Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11868:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 21505:2017) về Quản lý dự án, chương trình và danh mục đầu tư - Hướng dẫn quản trị được công bố bởi Bộ Khoa học và Công nghệ. Tiêu chuẩn này cung cấp các nguyên tắc, hướng dẫn mang tính hệ thống nhằm thiết lập và vận hành khuôn khổ quản trị hiệu quả đối với các hoạt động đầu tư, dự án và chương trình trong các tổ chức.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng rộng rãi cho mọi loại hình tổ chức, bao gồm các doanh nghiệp tư nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức phi lợi nhuận, không phân biệt quy mô hay lĩnh vực hoạt động. Đối tượng hướng tới của tiêu chuẩn bao gồm:

• Các thành viên thuộc cơ quan quản trị cấp cao (Hội đồng quản trị, Ban điều hành).
• Các nhà tài trợ dự án, chương trình (Sponsors) và các bên liên quan chịu trách nhiệm giám sát.
• Các nhà quản lý danh mục đầu tư, quản lý chương trình và quản lý dự án.
• Các cá nhân, bộ phận tham gia vào việc thiết lập chính sách và quy trình quản trị trong tổ chức.

Bối cảnh và khái niệm cốt lõi về quản trị

• Phân biệt giữa quản trị và quản lý: Tiêu chuẩn làm rõ quản trị (governance) là việc thiết lập các định hướng chiến lược, chính sách, ra quyết định và giám sát việc thực hiện; trong khi quản lý (management) là việc điều hành, thực thi các hoạt động cụ thể để đạt được mục tiêu trong khuôn khổ quản trị đã đề ra.
• Sự đồng bộ chiến lược: Đảm bảo mọi dự án, chương trình và danh mục đầu tư đều phải phục vụ trực tiếp cho sứ mệnh, tầm nhìn và mục tiêu chiến lược dài hạn của tổ chức.

Các nguyên tắc quản trị dự án, chương trình và danh mục đầu tư

• Trách nhiệm giải trình: Xác định rõ ràng quyền hạn và trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận trong việc ra quyết định và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.
• Sự minh bạch và trung thực: Thiết lập cơ chế báo cáo thông tin chính xác, kịp thời về tình hình tài chính, tiến độ, rủi ro và hiệu quả hoạt động cho các bên liên quan.
• Sự tuân thủ: Đảm bảo tất cả các hoạt động quản lý dự án, chương trình và danh mục đầu tư tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật hiện hành, các tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp và quy chế nội bộ của tổ chức.
• Quản lý rủi ro tích hợp: Nhận diện và đánh giá các rủi ro ở cấp độ danh mục, chương trình và dự án để có các biện pháp ứng phó chủ động, bảo vệ lợi ích của tổ chức.

Hướng dẫn quản trị danh mục đầu tư (Portfolio Governance)

• Lựa chọn và ưu tiên đầu tư: Xây dựng các tiêu chí đánh giá khách quan để lựa chọn các dự án, chương trình có tính khả thi cao và mang lại giá trị tối ưu nhất cho tổ chức.
• Phân bổ và tối ưu hóa nguồn lực: Đảm bảo nguồn lực tài chính, nhân sự, công nghệ được phân phối hợp lý, tránh tình trạng chồng chéo hoặc lãng phí.
• Đánh giá hiệu suất định kỳ: Thực hiện giám sát liên tục để đưa ra quyết định tiếp tục đầu tư, điều chỉnh quy mô hoặc chấm dứt các dự án không còn mang lại hiệu quả chiến lược.

Hướng dẫn quản trị chương trình (Programme Governance)

• Quản trị lợi ích dài hạn: Tập trung vào việc hiện thực hóa và duy trì các lợi ích kinh tế - xã hội mà chương trình mang lại, vượt ra ngoài phạm vi kết quả đầu ra của từng dự án đơn lẻ.
• Sự phối hợp và giải quyết xung đột: Thiết lập cơ chế điều phối hiệu quả giữa các dự án thành phần trong cùng một chương trình nhằm tối ưu hóa nguồn lực dùng chung và xử lý các điểm nghẽn phát sinh.

Hướng dẫn quản trị dự án (Project Governance)

• Vai trò của Nhà tài trợ dự án (Project Sponsor): Khẳng định vai trò then chốt của nhà tài trợ trong việc bảo trợ, định hướng chiến lược, phê duyệt ngân sách và hỗ trợ tháo gỡ khó khăn vượt thẩm quyền của giám đốc dự án.
• Kiểm soát theo giai đoạn (Gate Reviews): Áp dụng quy trình đánh giá nghiêm ngặt tại các mốc chuyển giao giai đoạn quan trọng để quyết định việc cho phép dự án đi tiếp hoặc dừng lại.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11868:2017 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này mang tính chất khuyến khích nhằm giúp các tổ chức nâng cao năng lực quản trị, tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn đầu tư và giảm thiểu rủi ro trong quá trình triển khai các dự án, chương trình quy mô lớn.