Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12091-6:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn châu Âu EN 16228-6:2014) do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định chi tiết các yêu cầu kỹ thuật về an toàn đối với thiết bị dùng trong khoan phụt. Đây là một phần quan trọng trong bộ tiêu chuẩn quốc gia về an toàn cho thiết bị khoan và gia cố nền móng, nhằm bảo vệ tối đa cho người vận hành và môi trường xung quanh trong quá trình thi công xây dựng.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại thiết bị dùng trong khoan phụt (grouting equipment) được sử dụng để gia cố nền đất, xử lý địa chất, chống thấm và các công tác gia cố nền móng khác. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động thiết kế, chế tạo, nhập khẩu, cung cấp, vận hành, bảo dưỡng và kiểm định các thiết bị khoan phụt tại Việt Nam.

Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Thiết bị khoan phụt: Là tổ hợp các máy móc bao gồm trạm trộn, máy bơm, hệ thống đường ống và các thiết bị phụ trợ dùng để đưa vữa xi măng, hóa chất hoặc các chất đông kết khác vào trong lòng đất dưới áp lực cao.
• Áp suất làm việc tối đa cho phép: Mức áp suất cao nhất mà hệ thống hoặc các bộ phận của thiết bị được thiết kế để vận hành an toàn trong điều kiện bình thường.
• Hệ thống khóa liên động an toàn: Cơ cấu cơ học hoặc điện tử ngăn chặn thiết bị hoạt động khi các tấm chắn bảo vệ chưa được đóng kín.

Yêu cầu an toàn đối với hệ thống trộn và định lượng

• Các bộ phận chuyển động nguy hiểm như cánh khuấy, trục quay của máy trộn vữa phải được bao bọc bằng các tấm chắn bảo vệ kiên cố. Các tấm chắn này phải được tích hợp hệ thống khóa liên động để tự động ngắt nguồn động lực khi tấm chắn bị mở ra.
• Hệ thống nạp nguyên liệu (như xi măng, phụ gia dạng bột) phải được thiết kế kín hoặc trang bị hệ thống hút bụi hiệu quả nhằm giảm thiểu nồng độ bụi mịn phát tán ra môi trường làm việc, bảo vệ hệ hô hấp của người lao động.
• Khu vực lưu trữ và định lượng hóa chất phụ gia phải có khay chứa chống tràn và các biện pháp thông gió phù hợp để tránh tích tụ khí độc hoặc gây bỏng hóa chất cho người vận hành.

Yêu cầu an toàn đối với hệ thống bơm và đường ống áp lực cao

• Hệ thống đường ống dẫn vữa, khớp nối, van và vòi phun phải được chế tạo từ vật liệu chịu lực cao, có khả năng chịu được áp suất tối thiểu bằng 1,5 lần áp suất làm việc tối đa của hệ thống.
• Tất cả các khớp nối nhanh trên đường ống áp lực phải được trang bị xích bảo hiểm hoặc chốt an toàn để ngăn ngừa hiện tượng văng ống gây tai nạn nghiêm trọng khi có sự cố tăng áp đột ngột hoặc tuột khớp nối.
• Hệ thống phải được lắp đặt van an toàn (van xả áp) tự động kích hoạt khi áp suất vượt quá giới hạn định mức cho phép. Đầu xả của van an toàn phải được hướng về phía khu vực không có người qua lại để đảm bảo an toàn khi xả áp.
• Phải lắp đặt đồng hồ đo áp suất tại các vị trí dễ quan sát để người vận hành liên tục theo dõi được trạng thái áp lực của hệ thống trong suốt quá trình khoan phụt.

Hệ thống điều khiển và cơ cấu dừng khẩn cấp

• Thiết bị khoan phụt phải được trang bị ít nhất một nút dừng khẩn cấp (Emergency Stop) có màu đỏ nổi bật trên nền vàng, được bố trí tại vị trí dễ tiếp cận nhất của người vận hành.
• Hệ thống điều khiển phải được thiết kế theo nguyên tắc an toàn tích cực, nghĩa là khi xảy ra sự cố mất điện, sụt áp hoặc mất tín hiệu điều khiển, thiết bị phải tự động chuyển về trạng thái dừng an toàn và không tự động khởi động lại khi có điện trở lại.
• Các tay gạt, nút nhấn điều khiển phải có ký hiệu rõ ràng, dễ hiểu và được bảo vệ bằng các gờ chắn để tránh việc kích hoạt vô ý do va chạm vật lý.

Thông tin sử dụng, ghi nhãn và hướng dẫn vận hành

• Nhà sản xuất hoặc đơn vị phân phối phải cung cấp đầy đủ tài liệu hướng dẫn vận hành, bảo dưỡng và quy trình xử lý sự cố khẩn cấp bằng ngôn ngữ tiếng Việt dễ hiểu.
• Trên thân máy và các bộ phận chịu áp lực phải được gắn nhãn mác kim loại bền vững, thể hiện rõ các thông số kỹ thuật bắt buộc bao gồm: Tên nhà sản xuất, năm sản xuất, số sê-ri, áp suất làm việc tối đa, công suất định mức và các ký hiệu cảnh báo nguy hiểm trực quan.
• Phải có sơ đồ bố trí hệ thống đường ống và các điểm kiểm tra an toàn định kỳ được dán tại khu vực vận hành để hỗ trợ công tác bảo trì hằng ngày.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12091-6:2018 có hiệu lực kể từ ngày được công bố. Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thi công nền móng và công trình ngầm có trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn nêu trên nhằm hạn chế tối đa tai nạn lao động và nâng cao chất lượng công trình.