Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12628:2019 về Sữa và thực phẩm công thức dành cho trẻ sơ sinh - Xác định hàm lượng cholin bằng phương pháp đo màu được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2019. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nghiệm chuẩn hóa nhằm xác định chính xác hàm lượng cholin trong sữa và các sản phẩm dinh dưỡng công thức dành cho trẻ nhỏ, phục vụ công tác kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

TCVN 12628:2019 áp dụng đối với các sản phẩm sữa, sản phẩm từ sữa và thực phẩm công thức dành cho trẻ sơ sinh. Phương pháp này được thiết kế để áp dụng rộng rãi tại các phòng thử nghiệm, cơ quan kiểm định chất lượng và các doanh nghiệp sản xuất sữa nhằm đảm bảo hàm lượng dinh dưỡng cholin công bố trên nhãn sản phẩm phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật.

Nguyên tắc của phương pháp đo màu xác định cholin

• Giải phóng cholin: Cholin trong mẫu thử (bao gồm cả cholin tự do và cholin liên kết dưới dạng phosphatidylcholin) được giải phóng hoàn toàn thông qua quá trình thủy phân bằng enzym hoặc hóa chất phù hợp.
• Phản ứng enzym tạo màu: Cholin tự do sau khi giải phóng sẽ phản ứng với enzym cholin oxidase để sinh ra hydro peroxit (H2O2) và betain.
• Phản ứng tạo phức màu: Hydro peroxit tiếp tục phản ứng với các chất chỉ thị màu (thường là phenol và 4-aminoantipyrin) dưới sự xúc tác của enzym peroxidase để tạo thành một phức chất có màu đặc trưng.
• Đo quang phổ: Tiến hành đo độ hấp thụ quang học của phức chất màu ở bước sóng xác định (thường là khoảng 505 nm). Cường độ màu thu được tỷ lệ thuận với nồng độ cholin có trong mẫu thử.

Yêu cầu về thuốc thử và thiết bị thử nghiệm

• Thuốc thử và hóa chất: Sử dụng các hóa chất tinh khiết phân tích và nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương. Các hóa chất cốt lõi bao gồm enzym cholin oxidase, peroxidase, chất tạo màu phenol, 4-aminoantipyrin, dung dịch đệm phosphat và chất chuẩn cholin clorua để xây dựng đường chuẩn.
• Thiết bị và dụng cụ: Yêu cầu trang bị máy đo quang phổ có khả năng đo độ hấp thụ ở bước sóng quy định, bể điều nhiệt (bể cách thủy) duy trì nhiệt độ ổn định, máy ly tâm, cân phân tích có độ chính xác đến 0,1 mg, và các dụng cụ thủy tinh phòng thí nghiệm đạt tiêu chuẩn đo lường.

Quy trình tiến hành thử nghiệm chi tiết

• Chuẩn bị mẫu thử: Tiến hành đồng nhất mẫu sữa bột hoặc sữa nước. Đối với sữa bột, cần hòa tan mẫu trong nước ấm theo tỷ lệ quy định để thu được dung dịch đồng nhất trước khi tiến hành các bước tiếp theo.
• Quá trình thủy phân: Sử dụng enzym hoặc axit để cắt đứt các liên kết hóa học, chuyển hóa toàn bộ các dạng cholin liên kết thành cholin tự do.
• Phản ứng tạo màu: Hút một thể tích dịch lọc mẫu xác định vào ống nghiệm, thêm hỗn hợp thuốc thử enzym và chất chỉ thị màu. Tiến hành ủ hỗn hợp trong bể điều nhiệt ở nhiệt độ và thời gian quy định để phản ứng xảy ra hoàn toàn.
• Đo độ hấp thụ: Đo độ hấp thụ quang học của dung dịch mẫu thử và dung dịch chuẩn so với mẫu trắng (mẫu đối chứng không chứa cholin).

Tính toán và biểu thị kết quả

• Xây dựng đường chuẩn: Sử dụng các dung dịch chuẩn cholin clorua ở các nồng độ khác nhau để đo độ hấp thụ, từ đó vẽ đường chuẩn biểu diễn mối quan hệ giữa nồng độ cholin và độ hấp thụ quang học.
• Công thức tính toán: Hàm lượng cholin trong mẫu được tính toán dựa trên trị số đo được từ máy quang phổ, đối chiếu với đường chuẩn và tính đến các hệ số pha loãng của mẫu. Kết quả cuối cùng được biểu thị bằng miligam cholin trên 100 gam mẫu (mg/100g) hoặc miligam cholin trên 100 kilocalori (mg/100 kcal).

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12628:2019 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Tiêu chuẩn này là căn cứ kỹ thuật quan trọng giúp các cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm sữa và thực phẩm công thức dành cho trẻ sơ sinh lưu thông trên thị trường Việt Nam.