Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11162:2015 (hoàn toàn tương đương với ISO 5548:2004) quy định phương pháp đo quang để xác định hàm lượng lactose trong casein và caseinat. Dưới đây là tóm tắt chi tiết và chuyên sâu các nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này, tập trung vào phạm vi áp dụng, tài liệu viện dẫn, thuật ngữ định nghĩa và nguyên tắc thực hiện.

• Tiêu chuẩn này quy định chi tiết phương pháp đo quang nhằm xác định chính xác hàm lượng lactose có trong casein và các dạng caseinat khác nhau.
• Phương pháp đo quang quy định trong tiêu chuẩn này được thiết kế đặc thù và áp dụng hiệu quả cho các mẫu thử có hàm lượng lactose lớn hơn 0,1% tính theo phần trăm khối lượng.

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, việc viện dẫn các tài liệu kỹ thuật liên quan là bắt buộc. Tài liệu viện dẫn cốt lõi là TCVN 6400 (ISO 707) về Sữa và sản phẩm sữa - Hướng dẫn lấy mẫu.
• Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).

• Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa thống nhất về hàm lượng lactose trong casein và caseinat: Là phần khối lượng của các chất được xác định theo quy trình kỹ thuật cụ thể được quy định trong tiêu chuẩn này.
• Hàm lượng lactose thu được từ quá trình phân tích được biểu thị chính thức bằng phần trăm khối lượng (%).

• Hòa tan phần mẫu thử: Tiến hành hòa tan một phần mẫu thử nghiệm trong nước ấm. Đối với mẫu casein acid, quá trình hòa tan bắt buộc phải có sự hỗ trợ của dung dịch natri hydroxit hoặc natri hydro cacbonat để chuyển mẫu về dạng hòa tan hoàn toàn.
• Kết tủa và loại bỏ protein: Thực hiện kết tủa casein bằng cách bổ sung acid thích hợp. Đối với các mẫu caseinat, quá trình kết tủa protein được thực hiện bằng cách thêm dung dịch kẽm acetat và kali hexacyanoferrat(II), sau đó tiến hành lọc để thu được dịch lọc trong suốt, loại bỏ hoàn toàn các chất cản trở.
• Phản ứng tạo màu: Cho phần dịch lọc chứa lactose phản ứng trực tiếp với phenol và acid sulfuric đậm đặc. Phản ứng hóa học này sẽ tạo ra một phức hợp màu vàng đặc trưng, cường độ màu tỷ lệ thuận với nồng độ lactose có trong mẫu.
• Đo quang phổ: Tiến hành đo độ hấp thụ quang học của dung dịch màu thu được ở bước sóng 490 nm bằng thiết bị đo quang phổ chuyên dụng để tính toán ra hàm lượng lactose chính xác dựa trên đường chuẩn đã thiết lập.