Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4396-3:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO 9934-3:2015) về Thử không phá hủy - Thử hạt từ - Phần 3: Thiết bị, do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định các yêu cầu kỹ thuật, an toàn và phương pháp kiểm tra đối với các thiết bị được sử dụng trong phương pháp thử hạt từ. Đây là một phần quan trọng trong bộ tiêu chuẩn về thử nghiệm không phá hủy, giúp đảm bảo tính đồng nhất, độ chính xác và an toàn của quá trình kiểm tra khuyết tật bề mặt và cận bề mặt của vật liệu từ tính.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng đối với ba nhóm thiết bị thử hạt từ chính bao gồm: thiết bị di động hoặc cầm tay (như gông từ, nguồn dòng di động); thiết bị cố định (bệ thử hạt từ); và các hệ thống kiểm tra chuyên dụng được thiết kế cho các quy trình sản xuất liên tục.
• Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực chế tạo, cung cấp, bảo dưỡng, hiệu chuẩn và sử dụng thiết bị thử hạt từ tại Việt Nam.

Yêu cầu kỹ thuật đối với các loại thiết bị

• Thiết bị di động và cầm tay: Phải được thiết kế gọn nhẹ, dễ vận hành và đảm bảo an toàn khi di chuyển. Các gông từ (yoke) điện từ phải có khả năng tạo ra lực nâng tối thiểu theo quy định để đảm bảo cường độ trường từ đủ mạnh trên bề mặt kiểm tra.
• Thiết bị cố định (Bệ thử): Phải tích hợp đầy đủ hệ thống cấp dòng từ hóa, hệ thống phun dung dịch hạt từ và hệ thống chiếu sáng (ánh sáng trắng hoặc ánh sáng tử ngoại UV-A). Thiết bị phải có cơ cấu kẹp chắc chắn để tránh hiện tượng phóng điện hồ quang tại các điểm tiếp xúc với mẫu thử.
• Hệ thống kiểm tra chuyên dụng: Phải có khả năng vận hành liên tục, tích hợp các cơ cấu tự động hóa và đảm bảo tính đồng đều của quá trình từ hóa cũng như phun hạt từ trên toàn bộ loạt sản phẩm.

Các thông số kỹ thuật cốt lõi và kiểm tra tính năng

• Dòng điện từ hóa: Thiết bị phải cung cấp được các loại dòng điện phù hợp (dòng xoay chiều AC, dòng một chiều DC, dòng một chiều chỉnh lưu hoặc dòng xung) với sai số dòng điện nằm trong giới hạn cho phép của nhà sản xuất.
• Hệ thống phun chất mang hạt từ: Phải đảm bảo lưu lượng phun đều, không gây tắc nghẽn và có thể điều chỉnh được áp lực phun để tránh làm trôi các chỉ thị hạt từ yếu.
• Hệ thống chiếu sáng: Đèn UV-A sử dụng cho phương pháp hạt từ huỳnh quang phải đạt cường độ bức xạ tối thiểu theo quy định tại bề mặt kiểm tra và không được phát ra ánh sáng trắng vượt quá mức cho phép để tránh làm giảm độ tương phản của chỉ thị.

Yêu cầu về an toàn và bảo vệ môi trường

• An toàn điện: Thiết bị phải được trang bị các biện pháp bảo vệ chống giật, nối đất an toàn và có cấp bảo vệ (IP) phù hợp với môi trường làm việc ẩm ướt hoặc nhiều bụi bẩn.
• An toàn cháy nổ: Đối với các thiết bị sử dụng chất mang hạt từ gốc dầu, hệ thống điện và các tiếp điểm phải được thiết kế phòng nổ, hạn chế tối đa nguy cơ phát sinh tia lửa điện.
• Bảo vệ sức khỏe người vận hành: Hạn chế mức độ ồn của thiết bị trong quá trình vận hành và đảm bảo bức xạ UV-A từ đèn soi không gây hại cho mắt và da của kỹ thuật viên thông qua các bộ lọc phù hợp.

Ghi nhãn, chứng nhận và tài liệu đi kèm

• Ghi nhãn thiết bị: Trên thân thiết bị phải có nhãn mác rõ ràng, không bị mờ theo thời gian, thể hiện đầy đủ các thông tin: tên nhà sản xuất, ký hiệu kiểu loại (model), số sê-ri, năm sản xuất, thông số nguồn điện đầu vào (điện áp, tần số, dòng điện) và chu kỳ làm việc định mức.
• Tài liệu kỹ thuật: Mỗi thiết bị khi bàn giao phải kèm theo hướng dẫn vận hành, quy trình bảo dưỡng, sơ đồ mạch điện và chứng chỉ hợp chuẩn hoặc kết quả hiệu chuẩn ban đầu của nhà sản xuất.

Lưu ý: Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4396-3:2018 có hiệu lực kể từ ngày ban hành và thay thế hoặc bổ sung cho các quy định kỹ thuật trước đây về thiết bị thử hạt từ tại Việt Nam. Việc tuân thủ tiêu chuẩn này giúp các phòng thử nghiệm NDT đạt được sự thừa nhận quốc tế về năng lực kỹ thuật.