Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12226:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 60840:2011) do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/E4 Dây và cáp điện biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2018. Tiêu chuẩn này quy định chi tiết các phương pháp thử nghiệm và yêu cầu thử nghiệm đối với cáp điện lực có cách điện dạng đùn bằng chất điện môi rắn và các phụ kiện đi kèm, sử dụng cho hệ thống truyền tải và phân phối điện có điện áp danh định lớn hơn 30 kV (Um = 36 kV) đến và bằng 150 kV (Um = 170 kV).

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại cáp điện lực một lõi có cách điện dạng đùn và các phụ kiện của chúng (như đầu cáp, hộp nối) trong điều kiện lắp đặt và vận hành bình thường trên lưới điện. Tiêu chuẩn không áp dụng cho các loại cáp có thiết kế đặc biệt hoặc phục vụ các mục đích chuyên dụng như cáp dùng trong công nghiệp khai thác mỏ, cáp tàu thủy hoặc cáp ngầm dưới biển sâu. Đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm các đơn vị sản xuất, tổ chức nhập khẩu, các phòng thử nghiệm chất lượng và các đơn vị thiết kế, thi công, vận hành hệ thống cáp truyền tải điện trong dải điện áp từ trên 30 kV đến 150 kV.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Xác định rõ dải điện áp áp dụng cho cáp và phụ kiện là từ trên 30 kV (Um = 36 kV) đến và bằng 150 kV (Um = 170 kV).
• Quy định các yêu cầu thử nghiệm áp dụng cho cáp một lõi, các mối nối (hộp nối) và các đầu cáp để lắp đặt cố định.
• Thiết lập các loại thử nghiệm bắt buộc bao gồm: Thử nghiệm thường xuyên (Routine tests), Thử nghiệm mẫu (Sample tests), Thử nghiệm điển hình (Type tests) và Thử nghiệm sau khi lắp đặt (Tests after installation).
• Đưa ra các yêu cầu thử nghiệm trước khi đưa vào vận hành (Prequalification tests) nhằm đánh giá độ tin cậy dài hạn của hệ thống cáp và phụ kiện đi kèm.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Tiêu chuẩn này sử dụng các tài liệu viện dẫn quan trọng để đảm bảo tính đồng bộ và chính xác trong quá trình đo lường và thử nghiệm, bao gồm:

• TCVN 6612 (IEC 60228) về ruột dẫn của cáp cách điện.
• IEC 60060-1 về kỹ thuật thử nghiệm điện áp cao.
• IEC 60229 về thử nghiệm vỏ bọc ngoài của cáp có chức năng bảo vệ đặc biệt.
• IEC 60230 về thử nghiệm xung trên cáp và phụ kiện cáp.
• IEC 60270 về phép đo phóng điện cục bộ.
• Chuỗi tiêu chuẩn IEC 60811 về phương pháp thử nghiệm đối với vật liệu cách điện và vỏ bọc của cáp điện.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn định nghĩa rõ ràng các khái niệm kỹ thuật chuyên ngành để thống nhất cách hiểu trong quá trình áp dụng thực tế:

• Thử nghiệm thường xuyên (Routine tests): Là thử nghiệm được thực hiện bởi nhà sản xuất trên từng độ dài cáp sản xuất ra hoặc trên từng phụ kiện hoàn chỉnh nhằm phát hiện các khuyết tật nếu có.
• Thử nghiệm mẫu (Sample tests): Là thử nghiệm được thực hiện trên các mẫu cáp hoàn chỉnh hoặc các linh kiện lấy từ phụ kiện cáp với tần suất xác định nhằm chứng minh sản phẩm đáp ứng các chỉ tiêu chất lượng cụ thể.
• Thử nghiệm điển hình (Type tests): Là thử nghiệm được thực hiện trước khi cung cấp một loại cáp hoặc phụ kiện thương mại nhằm chứng minh sản phẩm có đặc tính vận hành đáp ứng yêu cầu của ứng dụng dự kiến.
• Thử nghiệm trước khi đưa vào vận hành (Prequalification tests): Là thử nghiệm dài hạn được thực hiện trên một hệ thống cáp hoàn chỉnh (gồm cả cáp và phụ kiện lắp đặt) nhằm chứng minh độ bền bỉ và tuổi thọ của hệ thống dưới tác động của điện áp và chu kỳ nhiệt.
• Điện áp danh định (Rated voltage): Điện áp chuẩn để thiết kế cáp và phụ kiện, được ký hiệu bằng các giá trị U0, U và Um.

Điều 4: Ký hiệu điện áp và vật liệu

Tiêu chuẩn quy định chi tiết về cách ký hiệu cấp điện áp và các loại vật liệu được phép sử dụng:

• Ký hiệu điện áp: Hệ thống điện áp được biểu diễn dưới dạng U0/U (Um), trong đó U0 là điện áp tần số nguồn danh định giữa ruột dẫn và đất hoặc màn chắn kim loại; U là điện áp tần số nguồn danh định giữa hai ruột dẫn bất kỳ; Um là trị số cực đại của điện áp hệ thống cao nhất mà thiết bị có thể sử dụng. Các cấp điện áp tiêu chuẩn được đề cập bao gồm: 18/30 (36) kV, 26/45 (52) kV, 36/60 (72,5) kV, 64/110 (123) kV, 76/132 (145) kV, và 87/150 (170) kV.
• Vật liệu cách điện: Quy định các hợp chất cách điện dạng đùn bao gồm Polyethylene liên kết ngang (XLPE) và Cao su Ethylene Propylene hoặc các hợp chất tương tự (EPR).
• Vật liệu vỏ bọc: Quy định các yêu cầu đối với hợp chất bọc ngoài như Polyvinyl Clorua (PVC) hoặc Polyethylene (PE) nhằm bảo vệ cơ học và chống thấm nước cho lõi cáp bên trong.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12226:2018 (IEC 60840:2011) có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này là căn cứ kỹ thuật pháp lý quan trọng hàng đầu tại Việt Nam phục vụ công tác kiểm định chất lượng, thử nghiệm nghiệm thu và chứng nhận hợp chuẩn đối với các dòng sản phẩm cáp điện lực cao áp từ 30 kV đến 150 kV trước khi đấu nối vào hệ thống truyền tải điện quốc gia.