Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11750-1:2016 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 9015-1:2001) quy định về phương pháp thử phá hủy mối hàn kim loại, tập trung vào kỹ thuật thử độ cứng đối với các liên kết hàn hồ quang. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá chất lượng cơ tính của liên kết hàn, giúp xác định sự thay đổi độ cứng do ảnh hưởng của nhiệt độ trong quá trình hàn hồ quang.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

TCVN 11750-1:2016 áp dụng đối với các phép thử độ cứng trên mặt cắt ngang của liên kết hàn hồ quang của vật liệu kim loại. Tiêu chuẩn này hướng tới việc xác định dải độ cứng của cả ba vùng chính trong liên kết hàn bao gồm: kim loại mối hàn, vùng ảnh hưởng nhiệt (HAZ) và kim loại cơ bản. Quy chuẩn này được thiết kế để đảm bảo tính đồng nhất và chính xác khi thực hiện các phép đo độ cứng Vickers (với lực thử từ 49,03 N đến 98,07 N, tương ứng HV 5 đến HV 10). Tuy nhiên, các nguyên lý này cũng có thể linh hoạt áp dụng cho phép thử độ cứng Brinell hoặc các tải trọng thử nghiệm khác theo thỏa thuận kỹ thuật cụ thể.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Xác định rõ giới hạn áp dụng của tiêu chuẩn đối với các liên kết hàn hồ quang trên vật liệu kim loại.
• Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đo độ cứng để đánh giá sự biến đổi tổ chức tế vi và cơ tính của mối hàn dưới tác động của chu trình nhiệt hàn.
• Làm rõ rằng tiêu chuẩn không áp dụng cho các phương pháp thử độ cứng tế vi (microhardness) vốn yêu cầu các tiêu chuẩn riêng biệt khác.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn tích hợp và viện dẫn các tài liệu kỹ thuật nền tảng để đảm bảo tính chuẩn xác khi thực hiện phép đo. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm các tiêu chuẩn về thử độ cứng Vickers đối với vật liệu kim loại (như ISO 6507-1) và các tiêu chuẩn liên quan đến chuẩn bị mẫu thử phá hủy mối hàn.
• Việc áp dụng các tài liệu viện dẫn này là bắt buộc để đảm bảo thiết bị đo, quy trình hiệu chuẩn và cách thức xác định vết đâm đạt độ chính xác theo tiêu chuẩn quốc tế.

3. Nguyên lý thử nghiệm (Điều 3)

• Phép thử độ cứng được thực hiện bằng cách ấn một mũi đâm kim cương hình kim tự tháp (đối với phương pháp Vickers) vào bề mặt đã được chuẩn bị của mặt cắt ngang mối hàn.
• Lực thử được duy trì trong một khoảng thời gian quy định, sau đó đo kích thước đường chéo của vết lõm để tính toán giá trị độ cứng.
• Nguyên lý này yêu cầu việc thực hiện các vết đâm liên tiếp (hàng vết đâm) hoặc các vết đâm đơn lẻ tại các vị trí xác định để vẽ được biểu đồ phân bố độ cứng đi qua các vùng khác nhau của liên kết hàn.

4. Ký hiệu và mô tả viết tắt (Điều 4)

• Tiêu chuẩn đưa ra hệ thống ký hiệu chuẩn hóa để thống nhất cách ghi chép và biểu diễn kết quả thử nghiệm.
• Các ký hiệu chính bao gồm: ký hiệu loại phép thử (ví dụ: HV 5, HV 10), khoảng cách giữa các vết đâm, khoảng cách từ đường nóng chảy đến vết đâm trong vùng ảnh hưởng nhiệt, và chiều sâu của hàng vết đâm so với bề mặt liên kết hàn.
• Việc chuẩn hóa ký hiệu giúp các bên liên quan (đơn vị thử nghiệm, nhà sản xuất, cơ quan giám sát) dễ dàng đọc hiểu và đối chiếu kết quả báo cáo thử nghiệm một cách đồng bộ.

Hiệu lực thi hành

TCVN 11750-1:2016 có hiệu lực kể từ ngày ban hành, thay thế hoặc bổ sung cho các quy định thử nghiệm độ cứng mối hàn trước đó tại Việt Nam, tạo ra một hành lang kỹ thuật tiệm cận hoàn toàn với tiêu chuẩn quốc tế ISO, giúp nâng cao năng lực kiểm định chất lượng công trình và sản phẩm cơ khí chế tạo trong nước.