Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13817:2023 về Nước quả - Xác định tỷ số đồng vị ôxy bền (18O/16O) của nước - Phương pháp đo khối phổ tỷ số đồng vị là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định phương pháp phân tích hiện đại nhằm kiểm soát chất lượng, xác định nguồn gốc và phát hiện các hành vi gian lận thương mại đối với các sản phẩm nước quả.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định tỷ số đồng vị ôxy bền (18O/16O) của nước được tách từ nước quả. Phương pháp này cho phép đánh giá tính nguyên chất của nước quả thông qua việc phát hiện sự có mặt của nước ngoại lai (nước thêm vào) hoặc xác minh tính chân thực của nước quả hoàn nguyên từ nước quả cô đặc.
• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng đối với các phòng thử nghiệm hóa học, các cơ quan kiểm tra chất lượng sản phẩm, các doanh nghiệp sản xuất, chế biến và nhập khẩu nước quả tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Quy định chi tiết giới hạn và khả năng áp dụng của phương pháp đo khối phổ tỷ số đồng vị (IRMS) đối với nước tách từ nước quả.
• Xác định rõ mục đích của việc phân tích tỷ số đồng vị ôxy bền là để thiết lập "dấu vân tay" đồng vị của nước trong trái cây tự nhiên, từ đó đối chiếu với các mẫu nghi ngờ bị pha loãng hoặc làm giả.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Liệt kê các tiêu chuẩn, tài liệu kỹ thuật viện dẫn cần thiết cho việc áp dụng TCVN 13817:2023.
• Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có) nhằm đảm bảo tính cập nhật và đồng bộ trong quy trình thử nghiệm.

Điều 3: Nguyên tắc của phương pháp

• Quá trình cân bằng hóa học: Nước có trong mẫu nước quả được cho cân bằng hóa học với một lượng khí cacbon dioxit (CO2) có tỷ số đồng vị biết trước ở một nhiệt độ kiểm soát ổn định. Quá trình này đảm bảo sự trao đổi đồng vị ôxy giữa nước (H2O) và khí CO2 đạt trạng thái cân bằng.
• Đo lường bằng thiết bị IRMS: Sau khi đạt cân bằng, khí CO2 (hiện mang thông tin đồng vị ôxy của nước trong mẫu) được tách ra và dẫn vào thiết bị đo khối phổ tỷ số đồng vị (IRMS).
• Biểu thị kết quả: Tỷ số đồng vị 18O/16O được xác định bằng cách so sánh tỷ số của mẫu với tỷ số của khí chuẩn đã được hiệu chuẩn theo chất chuẩn quốc tế. Kết quả được biểu thị bằng giá trị delta (δ 18O) tính theo đơn vị phần nghìn (‰) so với chất chuẩn quốc tế V-SMOW (Vienna Standard Mean Ocean Water).

Điều 4: Thuốc thử và vật liệu chuẩn

• Khí cacbon dioxit (CO2): Yêu cầu sử dụng khí CO2 có độ tinh khiết cao, phù hợp cho phân tích khối phổ và quá trình cân bằng đồng vị.
• Chất chuẩn quốc tế: Sử dụng các chất chuẩn nước chuẩn quốc tế được chứng nhận như V-SMOW (Vienna Standard Mean Ocean Water), SLAP (Standard Light Antarctic Precipitation) và GISP (Greenland Ice Sheet Precipitation) để thiết lập đường chuẩn và hiệu chuẩn thiết bị.
• Chất chuẩn làm việc (chất chuẩn thứ cấp): Cho phép sử dụng các mẫu nước chuẩn phòng thử nghiệm đã được hiệu chuẩn chính xác theo các chất chuẩn quốc tế để sử dụng hàng ngày nhằm tiết kiệm chi phí và bảo quản chất chuẩn gốc.
• Nước tinh khiết: Nước dùng trong quá trình chuẩn bị và vệ sinh thiết bị phải là nước cất hoặc nước khử khoáng có độ tinh khiết cao, không làm thay đổi đặc tính đồng vị của mẫu thử.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13817:2023 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành theo quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về tiêu chuẩn đo lường chất lượng, đóng vai trò là công cụ kỹ thuật sắc bén giúp minh bạch hóa thị trường nước quả tại Việt Nam.