Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12945:2020 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO/TS 19657:2017) quy định về Định nghĩa và tiêu chí kỹ thuật đối với các thành phần nguyên liệu thực phẩm được coi là tự nhiên. Tiêu chuẩn này được biên soạn nhằm thiết lập một hệ thống tiêu chí kỹ thuật thống nhất, minh bạch cho các giao dịch thương mại giữa các doanh nghiệp (B2B) liên quan đến các thành phần nguyên liệu thực phẩm tự nhiên trên phạm vi toàn quốc và quốc tế.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

TCVN 12945:2020 xác định các tiêu chí kỹ thuật đối với các thành phần nguyên liệu thực phẩm được coi là tự nhiên, áp dụng cụ thể cho các đối tượng và phạm vi sau:

• Áp dụng cho các thỏa thuận thương mại giữa các doanh nghiệp (B2B) trong chuỗi cung ứng thực phẩm, giúp các bên thống nhất về cách hiểu và tiêu chuẩn của nguyên liệu tự nhiên.
• Không áp dụng trực tiếp cho việc ghi nhãn thực phẩm dành cho người tiêu dùng cuối cùng (B2C).
• Không điều chỉnh các vấn đề liên quan đến an toàn thực phẩm, các cam kết về bảo vệ môi trường, thương mại công bằng, hoặc các sản phẩm hữu cơ (organic).
• Đối tượng áp dụng bao gồm các nhà sản xuất, chế biến, cung ứng nguyên liệu thực phẩm và các tổ chức đánh giá sự phù hợp tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này đưa ra các định nghĩa và tiêu chí kỹ thuật (bao gồm nguồn nguyên liệu và các phương pháp chế biến) để xác định một thành phần nguyên liệu thực phẩm có được coi là tự nhiên hay không.
• Mục đích chính là tạo ra một sân chơi bình đẳng, minh bạch và giảm thiểu rủi ro tranh chấp thương mại cho các bên tham gia giao dịch nguyên liệu thực phẩm.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Tiêu chuẩn này không viện dẫn các tài liệu bắt buộc khác, tuy nhiên người sử dụng cần tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành về an toàn thực phẩm và ghi nhãn nguyên liệu liên quan.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa cốt lõi để thống nhất cách hiểu trong toàn bộ chuỗi cung ứng:

• Thành phần nguyên liệu thực phẩm (Food ingredient): Là bất kỳ chất nào, bao gồm cả phụ gia thực phẩm, được sử dụng trong sản xuất hoặc chế biến thực phẩm và vẫn còn lại trong sản phẩm cuối cùng dưới dạng nguyên bản hoặc đã bị biến đổi.
• Thành phần nguyên liệu thực phẩm tự nhiên (Natural food ingredient): Là thành phần đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về nguồn gốc tự nhiên và phương pháp chế biến được quy định cụ thể trong tiêu chuẩn này.
• Nguồn tự nhiên (Natural source): Bao gồm thực vật, động vật, vi sinh vật hoặc khoáng chất tồn tại sẵn trong tự nhiên.

Điều 4: Tiêu chí kỹ thuật đối với thành phần nguyên liệu thực phẩm tự nhiên

Đây là nội dung quan trọng nhất quy định các điều kiện nghiêm ngặt để một nguyên liệu được công nhận là tự nhiên:

• Yêu cầu về nguồn gốc nguyên liệu: Nguyên liệu đầu vào phải có nguồn gốc hoàn toàn từ thực vật, động vật, vi sinh vật hoặc khoáng chất. Không được phép sử dụng các nguồn nguyên liệu tổng hợp hóa học hoặc có nguồn gốc từ dầu mỏ.
• Các phương pháp chế biến được chấp nhận: Để giữ được đặc tính tự nhiên, nguyên liệu chỉ được phép trải qua các quá trình xử lý vật lý (như cắt, nghiền, ép, lọc, sấy khô, chưng cất), quá trình enzyme hoặc quá trình vi sinh (như lên men tự nhiên).
• Giới hạn về biến đổi hóa học: Nghiêm cấm các phản ứng hóa học nhân tạo làm thay đổi cấu trúc cơ bản của nguyên liệu, trừ các phản ứng xảy ra tự nhiên trong quá trình chế biến truyền thống hoặc lên men sinh học được kiểm soát.
• Tiêu chí đối với nước và dung môi: Nước sử dụng trong quá trình chiết xuất phải là nước sạch, nước uống được. Các dung môi chiết xuất khác (nếu có) phải đảm bảo an toàn và có thể được loại bỏ hoàn toàn hoặc chỉ còn lại ở mức vết không đáng kể trong thành phẩm.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12945:2020 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Do đây là tiêu chuẩn quốc gia được xây dựng trên cơ sở chấp nhận hoàn toàn tiêu chuẩn quốc tế ISO/TS 19657:2017, các doanh nghiệp được khuyến khích áp dụng tự nguyện nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, chuẩn hóa quy trình sản xuất và thuận lợi hóa hoạt động xuất nhập khẩu thực phẩm.