Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12185:2017 về Bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích kiến trúc nghệ thuật - Thi công và nghiệm thu kết cấu gỗ được ban hành nhằm thiết lập các quy chuẩn kỹ thuật thống nhất trong việc thi công, giám sát và nghiệm thu các cấu kiện gỗ thuộc các công trình di tích lịch sử - văn hóa cần được bảo tồn.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động tư vấn thiết kế, thi công, giám sát và nghiệm thu công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi kết cấu gỗ của các di tích kiến trúc nghệ thuật đã được xếp hạng hoặc nằm trong danh mục kiểm kê di sản.

Nội dung cốt lõi và các quy định kỹ thuật chi tiết

1. Định nghĩa các bộ phận cấu kiện gỗ trong di tích

Để đảm bảo tính chính xác trong quá trình khảo sát, đánh giá và thi công, tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa cụ thể cho các bộ phận cấu kiện gỗ truyền thống bao gồm:

• Phần cốt xà: Là phần gỗ nằm ở giữa mặt cắt ngang của cấu kiện dạng xà, có chiều cao bằng chiều cao mặt cắt cấu kiện, chiều rộng bằng chiều rộng mộng đầu xà. Đây là bộ phận chịu lực chính của cấu kiện dạng xà.
• Phần má xà: Là phần gỗ ở hai bên phần cốt trong mặt cắt ngang cấu kiện dạng xà, có vai trò liên kết phụ trợ và hoàn thiện thẩm mỹ cho cấu kiện.
• Phần lõi cột: Là phần gỗ nằm ở tâm mặt cắt cột, quyết định khả năng chịu lực nén đứng chủ đạo của cột gỗ trong hệ khung chịu lực.
• Phần vỏ cột (phần bao quanh): Là phần gỗ còn lại bao quanh phần lõi (đối với cột), có tác dụng bảo vệ phần lõi gỗ bên trong và tạo hình dáng kiến trúc tròn hoặc vuông cho cột.

2. Nguyên tắc thi công và nghiệm thu kết cấu gỗ (Điều 1 - Điều 4)

• Nguyên tắc bảo tồn nguyên gốc: Ưu tiên giữ lại tối đa các cấu kiện gỗ nguyên gốc của di tích. Chỉ thực hiện thay thế, gia cố khi cấu kiện đã bị hư hỏng nặng, mất khả năng chịu lực và có sự đồng ý của cơ quan chuyên môn.
• Yêu cầu về vật liệu gỗ: Gỗ sử dụng để thay thế hoặc tu bổ phải có chủng loại, chất lượng, độ ẩm và đặc tính kỹ thuật tương đương hoặc tốt hơn gỗ nguyên gốc. Phải có chứng nhận nguồn gốc và được xử lý phòng trừ mối mọt triệt để trước khi đưa vào thi công.
• Quy trình hạ giải và lắp dựng: Quá trình hạ giải các cấu kiện gỗ phải được thực hiện cẩn trọng, có bản vẽ định vị, đánh số ký hiệu rõ ràng để phục vụ cho việc lắp dựng lại chính xác.
• Công tác nghiệm thu: Việc nghiệm thu phải được tiến hành theo từng giai đoạn (nghiệm thu phần khuất lấp, nghiệm thu thô và nghiệm thu hoàn thành) dựa trên các tiêu chí kỹ thuật về độ chịu lực, độ chính xác của các mối mộng và tính thẩm mỹ truyền thống.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12185:2017 có hiệu lực thi hành kể từ ngày công bố, thay thế hoặc bổ sung cho các hướng dẫn kỹ thuật trước đây về tu bổ kết cấu gỗ di tích, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật đồng bộ cho công tác bảo tồn di sản văn hóa.