Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10850:2015 về Hệ thống giám sát, điều hành giao thông trên đường cao tốc là văn bản kỹ thuật cốt lõi, đặt ra các tiêu chuẩn đồng bộ cho việc thiết kế, xây dựng, lắp đặt và vận hành hệ thống giao thông thông minh (ITS) trên các tuyến cao tốc tại Việt Nam. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn không gian, đối tượng và mục đích áp dụng của tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia:

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật cơ bản đối với hệ thống giám sát và điều hành giao thông trên đường cao tốc (hệ thống ITS đường cao tốc).
• Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu thi công, lắp đặt, đơn vị quản lý vận hành và bảo trì hệ thống giám sát, điều hành giao thông trên toàn bộ mạng lưới đường cao tốc tại Việt Nam.
• Tiêu chuẩn được sử dụng làm cơ sở pháp lý và kỹ thuật để lập dự án đầu tư, thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật, thi công, nghiệm thu và bàn giao đưa công trình vào khai thác sử dụng.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, cần phải kết hợp viện dẫn các tài liệu, tiêu chuẩn liên quan khác. Các nguyên tắc viện dẫn bao gồm:

• Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về thiết kế đường cao tốc, an toàn giao thông, hệ thống biển báo hiệu đường bộ và các tiêu chuẩn ngành liên quan.
• Các tiêu chuẩn kỹ thuật về công nghệ thông tin, viễn thông, truyền dẫn dữ liệu, an toàn thông tin mạng và kỹ thuật điện lực.
• Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Điều này làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi được sử dụng xuyên suốt trong toàn bộ tiêu chuẩn, giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng thực tế:

• Hệ thống giám sát, điều hành giao thông trên đường cao tốc (ITS): Là hệ thống tích hợp các công nghệ thông tin, truyền thông, điện tử và tự động hóa nhằm tối ưu hóa công tác quản lý, vận hành, bảo đảm an toàn giao thông, cứu hộ cứu nạn và nâng cao hiệu quả khai thác đường cao tốc.
• Trung tâm quản lý điều hành giao thông (TCC - Traffic Control Center): Nơi tiếp nhận, xử lý, lưu trữ thông tin giao thông từ các thiết bị ngoại vi trên tuyến và đưa ra các quyết định điều hành, phối hợp với các lực lượng chức năng để xử lý sự cố.
• Thiết bị phát hiện xe (VDS - Vehicle Detection System): Thiết bị dùng để thu thập các dữ liệu giao thông như lưu lượng xe, tốc độ dòng xe, mật độ giao thông và phân loại phương tiện di chuyển trên tuyến.
• Camera giám sát giao thông (CCTV): Thiết bị ghi hình truyền hình ảnh trực tiếp về trung tâm điều hành để giám sát trạng thái giao thông, phát hiện các hành vi vi phạm và các sự cố trên tuyến cao tốc.
• Biển báo thông tin thay đổi (VMS - Variable Message Sign): Biển báo điện tử hiển thị các thông tin cảnh báo, hướng dẫn giao thông cho người tham gia giao thông theo thời gian thực dựa trên tình hình thực tế trên tuyến.

Điều 4: Ký hiệu và chữ viết tắt

Nhằm chuẩn hóa các thuật ngữ viết tắt trong hồ sơ thiết kế, xây dựng và vận hành, tiêu chuẩn quy định danh mục các chữ viết tắt thông dụng bao gồm:

• ITS (Intelligent Transport Systems): Hệ thống giao thông thông minh.
• TCC (Traffic Control Center): Trung tâm quản lý điều hành giao thông.
• CCTV (Closed Circuit Television): Hệ thống camera quan sát kín.
• VDS (Vehicle Detection System): Hệ thống thiết bị phát hiện xe.
• VMS (Variable Message Sign): Biển báo thông tin thay đổi.
• WIM (Weigh-In-Motion): Hệ thống cân kiểm tra tải trọng xe khi đang chuyển động.
• ETC (Electronic Toll Collection): Hệ thống thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ theo hình thức điện tử không dừng.