Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10778:2024 về Hồ chứa nước - Xác định các mực nước đặc trưng quy định các nguyên tắc, phương pháp và yêu cầu kỹ thuật trong việc xác định các mực nước đặc trưng của hồ chứa nước phục vụ cho công tác quy hoạch, thiết kế, xây dựng và quản lý vận hành công trình thủy lợi, thủy điện.

- Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với việc xác định các mực nước đặc trưng của các hồ chứa nước xây dựng mới, cải tạo hoặc nâng cấp trên lãnh thổ Việt Nam.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực tư vấn, thiết kế, quản lý, vận hành, giám sát và thẩm định các công trình hồ chứa nước thủy lợi, thủy điện.

- Tài liệu viện dẫn và thuật ngữ, định nghĩa

• Tiêu chuẩn sử dụng các tài liệu viện dẫn liên quan đến quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về công trình thủy lợi, thủy điện và các tiêu chuẩn hiện hành về tính toán thủy văn, thủy lực.
• Định nghĩa rõ ràng các khái niệm then chốt bao gồm: Mực nước chết (MNC), Mực nước dâng bình thường (MNDBT), Mực nước lũ thiết kế (MNLTK), Mực nước lũ kiểm tra (MNLKT), cùng các khái niệm về dung tích hữu ích, dung tích chết và dung tích phòng lũ của hồ chứa.

- Nguyên tắc chung trong xác định các mực nước đặc trưng

• Việc xác định các mực nước đặc trưng phải dựa trên cơ sở tài liệu lưu lượng dòng chảy, tài liệu khí tượng thủy văn được cập nhật, bảo đảm tính đại diện và có độ tin cậy cao.
• Phải bảo đảm sự hài hòa giữa hiệu quả khai thác tổng hợp nguồn nước (như cấp nước, phát điện, cắt lũ) và an toàn tuyệt đối cho công trình cũng như vùng hạ du.
• Quá trình tính toán phải xem xét đến các yếu tố biến đổi khí hậu, hiện tượng bồi lắng lòng hồ theo thời gian vận hành và các kịch bản cực đoan có thể xảy ra.

- Phương pháp xác định Mực nước chết (MNC)

• Mực nước chết được xác định dựa trên yêu cầu bồi lắng bùn cát của hồ chứa trong thời gian tuổi thọ thiết kế của công trình.
• Phải bảo đảm điều kiện kỹ thuật cho các cửa lấy nước hoạt động bình thường, không bị ảnh hưởng bởi hiện tượng bồi lắng hoặc xâm nhập khí.
• Bảo đảm mực nước tối thiểu để duy trì cột nước phát điện hiệu quả đối với hồ chứa thủy điện, hoặc bảo đảm yêu cầu về môi trường thủy sinh và chất lượng nước đối với hồ chứa thủy lợi.

- Phương pháp xác định Mực nước dâng bình thường (MNDBT)

• Là mực nước cao nhất hồ chứa có thể duy trì trong điều kiện vận hành bình thường để tích lũy nguồn nước phục vụ các nhu cầu dùng nước ở hạ du.
• Được xác định thông qua bài toán tối ưu hóa kinh tế - kỹ thuật, cân bằng giữa chi phí đầu tư xây dựng (bao gồm đền bù giải phóng mặt bằng, di dân tái định cư, chiều cao đập dâng) và lợi ích kinh tế mang lại từ việc cấp nước, phát điện.

- Phương pháp xác định Mực nước lũ thiết kế (MNLTK) và Mực nước lũ kiểm tra (MNLKT)

• Được xác định thông qua tính toán điều tiết lũ với các tần suất lũ thiết kế và lũ kiểm tra tương ứng với cấp công trình theo quy định pháp luật hiện hành.
• Quá trình tính toán phải xem xét toàn diện khả năng xả của các công trình xả lũ (tràn xả lũ có cửa van hoặc tràn tự do) và dung tích phòng lũ lâm thời của hồ chứa.
• Bảo đảm an toàn tuyệt đối cho thân đập và các công trình đầu mối khi xảy ra các trận lũ lịch sử hoặc lũ cực hạn.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10778:2024 có hiệu lực thi hành kể từ ngày được công bố bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thay thế hoặc bổ sung cho các quy định kỹ thuật trước đây về xác định mực nước đặc trưng hồ chứa.