Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10959:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 16622:2002, quy định về các phương pháp thử chấp nhận đối với phong kế/nhiệt kế dạng sóng âm nhằm đo tốc độ gió trung bình. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phần mở đầu cùng các Điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của văn bản kỹ thuật này.
- Phạm vi áp dụng (Điều 1)
- Tiêu chuẩn này quy định cụ thể các phương pháp thử chấp nhận đối với các thiết bị phong kế dạng sóng âm và nhiệt kế dạng sóng âm (thường được gọi chung là thiết bị đo gió bằng sóng âm) được sử dụng để xác định tốc độ gió trung bình.
- Phạm vi áp dụng bao gồm các thiết bị đo hoạt động dựa trên nguyên lý đo thời gian truyền của sóng âm trên các đường đo cố định để xác định các thành phần vectơ vận tốc gió theo hai chiều (2D) hoặc ba chiều (3D).
- Tiêu chuẩn tập trung vào việc đánh giá tính năng của thiết bị trong cả hai môi trường: điều kiện phòng thí nghiệm tiêu chuẩn (như hầm gió) và điều kiện thực địa ngoài trời nhằm đảm bảo độ chính xác, tính đồng nhất và độ tin cậy của phép đo khí tượng.
- Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các loại phong kế cơ học truyền thống (như phong kế chén hoặc phong kế cánh quạt) mà chỉ tập trung vào công nghệ cảm biến sóng âm hiện đại.
- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)
- Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn này là nền tảng kỹ thuật bắt buộc và không thể tách rời khi áp dụng các phương pháp thử nghiệm.
- Bao gồm các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến đo lường học, hướng dẫn đánh giá độ không đảm bảo đo (như ISO/IEC Guide 98-3 về trình bày độ không đảm bảo đo) và các tiêu chuẩn chuyên ngành về khí tượng học khác.
- Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)
- Phong kế sóng âm (Sonic anemometer): Thiết bị đo các thành phần của vectơ vận tốc gió bằng cách đo thời gian truyền của các xung âm thanh đi qua các khoảng cách xác định giữa các đầu dò phát và thu.
- Nhiệt kế sóng âm (Sonic thermometer): Thiết bị xác định nhiệt độ ảo của không khí dựa trên tốc độ truyền âm thanh trong môi trường khí quyển, liên quan trực tiếp đến mật độ và nhiệt độ của khối khí.
- Đường đo (Path length): Khoảng cách hình học thực tế giữa các đầu dò phát và thu sóng âm đối diện nhau trong bộ cảm biến của thiết bị.
- Thời gian truyền (Transit time): Khoảng thời gian cần thiết để một xung âm thanh di chuyển từ đầu phát đến đầu thu dọc theo một đường đo xác định.
- Tốc độ gió trung bình (Mean wind speed): Giá trị trung bình của tốc độ gió được tính toán bằng phương pháp tích phân hoặc lấy mẫu trong một khoảng thời gian xác định cụ thể.
- Góc tấn (Angle of attack): Góc giữa hướng của dòng khí (hướng gió thực tế) và trục tham chiếu nằm ngang hoặc thẳng đứng của cảm biến phong kế sóng âm.
- Ký hiệu và thuật ngữ viết tắt (Điều 4)
- Tiêu chuẩn thiết lập một hệ thống ký hiệu toán học và vật lý thống nhất để phục vụ cho các công thức tính toán hiệu chuẩn, thử nghiệm và xử lý số liệu.
- Ký hiệu d: Đại diện cho chiều dài đường đo (khoảng cách giữa các đầu dò phát và thu).
- Ký hiệu t: Đại diện cho thời gian truyền của sóng âm, thường được phân tách thành thời gian truyền xuôi dòng và ngược dòng để tính toán vận tốc gió.
- Ký hiệu c: Tốc độ âm thanh trong không khí tĩnh, là một biến số phụ thuộc chặt chẽ vào nhiệt độ, độ ẩm và áp suất khí quyển.
- Ký hiệu v: Thành phần vận tốc gió thực tế dọc theo đường đo của cảm biến sóng âm.
- Các ký hiệu góc (như các ký hiệu Hy Lạp alpha, beta): Dùng để biểu thị góc hướng gió, góc lệch và góc tấn của dòng khí đối với cấu trúc hình học của thiết bị đo.
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
KHÍ TƯỢNG HỌC - PHONG KẾ/NHIỆT KẾ DẠNG SÓNG ÂM - PHƯƠNG PHÁP THỬ CHẤP NHẬN ĐO TỐC ĐỘ GIÓ TRUNG BÌNH
Meteorology - Sonic anemometers/thermometers - Acceptance test methods for mean wind measurements
Lời nói đầu
TCVN 10959:2015 hoàn toàn tương đương với ISO 16622:2002;
TCVN 10959:2015 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 30 Đo lưu lượng lưu chất trong ống dẫn kín biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Lời giới thiệu
Hầu hết hoạt động của con người ảnh hưởng đến sự phân tán của các chất ô nhiễm xảy ra trong lớp bề mặt phần của khí quyển nằm trong vài chục mét của bề mặt trái đất. Lớp bề mặt được đặc trưng bởi độ dốc sắc nét và luống nhiệt thay đổi theo thời gian, độ ẩm và mômen. Dòng chảy ba chiều và nhiễu loạn thông tin được giải quyết bằng thang thời gian ngắn và không gian, cần thiết để đặc trưng cho lớp bề mặt. Những thông tin này được thể hiện không chỉ là đại lượng thời gian trung bình, mà còn những biến động hỗn loạn của những số lượng đóng góp vào quá trình sản xuất, vận chuyển, phân tán và quá trình tiêu hao hoạt động trong lớp bề mặt. Phong kế/nhiệt kế dạng sóng âm (sau đây gọi tắt là "thiết bị sóng âm") là một công cụ rất thích hợp để có được phép đo cần thiết cho đặc trưng của lớp bề mặt.
Phong kế/nhiệt kế dạng sóng âm gồm một mảng bộ chuyển đổi chứa các cặp truyền/nhận song sóng âm và sơ đồ mạch điện được thiết kế để đo thời gian lan truyền của sóng âm lan truyền giữa một cặp đầu dò. Một mảng ba chiều giải quyết các thành phần gió ngang và dọc cộng với tốc độ của âm thanh mà từ đó có thể rút ra nhiệt độ âm (ảo). Phép đo phong kế/nhiệt kế dạng siêu âm đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ nghiên cứu về khí quyển, nhưng những tiến bộ gần đây trong thiết kế công cụ và bộ xử lý tín hiệu, cùng với sự phức tạp gia tăng của các mô hình phân tán trong khí quyển, đã dẫn đến một nhu cầu sử dụng chúng ngày càng, bao gồm các phép đo tốc độ gió và đo hướng gió. Vì phong kế/nhiệt kế dạng sóng âm không chứa các bộ phận chuyển động, không cần bảo trì nhiều và có lợi thế vận hành trong điều kiện thời tiết bất lợi. Những yếu tố này đã kích thích sản xuất kinh doanh của phong kế/nhiệt kế dạng sóng âm và việc soạn thảo các tiêu chuẩn âm quốc gia làm cơ sở cho phương pháp thử nghiệm và đo tính năng của tiêu chuẩn này.
Các qui trình được đưa ra trong tiêu chuẩn này xác định các phương pháp thử nghiệm chấp nhận của phong kế/nhiệt kế dạng sóng âm để được sử dụng cho các phép đo gió trung bình. Yêu cầu tối thiểu cho sự phù hợp với tiêu chuẩn này bao gồm hoàn thành thành công của thử buồng kín gió (Điều 7), thử ống khí động (Điều 8), thử hiện trường (Điều 10). Thử áp suất phòng (Điều 9) được khuyến khích nếu phong kế/nhiệt kế dạng sóng âm được sử dụng ở độ cao trên 2000 m so với mực nước biển.
KHÍ TƯỢNG HỌC - PHONG KẾ/NHIỆT KẾ DẠNG SÓNG ÂM - PHƯƠNG PHÁP THỬ CHẤP NHẬN ĐO TỐC ĐỘ GIÓ TRUNG BÌNH
Meteorology - Sonic anemometers/thermometers - Acceptance test methods for mean wind measurements
Tiêu chuẩn này xác định những phương pháp thử tính năng của phong kế/ nhiệt kế sóng âm sử dụng phương pháp đo lường nghịch đảo thời gian của vận tốc âm thanh theo nhiều hướng khác nhau. Tiêu chuẩn này có thể áp dụng để đưa ra kết quả đo hai hoặc ba thành phần của vector gió trong phạm vi một góc phương vị giới hạn là 360°.
Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
TCVN 6910-1 (ISO 5725-1), Độ chính xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo - Phần 1 - Nguyên tắc và định nghĩa chung).
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
- 1Tiêu chuẩn ngành 14TCN 4:2003 về thành phần, nội dung, khối lượng điều tra khảo sát và tính toán khí tượng thuỷ văn các giai đoạn lập dự án và thiết kế công trình thuỷ lợi do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
- 2Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 46 : 2012/BTNMT về quan trắc khí tượng do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11555:2016 (ISO 652:1975) về Nhiệt kế thang đo kín để đo nhiệt lượng
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11557:2016 (ISO 1771:1981) về Nhiệt kế thang đo kín để sử dụng chung
- 5Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12636-13:2021 về Quan trắc khí tượng thủy văn - Phần 13: Quan trắc khí tượng nông nghiệp
- 6Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13344-1:2021 về Đánh giá chất lượng dự báo - Phần 1: Yếu tố khí tượng
- 1Quyết định 4050/QĐ-BKHCN năm 2015 công bố Tiêu chuẩn quốc gia do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2Tiêu chuẩn ngành 14TCN 4:2003 về thành phần, nội dung, khối lượng điều tra khảo sát và tính toán khí tượng thuỷ văn các giai đoạn lập dự án và thiết kế công trình thuỷ lợi do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
- 3Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6910-1:2001 (ISO 5725-1 : 1994) về Độ chính xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo - Phần 1: Nguyên tắc và định nghĩa chung do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 4Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6910-2:2001 (ISO 5725-2 : 1994) về Độ chính xác (độ đúng và độ chụm) của phương pháp đo và kết quả đo - Phần 2: Phương pháp cơ bản xác định độ lặp lại và độ tái lập của phương pháp đo tiêu chuẩn do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành
- 5Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 46 : 2012/BTNMT về quan trắc khí tượng do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành
- 6Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10958-1:2015 (ISO 17713-1:2007) về Khí tượng học - Đo lường gió - Phần 1: Phương pháp thử tính năng của phong kế cánh quay trong ống khí động
- 7Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11555:2016 (ISO 652:1975) về Nhiệt kế thang đo kín để đo nhiệt lượng
- 8Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11557:2016 (ISO 1771:1981) về Nhiệt kế thang đo kín để sử dụng chung
- 9Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12636-13:2021 về Quan trắc khí tượng thủy văn - Phần 13: Quan trắc khí tượng nông nghiệp
- 10Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13344-1:2021 về Đánh giá chất lượng dự báo - Phần 1: Yếu tố khí tượng
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10959:2015 (ISO 16622:2002) về Khí tượng học - Phong kế/nhiệt kế dạng sóng âm - Phương pháp thử chấp nhận đo tốc độ gió trung bình
- Số hiệu: TCVN10959:2015
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
- Ngày ban hành: 01/01/2015
- Nơi ban hành: ***
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 17/09/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
