Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 452:2001

Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 452:2001 là văn bản kỹ thuật do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành, quy định quy trình chuẩn hóa trong việc phân tích cây trồng, cụ thể là phương pháp xác định hàm lượng Nitrat (NO3-) và Nitrit (NO2-). Đây là các chỉ tiêu hóa lý quan trọng giúp đánh giá chất lượng nông sản, mức độ an toàn thực phẩm và dư lượng đạm trong các loại cây trồng, đặc biệt là nhóm rau củ quả.

Phạm vi áp dụng và đối tượng phân tích

• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng tại các phòng thử nghiệm, cơ quan kiểm định chất lượng nông sản và các tổ chức, cá nhân thực hiện phân tích thành phần hóa học của cây trồng phục vụ nghiên cứu hoặc kiểm soát chất lượng.
• Mẫu phân tích: Các loại mẫu thực vật, bộ phận của cây trồng (lá, thân, củ, quả) ở dạng tươi hoặc đã được sấy khô và xử lý theo quy định kỹ thuật.

Nguyên lý của phương pháp xác định

Phương pháp xác định Nitrat và Nitrit trong cây trồng theo tiêu chuẩn này dựa trên các nguyên lý hóa học cơ bản sau:

• Chiết xuất: Sử dụng nước cất hoặc dung dịch chiết thích hợp để hòa tan hoàn toàn lượng Nitrat và Nitrit có trong mẫu cây trồng đã được đồng nhất hóa.
• Khử Nitrat thành Nitrit: Đối với việc xác định Nitrat, mẫu chiết sẽ được dẫn qua cột khử (thường là cột khử Cadmium bọc đồng) hoặc sử dụng tác nhân khử phù hợp để chuyển hóa toàn bộ ion Nitrat (NO3-) thành Nitrit (NO2-).
• Phản ứng tạo màu (Phản ứng Griess): Ion Nitrit (bao gồm cả lượng Nitrit có sẵn và lượng Nitrit được khử từ Nitrat) phản ứng với sulfanilamide trong môi trường axit để tạo thành muối diazonium. Muối này tiếp tục kết hợp với N-(1-naphthyl)ethylenediamine dihydrochloride (NEDD) tạo thành hợp chất màu hồng tím đặc trưng.
• Đo quang phổ: Tiến hành đo mật độ quang (độ hấp thụ ánh sáng) của dung dịch màu ở bước sóng xác định (thường khoảng 538 nm đến 540 nm) trên máy quang phổ để tính toán hàm lượng Nitrat và Nitrit dựa trên đường chuẩn.

Thiết bị, dụng cụ và hóa chất yêu cầu

• Thiết bị chính: Máy đo quang phổ hấp thụ phân tử (UV-Vis), cân phân tích có độ chính xác cao (0,0001g), máy xay mẫu, máy lắc hoặc thiết bị khuấy từ.
• Dụng cụ thủy tinh: Bình định mức, pipet tự động, ống nghiệm, phễu lọc, giấy lọc chuyên dụng không chứa Nitrat và Nitrit.
• Hóa chất: Nước cất hai lần, các hóa chất tinh khiết phân tích (AR) bao gồm Sulfanilamide, N-(1-naphthyl)ethylenediamine dihydrochloride, Axit clohydric (HCl), Cadmium kim loại, Đồng sunfat (CuSO4), và các muối chuẩn Kali Nitrat (KNO3), Natri Nitrit (NaNO2) để xây dựng đường chuẩn.

Quy trình tiến hành phân tích

• Chuẩn bị mẫu: Mẫu cây trồng được làm sạch, thái nhỏ, đồng nhất hóa bằng máy xay. Đối với mẫu khô, tiến hành sấy ở nhiệt độ quy định và nghiền mịn qua rây.
• Quá trình chiết: Cân một lượng mẫu xác định, thêm nước cất ấm, lắc đều hoặc đun cách thủy để chiết xuất hoàn toàn Nitrat và Nitrit, sau đó lọc lấy dung dịch trong.
• Xác định Nitrit trực tiếp: Lấy một thể tích dung dịch lọc nhất định, thêm thuốc thử tạo màu, để yên trong thời gian quy định để phản ứng xảy ra hoàn toàn rồi đem đo mật độ quang.
• Xác định Nitrat (sau khi khử): Cho dung dịch lọc đi qua cột khử Cadmium để chuyển Nitrat thành Nitrit, sau đó tiến hành tạo màu và đo quang tương tự như xác định Nitrit.
• Xây dựng đường chuẩn: Chuẩn bị dãy dung dịch tiêu chuẩn Nitrat và Nitrit với các nồng độ biết trước, tiến hành tạo màu và đo mật độ quang để vẽ đồ thị đường chuẩn biểu diễn mối quan hệ giữa nồng độ và độ hấp thụ.

Tính toán và biểu thị kết quả

Hàm lượng Nitrat và Nitrit trong mẫu cây trồng được tính toán dựa vào công thức quy định trong tiêu chuẩn, căn cứ trên mật độ quang đo được, thể tích dịch chiết, hệ số pha loãng và khối lượng mẫu phân tích. Kết quả cuối cùng thường được biểu thị bằng miligam trên kilogam (mg/kg) tính theo mẫu tươi hoặc mẫu khô kiệt, giúp các nhà chuyên môn dễ dàng đánh giá so sánh với các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm hiện hành.