Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12503-3:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO 12405-3:2014) về Phương tiện giao thông đường bộ chạy điện - Yêu cầu kỹ thuật về thử nghiệm đối với hệ thống và bộ ắc quy kéo loại lithi-ion - Phần 3: Yêu cầu đặc tính an toàn được ban hành năm 2018, nhằm thiết lập các quy trình thử nghiệm tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá tính an toàn của hệ thống và bộ ắc quy lithium-ion sử dụng cho xe điện.

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu, thử nghiệm và quản lý chất lượng các loại phương tiện giao thông đường bộ chạy điện sử dụng hệ thống và bộ ắc quy kéo loại lithi-ion. Phạm vi điều chỉnh tập trung vào việc xác định các đặc tính an toàn cốt lõi của ắc quy dưới các tác động vật lý, hóa học và môi trường khác nhau trong quá trình vận hành.

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và mục đích áp dụng của tiêu chuẩn:

• Quy định các quy trình thử nghiệm cụ thể và tiêu chí chấp nhận đối với đặc tính an toàn của các bộ ắc quy và hệ thống ắc quy lithi-ion.
• Áp dụng cho các hệ thống ắc quy kéo được sử dụng trên các phương tiện giao thông đường bộ chạy điện, bao gồm cả xe điện chạy pin thuần túy (BEV) và xe điện hybrid (HEV/PHEV).
• Hướng dẫn việc đánh giá khả năng bảo vệ an toàn của hệ thống trước các nguy cơ mất an toàn trong quá trình vận hành bình thường và khi xảy ra sự cố va chạm hoặc quá tải.

Tiêu chuẩn này sử dụng các tài liệu viện dẫn quan trọng để đảm bảo tính đồng bộ và nhất quán trong quá trình thử nghiệm:

• Các tiêu chuẩn liên quan đến phương pháp thử nghiệm hiệu suất và tính năng của ắc quy lithi-ion như TCVN 12503-1 và TCVN 12503-2.
• Các tài liệu kỹ thuật quốc tế về an toàn điện và các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia liên quan đến an toàn phương tiện giao thông đường bộ.

Để đảm bảo sự thống nhất trong cách hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa pháp lý và kỹ thuật cốt lõi:

• Bộ ắc quy (Battery pack): Thiết bị lưu trữ năng lượng bao gồm các cell ắc quy, mạch bảo vệ, vỏ bọc ngoài và các đầu nối điện.
• Hệ thống ắc quy (Battery system): Hệ thống hoàn chỉnh bao gồm bộ ắc quy kết hợp với các thiết bị quản lý nhiệt, bộ quản lý ắc quy (BMS) và các thiết bị bảo vệ an toàn đi kèm.
• Sự cố rò rỉ (Leakage): Hiện tượng chất điện phân thoát ra ngoài từ cell hoặc vỏ ắc quy dưới dạng lỏng hoặc khí.
• Sự cố nổ (Explosion): Hiện tượng giải phóng năng lượng đột ngột kèm theo tiếng động lớn và sự phá hủy cấu trúc vật lý của vỏ ắc quy do áp suất nội tại tăng cao.
• Sự cố cháy (Fire): Sự xuất hiện của ngọn lửa liên tục phát ra từ bộ hoặc hệ thống ắc quy trong quá trình thực hiện các phép thử nghiệm an toàn.

Quy định các nguyên tắc cơ bản và chuẩn bị kỹ thuật bắt buộc trước khi tiến hành các thử nghiệm đặc tính an toàn:

• Độ chính xác của thiết bị đo: Các thiết bị đo dòng điện, điện áp, nhiệt độ và thời gian phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về sai số cho phép để đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả thử nghiệm.
• Chuẩn bị mẫu thử: Mẫu thử nghiệm phải là sản phẩm hoàn chỉnh, được sạc và xả theo đúng quy trình kỹ thuật của nhà sản xuất trước khi đưa vào phòng thí nghiệm để đảm bảo trạng thái hoạt động thực tế.
• Điều kiện môi trường thử nghiệm: Quy định cụ thể về nhiệt độ, độ ẩm và áp suất khí quyển của phòng thử nghiệm nhằm loại trừ các tác động tiêu cực từ ngoại cảnh làm sai lệch kết quả.
• Quy trình an toàn cho người thử nghiệm: Yêu cầu bắt buộc về trang thiết bị bảo hộ lao động, hệ thống thông gió phòng ngừa khí độc và các biện pháp ứng phó khẩn cấp khi xảy ra sự cố cháy nổ trong quá trình thực hiện phép thử.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12503-3:2018 có hiệu lực kể từ ngày ban hành và được áp dụng rộng rãi trong hoạt động đăng kiểm, kiểm định chất lượng phương tiện giao thông đường bộ chạy điện tại Việt Nam.