Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12039-1:2017 về Hướng dẫn đo dầu mỏ - Bộ đo - Phần 1: Hệ thống giao - nhận tự động (LACT) được công bố năm 2017 bởi Bộ Khoa học và Công nghệ, ban hành nhằm thiết lập các nguyên tắc kỹ thuật thống nhất trong việc thiết kế, lắp đặt, vận hành và kiểm chuẩn hệ thống đo lường giao nhận dầu mỏ tự động tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này hướng dẫn các yêu cầu tối thiểu đối với hệ thống giao nhận tự động (LACT) dùng cho dầu mỏ và các sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khai thác, vận chuyển, tàng trữ, chế biến và kinh doanh dầu khí có sử dụng hệ thống đo lường tự động để chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm.

Các nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn (Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng và các quy định chung

• Xác định giới hạn kỹ thuật của hệ thống LACT trong việc đo lường thể tích và chất lượng dầu thô từ các bồn chứa sản xuất đến các đường ống vận chuyển hoặc phương tiện chứa trung gian.
• Yêu cầu hệ thống phải hoạt động liên tục, tự động hóa cao và giảm thiểu tối đa sai số đo lường nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia giao nhận.

2. Tài liệu viện dẫn

• Hệ thống hóa các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan đến đo lường dầu mỏ, bao gồm các tiêu chuẩn của API (Viện Dầu mỏ Mỹ) và ISO về đo lường lưu lượng, hiệu chuẩn thiết bị và lấy mẫu tự động.
• Quy định việc áp dụng các phiên bản tiêu chuẩn mới nhất để đảm bảo tính cập nhật và tương thích công nghệ toàn cầu.

3. Thuật ngữ và định nghĩa chuyên ngành

• Hệ thống LACT (Lease Automatic Custody Transfer): Hệ thống thiết bị tự động đo lường, lấy mẫu và chuyển giao quyền sở hữu dầu thô từ bên bán sang bên mua mà không cần sự giám sát thủ công liên tục.
• Bộ đo (Meter): Thiết bị chính dùng để xác định thể tích hoặc khối lượng chất lỏng chảy qua đường ống trong một khoảng thời gian xác định.
• Hệ thống lấy mẫu tự động: Thiết bị tự động thu thập các mẫu dầu đại diện trong suốt quá trình giao nhận để phân tích các chỉ tiêu chất lượng như tỷ trọng, hàm lượng nước và tạp chất (BS&W).
• Thiết bị chứng minh (Prover): Thiết bị tiêu chuẩn dùng để kiểm tra và hiệu chuẩn độ chính xác của bộ đo lưu lượng ngay tại hiện trường hoạt động.

4. Nguyên tắc thiết kế và yêu cầu vận hành cơ bản

• Yêu cầu về sơ đồ công nghệ của hệ thống LACT phải đảm bảo dòng chảy ổn định, không bị bọt khí hoặc lẫn tạp chất cơ học lớn làm ảnh hưởng đến kết quả đo.
• Quy định về việc lắp đặt các thiết bị phụ trợ bắt buộc như bộ tách khí/khử bọt, bộ lọc cặn, van một chiều, van điều áp và các cảm biến đo nhiệt độ, áp suất trực tuyến.
• Yêu cầu về tính bảo mật và niêm phong pháp lý đối với các điểm hiệu chuẩn, bộ chỉ thị thể tích và hệ thống máy tính lưu trữ dữ liệu giao nhận để tránh các can thiệp trái phép.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12039-1:2017 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là cơ sở kỹ thuật quan trọng để các bên liên quan thực hiện thiết kế, nghiệm thu và kiểm định các hệ thống đo lường dầu thô tự động tại các mỏ dầu, kho cảng và nhà máy lọc dầu trên toàn lãnh thổ Việt Nam.