Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4777:1989

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4777:1989 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn ST SEV 1996 : 1979) quy định các phương pháp phân tích rây và phân tích sàng nhằm xác định thành phần độ hạt của quặng và quặng tinh kim loại màu. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng làm cơ sở để đánh giá chất lượng nguyên liệu trong ngành công nghiệp luyện kim màu. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Quy định chung và phạm vi áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng bắt buộc đối với tất cả các loại quặng và quặng tinh kim loại màu khi tiến hành xác định thành phần kích thước hạt bằng phương pháp rây (sàng) khô hoặc rây (sàng) ướt.
• Yêu cầu về độ ẩm của mẫu: Đối với phương pháp rây khô, mẫu phân tích phải được sấy khô đến trạng thái khô không đổi ở nhiệt độ quy định để tránh hiện tượng bết dính, làm sai lệch kết quả phân tích.
• Độ chính xác của phép đo: Quy định các yêu cầu cơ bản về việc kiểm soát sai số và đảm bảo tính đồng nhất của mẫu trước khi tiến hành phân tích nhằm đạt được kết quả có độ tin cậy cao nhất.

- Điều 2: Thiết bị, dụng cụ và vật liệu thử nghiệm

• Hệ thống rây tiêu chuẩn: Sử dụng bộ rây có kích thước lỗ lưới xác định theo tiêu chuẩn quốc gia hoặc tiêu chuẩn quốc tế tương đương. Lưới rây phải được làm từ vật liệu chống ăn mòn và không bị biến dạng trong quá trình sàng lắc.
• Máy lắc rây cơ học: Thiết bị lắc rây phải đảm bảo tần số và biên độ dao động ổn định theo quy định để quá trình phân loại hạt diễn ra hoàn toàn và đồng đều.
• Tủ sấy phòng thí nghiệm: Tủ sấy phải có bộ phận tự động điều chỉnh nhiệt độ, khả năng duy trì nhiệt độ ổn định ở mức 105 độ C đến 110 độ C để sấy khô mẫu.
• Cân phân tích: Sử dụng cân có độ chính xác phù hợp với khối lượng mẫu thử, đảm bảo sai số cân không vượt quá giới hạn cho phép của tiêu chuẩn.

- Điều 3: Phương pháp lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử

• Quy trình lấy mẫu: Mẫu dùng để phân tích thành phần độ hạt phải là mẫu đại diện, được lấy theo đúng các quy định hiện hành về lấy mẫu quặng và quặng tinh kim loại màu.
• Chuẩn bị mẫu: Mẫu sau khi lấy về phải được bảo quản tránh nhiễm bẩn hoặc thay đổi cấu trúc hạt. Tiến hành chia mẫu bằng phương pháp chia tư hoặc các thiết bị chia mẫu chuyên dụng để có được khối lượng mẫu thử phù hợp.
• Xác định khối lượng mẫu ban đầu: Khối lượng mẫu thử được xác định chính xác trước khi tiến hành rây, đây là thông số bắt buộc để tính toán phần trăm khối lượng của từng cấp hạt sau này.

- Điều 4: Tiến hành phân tích rây và sàng

• Phương pháp rây khô: Áp dụng cho các loại quặng và quặng tinh không bị dính ướt, dễ chảy tự do. Tiến hành xếp bộ rây theo thứ tự kích thước lỗ lưới giảm dần từ trên xuống dưới, cho mẫu vào rây trên cùng, đậy nắp và tiến hành lắc trong thời gian quy định.
• Phương pháp rây ướt: Áp dụng đối với các mẫu có chứa nhiều bùn, đất sét hoặc các hạt mịn dễ bị kết vón khi khô. Sử dụng dòng nước nhẹ để rửa trôi các hạt mịn qua rây, sau đó sấy khô phần còn lại trên rây và tiến hành cân.
• Phương pháp kết hợp (ướt - khô): Tiến hành rây ướt trước để loại bỏ triệt để cỡ hạt mịn (bùn), sau đó sấy khô phần còn lại trên rây và tiếp tục tiến hành rây khô để phân loại các cỡ hạt thô hơn.
• Kiểm tra tổn thất khối lượng: Tổng khối lượng của tất cả các cấp hạt sau khi rây không được sai lệch quá một tỷ lệ phần trăm nhất định (thường là 1% đến 2%) so với khối lượng mẫu ban đầu. Nếu vượt quá giới hạn này, phép phân tích phải được thực hiện lại.