Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6952:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 6498:2012) về Thức ăn chăn nuôi - Hướng dẫn chuẩn bị mẫu thử đưa ra các chỉ dẫn kỹ thuật quan trọng và thống nhất trong việc xử lý, chuẩn bị mẫu thử từ mẫu phòng thử nghiệm. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quyết định trong việc đảm bảo tính chính xác, độ lặp lại và độ tái lập của các kết quả thử nghiệm hóa học, vật lý và sinh học đối với các sản phẩm thức ăn chăn nuôi.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

TCVN 6952:2018 áp dụng đối với tất cả các phòng thử nghiệm, cơ quan kiểm định chất lượng, các doanh nghiệp sản xuất, chế biến và kinh doanh thức ăn chăn nuôi. Đối tượng điều chỉnh của tiêu chuẩn bao gồm các loại nguyên liệu đơn, thức ăn hỗn hợp, thức ăn bổ sung, thức ăn đậm đặc và các loại thức ăn thô xanh, cỏ khô được sử dụng trong ngành chăn nuôi.

Các nội dung cốt lõi của TCVN 6952:2018

- Quy định về phần mẫu thử (test portion)

• Phần mẫu thử là lượng mẫu được cân hoặc lấy ra trực tiếp từ mẫu thử đã được chuẩn bị để tiến hành phân tích hoặc thử nghiệm.
• Yêu cầu bắt buộc đối với phần mẫu thử là phải có tính đại diện tuyệt đối cho toàn bộ mẫu phòng thử nghiệm ban đầu.
• Quy trình lấy phần mẫu thử phải hạn chế tối đa sự phân tách, nhiễm bẩn hoặc làm thay đổi độ ẩm và các thành phần dinh dưỡng của mẫu.

- Hướng dẫn chuẩn bị đối với cỏ khô và thức ăn thô xanh

• Đối với phần cỏ phía trên mặt đất được cắt và làm khô để dùng làm thức ăn chăn nuôi, quy trình chuẩn bị đòi hỏi phải xử lý cẩn thận để tránh làm mất mát các bộ phận dễ vụn nát như lá cỏ, nơi chứa nhiều dưỡng chất.
• Mẫu cỏ khô cần được cắt nhỏ sơ bộ trước khi tiến hành nghiền mịn để đảm bảo thiết bị nghiền hoạt động hiệu quả và không sinh nhiệt quá mức làm biến tính mẫu.

- Kỹ thuật chia mẫu đối với các loại ngũ cốc và nguyên liệu cụ thể

• Đối với hạt Ngô: Quy trình chia mẫu được thực hiện nghiêm ngặt để phân tách thành Phần chia 1 (bên trái) và Phần chia 2 (bên phải). Việc chia đôi mẫu ngô giúp giảm thiểu sai số do kích thước hạt ngô không đồng đều và đảm bảo mỗi phần chia đều mang đầy đủ đặc tính của lô mẫu ban đầu.
• Đối với hạt Lúa mạch: Tương tự như ngô, lúa mạch cũng được phân chia thành Phần chia 1 (bên trái) và Phần chia 2 (bên phải). Do cấu trúc vỏ trấu và hình dáng hạt lúa mạch khác biệt, việc chia mẫu phải sử dụng các thiết bị chia mẫu cơ học phù hợp để tránh hiện tượng phân lớp hạt theo trọng lượng.
• Đối với Cỏ alfalfa (cỏ linh lăng): Việc chia mẫu thành Phần chia 1 (bên trái) và Phần chia 2 (bên phải) đối với cỏ alfalfa đòi hỏi kỹ thuật cao do tỷ lệ lá và thân có sự chênh lệch lớn về độ cứng và kích thước. Quy trình chia phải đảm bảo tỷ lệ thân/lá ở cả hai phần chia là đồng nhất.

- Các thông số kỹ thuật ảnh hưởng đến chất lượng mẫu thử

• Phần trăm độ thu hồi: Tiêu chuẩn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giám sát tỷ lệ hao hụt mẫu trong quá trình nghiền và chia. Độ thu hồi thấp có thể dẫn đến sai lệch kết quả phân tích do một số thành phần mịn hoặc nhẹ bị thất thoát.
• Cỡ hạt (kích thước hạt): Kích thước hạt sau khi nghiền phải phù hợp với yêu cầu của từng phương pháp thử nghiệm cụ thể. Độ mịn của hạt ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất chiết tách hóa chất và độ đồng đều của phần mẫu thử.
• Độ bám dính của các nền mẫu: Tiêu chuẩn chỉ ra rằng mỗi nền mẫu khác nhau sẽ có đặc tính bám dính khác nhau (ví dụ: mẫu giàu chất béo, đường hoặc độ ẩm cao thường dễ bám dính vào thành thiết bị). Người thực hiện phải có biện pháp xử lý phù hợp để tránh làm mất mát các thành phần dễ bám dính này.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6952:2018 có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo các quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ. Việc áp dụng thống nhất tiêu chuẩn này giúp nâng cao năng lực của các phòng thử nghiệm và đảm bảo tính khách quan, chính xác trong công tác kiểm soát chất lượng thức ăn chăn nuôi tại Việt Nam.