợp kim không chứa sắt và các vật liệu phi kim loại khác.

Phân nhóm chi tiết theo điều kiện làm việc

Trong mỗi nhóm ứng dụng chính (P, M, K), tiêu chuẩn tiếp tục phân chia thành các nhóm phụ bằng các chỉ số số học (ví dụ: 01, 10, 20, 30, 40, 50) thể hiện mức độ tăng dần của độ dẻo dai và giảm dần của độ chống mài mòn:

• Các chỉ số nhỏ (như 01, 10): Thích hợp cho điều kiện cắt tốc độ cao, lượng chạy dao nhỏ, yêu cầu độ chống mài mòn cực cao (phù hợp cho tiện tinh, phay tinh).
• Các chỉ số trung bình (như 20, 30): Thích hợp cho điều kiện cắt trung bình, cân bằng giữa độ cứng và độ dẻo dai (phù hợp cho tiện bán tinh, phay bán tinh).
• Các chỉ số lớn (như 40, 50): Thích hợp cho điều kiện cắt tốc độ thấp, lượng chạy dao lớn, lực cắt lớn và có va đập mạnh, yêu cầu độ dẻo dai cao để chống mẻ dao (phù hợp cho tiện thô, bào).

Ý nghĩa của việc áp dụng tiêu chuẩn

Việc áp dụng TCVN 5062:1990 mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho các doanh nghiệp cơ khí chế tạo:

• Giúp kỹ sư và thợ cơ khí lựa chọn chính xác mác hợp kim cứng phù hợp với công nghệ gia công, tối ưu hóa năng suất và kéo dài tuổi thọ của dụng cụ cắt.
• Thống nhất hệ thống ký hiệu và phân loại theo tiêu chuẩn quốc tế, tạo thuận lợi cho việc xuất nhập khẩu, mua sắm vật tư và trao đổi kỹ thuật giữa các đơn vị trong và ngoài nước.
• Hạn chế tối đa hiện tượng hỏng dao, mẻ dao đột ngột trong quá trình gia công, từ đó giảm thiểu phế phẩm và nâng cao chất lượng bề mặt chi tiết gia công.