Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11019:2015 (ISO 18899:2013)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11019:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 18899:2013, quy định về hướng dẫn hiệu chuẩn thiết bị thử nghiệm trong ngành cao su. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng giúp các phòng thử nghiệm thiết lập, duy trì và vận hành hệ thống hiệu chuẩn chuẩn xác, đảm bảo tính liên kết chuẩn đo lường và độ tin cậy cao nhất cho các kết quả thử nghiệm đối với vật liệu cao su và các sản phẩm từ cao su.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn, mục đích và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn đối với các thiết bị đo lường và thử nghiệm cao su:

• Tiêu chuẩn đưa ra các nguyên tắc và hướng dẫn cụ thể cho việc hiệu chuẩn các thiết bị được sử dụng để thử nghiệm cao su thiên nhiên, cao su tổng hợp, các hợp phần pha trộn và các sản phẩm cao su thành phẩm.
• Phạm vi áp dụng bao gồm cả các thiết bị đo lường cơ học (lực, độ cứng, độ giãn dài), nhiệt học (nhiệt độ lưu hóa, nhiệt độ môi trường thử nghiệm), điện học và các thiết bị phân tích lý hóa chuyên dụng khác trong ngành cao su.
• Hướng dẫn này hỗ trợ đắc lực cho các phòng thử nghiệm cao su trong việc xây dựng hệ thống quản lý chất lượng để đạt được sự phù hợp với các yêu cầu về năng lực kỹ thuật theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, người sử dụng cần viện dẫn và kết hợp với các tài liệu tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia có liên quan:

• Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm các tiêu chuẩn về thuật ngữ đo lường học quốc tế (VIM - Từ vựng quốc tế về đo lường học) và các hướng dẫn chung về việc đánh giá độ không đảm bảo đo (GUM).
• Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố, chỉ áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu không ghi năm công bố, áp dụng phiên bản mới nhất bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi sử dụng xuyên suốt trong hoạt động hiệu chuẩn thiết bị thử nghiệm cao su:

• Hiệu chuẩn (Calibration): Hoạt động thiết lập mối quan hệ giữa các giá trị chỉ thị của phương tiện đo hoặc hệ thống đo với các giá trị tương ứng được thể hiện bởi mẫu chuẩn hoặc vật chuẩn trong những điều kiện xác định cụ thể.
• Tính liên kết chuẩn đo lường (Traceability): Tính chất của kết quả đo nhờ đó kết quả có thể liên hệ đến các chuẩn tham chiếu thích hợp (thường là chuẩn quốc gia hoặc quốc tế) thông qua một chuỗi so sánh không đứt quãng với những độ không đảm bảo đo đã định.
• Độ không đảm bảo đo (Uncertainty of measurement): Thông số không âm gắn liền với kết quả của phép đo, đặc trưng cho sự phân tán của các giá trị có thể quy cho đại lượng đo một cách hợp lý.
• Thiết bị thử nghiệm (Test equipment): Các máy móc, dụng cụ đo, phần mềm, chuẩn đo lường, chất chuẩn hoặc thiết bị phụ trợ cần thiết để thực hiện một phép thử nghiệm cụ thể đối với vật liệu cao su.

Điều 4: Nguyên tắc chung về hiệu chuẩn thiết bị thử nghiệm cao su

Đây là nội dung cốt lõi hướng dẫn cách thức tổ chức, quản lý và thực hiện hoạt động hiệu chuẩn trong phòng thử nghiệm cao su:

• Yêu cầu về tính liên kết chuẩn: Tất cả các thiết bị đo lường dùng để kiểm tra, thử nghiệm các chỉ tiêu chất lượng của cao su phải được hiệu chuẩn bằng các chuẩn đo lường có tính liên kết chuẩn đến các chuẩn quốc gia hoặc quốc tế được thừa nhận rộng rãi.
• Xác định chu kỳ hiệu chuẩn: Phòng thử nghiệm phải thiết lập chu kỳ hiệu chuẩn phù hợp cho từng loại thiết bị dựa trên tần suất sử dụng, mức độ ảnh hưởng của thiết bị đến kết quả thử nghiệm cuối cùng, khuyến cáo của nhà sản xuất và lịch sử ổn định của chính thiết bị đó. Chu kỳ này phải được xem xét và điều chỉnh định kỳ để đảm bảo tính kinh tế và kỹ thuật.
• Kiểm soát điều kiện môi trường hiệu chuẩn: Quá trình hiệu chuẩn phải được thực hiện trong điều kiện môi trường được kiểm soát nghiêm ngặt về nhiệt độ, độ ẩm, độ rung và bụi bẩn nhằm hạn chế tối đa các nguồn sai số ảnh hưởng đến kết quả hiệu chuẩn của thiết bị cao su.
• Hồ sơ và chứng chỉ hiệu chuẩn: Mọi hoạt động hiệu chuẩn phải được ghi chép đầy đủ và lưu trữ hồ sơ một cách khoa học. Chứng chỉ hiệu chuẩn phải thể hiện rõ kết quả đo, độ không đảm bảo đo, điều kiện môi trường khi hiệu chuẩn và bằng chứng về tính liên kết chuẩn đo lường.
• Nhãn hiệu chuẩn và trạng thái thiết bị: Thiết bị sau khi hiệu chuẩn phải được dán nhãn rõ ràng để chỉ thị trạng thái hiệu chuẩn (bao gồm ngày hiệu chuẩn gần nhất, ngày hiệu chuẩn tiếp theo, người thực hiện và mã số thiết bị) giúp người vận hành dễ dàng nhận biết và tránh sử dụng thiết bị quá hạn hiệu chuẩn.