TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 8244-1:2010

ISO 3534-1:2006

THỐNG KÊ HỌC - TỪ VỰNG - PHẦN 1: THUẬT NGỮ CHUNG VỀ THỐNG KÊ VÀ THUẬT NGỮ DÙNG TRONG XÁC SUẤT
Statistics - Vocabulary and symbols - Part 1: General statistical terms and terms used in probability

Mục lục

Lời nói đầu

Lời giới thiệu

Phạm vi áp dụng

1  Thuật ngữ chung về thống kê

2  Thuật ngữ dùng trong xác suất

Phụ lục A (tham khảo) Các ký hiệu

Phụ lục B (tham khảo) Sơ đồ khái niệm về thống kê

Phụ lục C (tham khảo) Sơ đồ khái niệm về xác suất

Phụ lục D (tham khảo) Phương pháp luận sử dụng trong việc xây dựng từ vựng

Thư mục tài liệu tham khảo

Chỉ mục theo bảng chữ cái

Lời nói đầu

TCVN 8244-1:2010 hoàn toàn tương đương với ISO 3534-1:2006;

TCVN 8244-1:2010 do Ban kỹ thuật Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN/TC 69 Ứng dụng các phương pháp thống kê biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

Bộ TCVN 8244 gồm các phần dưới đây có tên chung “Thống kê học - Từ vựng và ký hiệu”:

- TCVN 8244-1:2010 (ISO 3534-1:2006), Phần 1: Thuật ngữ chung về thống kê và thuật ngữ dùng trong xác suất

- TCVN 8244-2:2010 (ISO 3534-2:2006), Phần 2: Thống kê ứng dụng

Bộ ISO 3534 còn có phần dưới đây có tên chung “Statistics - Vocabulary and symbols”:

- Part 3: Design of experiments

Lời giới thiệu

Tiêu chuẩn này và TCVN 8244-2 tương thích nhau. Hai tiêu chuẩn có chung mục đích là giới hạn mức độ toán học tương ứng đến mức tối thiểu cần thiết để có được những định nghĩa cô đọng và chính xác. Các thuật ngữ trong Phần 1 sử dụng trong xác suất và thống kê là các thuật ngữ cơ bản, do vậy được trình bày ở mức độ toán học tương đối phức tạp. Thực tế là người sử dụng TCVN 8244-2 (ISO 3534-2) hoặc các tiêu chuẩn khác về thống kê ứng dụng của TC 69 thường có thể tham khảo tiêu chuẩn này đối với định nghĩa của các thuật ngữ nhất định, nhiều thuật ngữ được mô tả theo cách ít thiên về kỹ thuật hơn trong nội dung chú thích và được minh họa bằng các ví dụ. Mặc dù cách mô tả này không thay thế cho các định nghĩa chính thức nhưng chúng có thể cung cấp định nghĩa cho các khái niệm thực tế, cho người không có chuyên môn, do đó phục vụ cho nhu cầu của nhiều người sử dụng các tiêu chuẩn thuật ngữ này. Nhằm hỗ trợ thêm cho người sử dụng các tiêu chuẩn như TCVN 8244-2 (ISO 3534-2) hoặc TCVN 6910 (ISO 5725), các chú thích và ví dụ được đưa ra làm cho tiêu chuẩn này dễ tiếp cận hơn.

Tập hợp các thuật ngữ về xác suất và thống kê được định nghĩa đầy đủ và hoàn chỉnh rất cần thiết cho việc xây dựng và sử dụng hiệu quả các tiêu chuẩn về thống kê. Các định nghĩa được nêu ở đây phải đủ chính xác và phức tạp về mặt toán học nhằm giúp người xây dựng các tiêu chuẩn về thống kê không bị nhầm lẫn. Việc giải thích chi tiết hơn các khái niệm, ngữ cảnh và lĩnh vực ứng dụng có thể tìm trong các sách hướng dẫn về xác suất, thống kê.

Các sơ đồ khái niệm được đưa ra trong phụ lục tham khảo cho từng nhóm thuật ngữ: 1) thuật ngữ chung về thống kê (trong Phụ lục B) và 2) thuật ngữ dùng trong xác suất (trong Phụ lục C). Có sáu sơ đồ khái niệm đối với các thuật ngữ chung về thống kê và bốn sơ đồ cho các thuật ngữ liên quan đến xác suất. Một số thuật ngữ xuất hiện trong nhiều sơ đồ để cho thấy mối liên kết giữa tập hợp khái niệm này với tập hợp khái niệm khác. Phụ lục D đưa ra giới thiệu tóm tắt về các sơ đồ khái niệm và giải thích chúng.

Các sơ đồ này là công cụ hướng dẫn trong tiêu chuẩn vì chúng hỗ trợ việc mô tả các mối quan hệ giữa các thuật ngữ khác nhau. Các sơ đồ này cũng rất hữu ích cho việc chuyển dịch tiêu chuẩn sang các ngôn ngữ khác.

Như một chú thích chung cho phần lớn nội dung tiêu chuẩn, nếu không có quy định nào khác, các định nghĩa đều liên quan đến trường hợp một chiều (một