Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13344-1:2021 về Đánh giá chất lượng dự báo - Phần 1: Yếu tố khí tượng được ban hành nhằm thiết lập các nguyên tắc, phương pháp và tiêu chí thống nhất để đánh giá chất lượng dự báo, cảnh báo các yếu tố khí tượng tại Việt Nam. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình đánh giá, nâng cao độ tin cậy và hiệu quả của công tác dự báo khí tượng thủy văn phục vụ phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến dự báo, cảnh báo khí tượng và đánh giá chất lượng dự báo, cảnh báo khí tượng trên lãnh thổ Việt Nam. Phạm vi điều chỉnh tập trung vào việc đánh giá chất lượng dự báo các yếu tố khí tượng cơ bản trong các bản tin dự báo thời tiết từ cực ngắn, ngắn hạn, trung hạn đến dài hạn.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn quy định các phương pháp, chỉ tiêu đánh giá chất lượng dự báo, cảnh báo đối với các yếu tố khí tượng phổ biến bao gồm nhiệt độ không khí, lượng mưa, hướng và tốc độ gió, các hiện tượng thời tiết nguy hiểm và các yếu tố liên quan khác.
• Áp dụng cho cả hình thức dự báo điểm, dự báo khu vực và dự báo bản đồ số.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn này là cơ sở pháp lý và kỹ thuật để thực hiện việc đánh giá. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo phiên bản mới nhất được công bố.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Văn bản làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi bao gồm: dự báo khí tượng, cảnh báo khí tượng, sai số dự báo, độ tin cậy của bản tin, hiện tượng thời tiết nguy hiểm, và các chỉ số đánh giá chất lượng (như tỷ lệ dự báo đúng, chỉ số TS, sai số tuyệt đối trung bình, sai số hệ thống).
• Định nghĩa rõ ràng về tiêu chuẩn "dự báo đúng" và "dự báo sai" đối với từng yếu tố khí tượng cụ thể để làm căn cứ định lượng chính xác khi tiến hành đánh giá.

Quy định chung về đánh giá chất lượng dự báo (Điều 4)

• Nguyên tắc đánh giá: Việc đánh giá phải đảm bảo tính khách quan, khoa học, kịp thời và phản ánh trung thực chất lượng thực tế của bản tin dự báo so với số liệu quan trắc thực tế.
• Nguồn số liệu sử dụng: Sử dụng số liệu quan trắc từ mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia và các trạm chuyên dùng hợp pháp khác để làm chuẩn đối chứng.
• Phân loại bản tin dự báo: Xác định rõ các loại bản tin cần đánh giá bao gồm bản tin dự báo thời tiết cực ngắn, ngắn hạn, vừa, dài hạn và các bản tin cảnh báo thiên tai khí tượng nguy hiểm.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13344-1:2021 có hiệu lực kể từ ngày công bố theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực khí tượng thủy văn có trách nhiệm cập nhật và áp dụng các quy định này vào quy trình nghiệp vụ đánh giá định kỳ.