Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5006:1989 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 3631:1978) đưa ra những hướng dẫn kỹ thuật quan trọng về phương pháp bảo quản các loại quả thuộc giống cam quýt (Citrus) nhằm duy trì chất lượng, hạn chế tối đa sự hao hụt và hư hỏng trong quá trình lưu kho cũng như vận chuyển thương mại. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều khoản này xác định rõ đối tượng, mục đích và phạm vi điều chỉnh của tiêu chuẩn đối với các loại quả thuộc chi cam quýt:

• Tiêu chuẩn áp dụng cho các loại quả thương mại phổ biến thuộc giống cam quýt bao gồm: cam ngọt (Citrus sinensis), quýt (Citrus reticulata), chanh (Citrus limon), bưởi chùm (Citrus paradisi) và các giống lai liên quan được sử dụng cho mục đích tiêu dùng trực tiếp ở dạng tươi.
• Cung cấp các chỉ dẫn kỹ thuật cơ bản về điều kiện tối ưu để bảo quản quả tươi, áp dụng cho cả quá trình lưu kho tại các kho lạnh chuyên dụng và quá trình vận chuyển đường dài bằng các phương tiện có kiểm soát nhiệt độ.

Điều khoản này ghi nhận các tài liệu, tiêu chuẩn quốc tế liên quan được viện dẫn để áp dụng đồng bộ, bao gồm các tiêu chuẩn về thuật ngữ, phương pháp lấy mẫu, phương pháp thử nghiệm và bao bì đóng gói đối với trái cây tươi nhằm đảm bảo tính thống nhất trong quá trình đánh giá chất lượng quả trước và sau bảo quản.

Quy trình thu hoạch và chuẩn bị trước khi bảo quản đóng vai trò quyết định đến thời hạn sử dụng và chất lượng của quả cam quýt. Tiêu chuẩn quy định cụ thể các yêu cầu kỹ thuật sau:

• Độ chín khi thu hoạch: Quả cam quýt thuộc nhóm quả không tiếp tục chín sau khi hái (non-climacteric). Do đó, chúng phải được thu hoạch khi đã đạt độ chín sinh lý hoàn toàn trên cây, có tỷ lệ đường/axit đạt chuẩn và màu sắc đặc trưng của giống. Tuyệt đối không thu hoạch quả quá non (chưa đủ chất lượng) hoặc quả quá già (dễ bị xốp, nẫu và nhanh hỏng).
• Yêu cầu chất lượng ban đầu: Quả đưa vào bảo quản phải lành lặn, sạch sẽ, không bị dập nát, không có vết xước trên vỏ, không bị nhiễm nấm bệnh hoặc côn trùng gây hại. Những quả bị tổn thương cơ học dù nhỏ cũng phải bị loại bỏ vì chúng là nguồn lây nhiễm nấm mốc cho cả lô hàng.
• Kỹ thuật thu hái: Phải tiến hành thu hái thủ công một cách cẩn thận, tránh làm rụng cuống hoặc tổn thương lớp vỏ chứa túi tinh dầu. Không thu hoạch vào những ngày mưa hoặc khi có sương muối để tránh nguy cơ thối hỏng do nấm mốc phát triển trong môi trường ẩm ướt.
• Xử lý sau thu hoạch: Quả có thể được rửa sạch, sát khuẩn bằng các hóa chất được phép sử dụng theo quy định an toàn thực phẩm, và có thể được phủ một lớp sáp mỏng để giảm thiểu sự mất nước, hạn chế sự hô hấp và tăng độ bóng cho quả.

Để kéo dài tuổi thọ của quả cam quýt và duy trì hương vị tự nhiên, việc kiểm soát các yếu tố môi trường trong kho bảo quản là cực kỳ nghiêm ngặt:

• Nhiệt độ bảo quản: Nhiệt độ tối ưu phụ thuộc vào từng giống quả, vùng trồng và thời gian thu hoạch. Nhiệt độ quá thấp có thể gây ra hiện tượng tổn thương do lạnh (chilling injury) biểu hiện bằng các vết lõm, thâm đen trên vỏ quả; trong khi nhiệt độ quá cao sẽ thúc đẩy quá trình hô hấp và làm quả nhanh hỏng. Thông thường, nhiệt độ bảo quản được khuyến nghị dao động từ 3 độ C đến 14 độ C tùy loại quả cụ thể (ví dụ: cam ngọt từ 3 - 8 độ C, chanh từ 10 - 14 độ C).
• Độ ẩm tương đối: Độ ẩm trong kho cần được duy trì ở mức cao, từ 85% đến 90%, nhằm ngăn ngừa sự mất nước làm héo vỏ quả, nhưng không được quá cao (gần 100%) để tránh tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển.
• Sự lưu thông không khí và thông gió: Kho bảo quản phải có hệ thống tuần hoàn không khí tốt để đảm bảo nhiệt độ và độ ẩm đồng đều ở mọi vị trí trong kho. Đồng thời, cần thông gió định kỳ để loại bỏ khí cacbonic (CO2) và các khí bay hơi khác phát sinh từ quá trình hô hấp của quả, tránh hiện tượng ngộ độc khí làm hỏng quả.