Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12741:2019 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO/TS 28037:2010) về Xác định và sử dụng hàm hiệu chuẩn đường thẳng được ban hành nhằm cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật và phương pháp toán học thống nhất trong việc xây dựng, đánh giá và áp dụng các mô hình hiệu chuẩn dạng tuyến tính trong đo lường học.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các phòng thí nghiệm, tổ chức hiệu chuẩn, thử nghiệm, các nhà sản xuất thiết bị đo lường và các chuyên gia kỹ thuật thực hiện việc hiệu chuẩn thiết bị. Phạm vi điều chỉnh tập trung vào các phương pháp toán học và thống kê để xác định hàm hiệu chuẩn đường thẳng từ các dữ liệu thực nghiệm, đồng thời xử lý độ không đảm bảo đo liên quan.

Nội dung cốt lõi của TCVN 12741:2019

- Phần mở đầu và các điều khoản chung (Từ Điều 1 đến Điều 4)

• Quy định chi tiết về phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn trong việc thiết lập mối quan hệ tuyến tính giữa đại lượng đầu vào và đại lượng đầu ra của thiết bị đo.
• Hệ thống hóa các tài liệu viện dẫn tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia có liên quan để đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình thực hiện.
• Định nghĩa rõ ràng các thuật ngữ chuyên ngành như hàm hiệu chuẩn, đường hiệu chuẩn, phần chắn, hệ số góc, và độ không đảm bảo đo tiêu chuẩn.
• Xác định các nguyên tắc cơ bản và giả định toán học khi áp dụng mô hình đường thẳng, bao gồm cả trường hợp các điểm dữ liệu có độ không đảm bảo đo khác nhau hoặc có sự tương quan.

- Xác định phần chắn của hàm hiệu chuẩn đường thẳng

• Hướng dẫn phương pháp bình phương tối thiểu và các thuật toán tối ưu hóa để xác định chính xác phần chắn (hệ số tự do) của đường thẳng hiệu chuẩn trên trục tọa độ.
• Phân tích ảnh hưởng của phần chắn đến độ chính xác của toàn bộ hàm hiệu chuẩn, đặc biệt là tại các vùng đo gần điểm không (zero point).
• Quy trình tính toán độ không đảm bảo đo của phần chắn và cách thức kết hợp thông số này vào độ không đảm bảo đo tổng hợp của kết quả đo sau hiệu chuẩn.
• Các lưu ý kỹ thuật khi xử lý sai số hệ thống và sai số ngẫu nhiên tác động lên giá trị phần chắn trong thực tế thực nghiệm.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12741:2019 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp các phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn tại Việt Nam nâng cao năng lực kỹ thuật, đảm bảo tính liên kết chuẩn đo lường và sự thừa nhận lẫn nhau về kết quả đo ở quy mô quốc tế.