Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14244:2024

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14244:2024 quy định phương pháp đo màu để xác định hàm lượng nitơ nitrat và nitơ nitrit trong thức ăn chăn nuôi. Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng giúp các phòng thử nghiệm, cơ quan quản lý và doanh nghiệp sản xuất kiểm soát chất lượng và an toàn vệ sinh thức ăn chăn nuôi, ngăn ngừa nguy cơ ngộ độc nitrat và nitrit cho vật nuôi.

1. Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các loại thức ăn chăn nuôi, bao gồm thức ăn đơn, thức ăn hỗn hợp, thức ăn đậm đặc và các nguyên liệu dùng trong chế biến thức ăn chăn nuôi.
• Phương pháp đo màu quy định trong tiêu chuẩn này cho phép xác định chính xác hàm lượng nitơ nitrat và nitơ nitrit ở các mức nồng độ thường gặp trong thực tế sản xuất và chăn nuôi.

2. Nguyên tắc của phương pháp đo màu

• Chiết xuất mẫu: Hàm lượng nitrat và nitrit có trong mẫu thử được chiết xuất bằng nước ấm hoặc dung dịch đệm thích hợp để hòa tan hoàn toàn các hợp chất nitơ vô cơ này.
• Quá trình khử nitrat: Nitrat có trong dung dịch chiết được khử thành nitrit bằng cách cho đi qua cột khử chứa cadmi đã được hoạt hóa (hoặc tác nhân khử tương đương).
• Phản ứng tạo màu: Nitrit (bao gồm nitrit ban đầu và nitrit được tạo ra từ quá trình khử nitrat) phản ứng với sulfanilamid trong môi trường axit để tạo thành muối diazonium. Muối này tiếp tục phản ứng ghép đôi với N-(1-naphthyl)ethylenediamine dihydrochloride (hoặc thuốc thử tương đương) tạo thành hợp chất màu azo đỏ tím.
• Đo quang phổ: Tiến hành đo độ hấp thụ quang học của dung dịch màu ở bước sóng cực đại (thường khoảng 540 nm) bằng máy đo phổ (quang phổ kế) để xác định hàm lượng nitơ dựa trên đường chuẩn.

3. Thuốc thử và vật liệu yêu cầu

• Nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương, không chứa nitrat và nitrit.
• Dung dịch đệm chiết xuất và dung dịch hoạt hóa cột khử cadmi.
• Các hóa chất tạo màu bao gồm sulfanilamid và N-(1-naphthyl)ethylenediamine dihydrochloride.
• Dung dịch chuẩn nitrat và nitrit có nồng độ chính xác để xây dựng đường chuẩn đo quang.

4. Thiết bị và dụng cụ sử dụng

• Máy đo quang phổ (Spectrophotometer) có khả năng đo độ hấp thụ ở bước sóng xác định (khoảng 540 nm) kèm theo các cuvet phù hợp.
• Cột khử cadmi được chuẩn bị và hoạt hóa đúng kỹ thuật để đảm bảo hiệu suất khử nitrat đạt yêu cầu.
• Cân phân tích có độ chính xác đến 0,1 mg.
• Các dụng cụ thủy tinh phòng thí nghiệm thông thường như bình định mức, pipet, ống nghiệm, phễu lọc và giấy lọc không chứa nitrat/nitrit.

5. Quy trình phân tích chi tiết

• Chuẩn bị mẫu thử: Mẫu thức ăn chăn nuôi được nghiền nhỏ và đồng nhất hóa để đảm bảo tính đại diện trước khi cân và tiến hành phân tích.
• Chiết xuất và làm sạch: Cân một lượng mẫu xác định, hòa tan và lắc đều với nước hoặc dung dịch đệm, sau đó tiến hành lọc hoặc ly tâm để thu lấy phần dịch trong.
• Xác định nitơ nitrit (không qua cột khử): Lấy một phần dịch chiết trực tiếp thực hiện phản ứng tạo màu và đo độ hấp thụ để tính toán hàm lượng nitơ nitrit ban đầu.
• Xác định tổng nitơ nitrat và nitrit (qua cột khử): Cho một phần dịch chiết khác đi qua cột khử cadmi để chuyển toàn bộ nitrat thành nitrit, sau đó tiến hành phản ứng tạo màu và đo độ hấp thụ.

6. Tính toán và biểu thị kết quả

• Hàm lượng nitơ nitrat được tính toán bằng hiệu số giữa tổng lượng nitơ sau khi khử và lượng nitơ nitrit ban đầu có trong mẫu.
• Kết quả được biểu thị bằng miligam trên kilogam (mg/kg) hoặc phần trăm (%) tùy theo yêu cầu cụ thể của mẫu thử.
• Tiêu chuẩn cũng quy định rõ về độ lặp lại và độ tái lập của phép đo để đảm bảo tính tin cậy và độ chính xác của kết quả phân tích giữa các lần thực hiện và giữa các phòng thử nghiệm khác nhau.