Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10359:2014

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10359:2014 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 11621:1997, quy định chi tiết về quy trình và các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc khi thực hiện thay đổi khí chứa trong các chai chứa khí. Việc thay đổi khí chứa là một quy trình nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn phòng chống cháy nổ, tránh phản ứng hóa học nguy hiểm giữa khí mới và tàn dư của khí cũ, đồng thời bảo vệ độ bền cơ học của vỏ chai cùng các phụ kiện đi kèm.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các thủ tục và quy trình kỹ thuật cần thiết khi chuyển đổi một chai chứa khí (hoặc cụm chai chứa khí) từ việc chứa một loại khí hoặc hỗn hợp khí này sang chứa một loại khí hoặc hỗn hợp khí khác.
• Phạm vi áp dụng bao gồm các chai chứa khí có thể nạp lại, bao gồm chai thép không hàn, chai thép hàn, chai hợp kim nhôm không hàn và chai composite.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các chai chứa khí hóa lỏng siêu lạnh (cryogenic) hoặc các chai chứa khí có dung tích cực nhỏ không thuộc phạm vi điều chỉnh chung của các tiêu chuẩn về chai chứa khí công nghiệp.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp áp dụng với các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan đến chai chứa khí.
• Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm các tiêu chuẩn về thuật ngữ chai chứa khí, tiêu chuẩn về tính tương thích của vật liệu làm chai và van với các loại khí chứa (như chuỗi tiêu chuẩn ISO 11114), và các tiêu chuẩn về kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ chai chứa khí.
• Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc cập nhật, các phiên bản mới nhất sẽ được ưu tiên áp dụng để đảm bảo tính thời sự và an toàn kỹ thuật.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Điều khoản này định nghĩa rõ ràng các khái niệm chuyên ngành để thống nhất cách hiểu và thực hiện quy trình:

• Thay đổi khí chứa (Change of gas service): Là quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng của chai chứa khí từ loại khí ban đầu sang một loại khí khác có tính chất hóa lý khác biệt.
• Khí tương thích (Compatible gas): Các loại khí không xảy ra phản ứng hóa học nguy hiểm với nhau hoặc với vật liệu của chai chứa và van ở điều kiện áp suất và nhiệt độ làm việc.
• Khí không tương thích (Incompatible gas): Các loại khí có khả năng phản ứng mạnh, gây cháy nổ, ăn mòn hoặc tạo ra các hợp chất nguy hiểm khi tiếp xúc với nhau hoặc với vật liệu chế tạo chai.
• Làm sạch (Purging): Quy trình loại bỏ hoàn toàn khí cũ, hơi ẩm hoặc các chất nhiễm bẩn ra khỏi chai chứa khí bằng cách hút chân không, thổi rửa bằng khí trơ hoặc các phương pháp kỹ thuật phù hợp khác.

- Yêu cầu chung và nguyên tắc cơ bản (Điều 4)

Điều 4 thiết lập các nguyên tắc cốt lõi bắt buộc phải tuân thủ trước và trong quá trình thay đổi khí chứa:

• Đánh giá tính tương thích: Trước khi tiến hành thay đổi, đơn vị thực hiện phải đánh giá toàn diện tính tương thích giữa loại khí mới dự kiến nạp với vật liệu chế tạo vỏ chai, van chai và các chi tiết làm kín (gioăng, đệm).
• Kiểm tra lịch sử sử dụng của chai: Phải xác định rõ loại khí được nạp gần nhất trong chai, tình trạng kiểm định kỹ thuật còn hiệu lực và các dấu hiệu hư hỏng vật lý bên ngoài.
• Ngăn ngừa sự nhiễm bẩn chéo: Tuyệt đối không được phép nạp khí mới khi chưa thực hiện đầy đủ các bước làm sạch, khử khí cũ theo đúng quy trình kỹ thuật tương ứng với từng nhóm khí.
• Yêu cầu về nhân sự và thiết bị: Quy trình thay đổi khí chứa phải được thực hiện bởi các kỹ thuật viên có trình độ chuyên môn được đào tạo, tại các cơ sở có đầy đủ trang thiết bị thử nghiệm, hút chân không và làm sạch chuyên dụng.