Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 04TCN 146:2006

Tiêu chuẩn ngành 04TCN 146:2006 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành là văn bản pháp lý và kỹ thuật quan trọng, quy định chi tiết về quy trình kỹ thuật gieo ươm, trồng, chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ rừng trồng Trúc sào (Phyllostachys pubescens). Tiêu chuẩn này được xây dựng nhằm mục đích định hướng kỹ thuật cho các địa phương, tổ chức, hộ gia đình khai thác tối đa tiềm năng kinh tế của cây Trúc sào, đồng thời đảm bảo tính bền vững của hệ sinh thái rừng trồng.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều 1 của Tiêu chuẩn quy định rõ giới hạn và phạm vi áp dụng thực tế của quy trình kỹ thuật:

• Quy trình này áp dụng thống nhất cho các hoạt động thiết kế, thi công, nghiệm thu và đánh giá chất lượng các công trình trồng rừng Trúc sào thuộc các nguồn vốn khác nhau (vốn ngân sách nhà nước, vốn tài trợ, vốn tự có của tổ chức, cá nhân).
• Địa bàn áp dụng trọng tâm là các tỉnh vùng núi phía Bắc Việt Nam - nơi có điều kiện tự nhiên, khí hậu và lập địa phù hợp nhất cho sự phát triển của loài cây này. Các vùng phụ cận có điều kiện sinh thái tương tự cũng được khuyến khích áp dụng tiêu chuẩn này.

Đối tượng áp dụng (Điều 2)

Điều 2 xác định cụ thể các chủ thể chịu sự tác động và có trách nhiệm tuân thủ quy trình kỹ thuật:

• Các cơ quan quản lý nhà nước về lâm nghiệp tại địa phương sử dụng tiêu chuẩn làm căn cứ để thẩm định, phê duyệt dự án và nghiệm thu kết quả trồng rừng.
• Các doanh nghiệp lâm nghiệp, ban quản lý rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, các tổ chức khoa học công nghệ thực hiện các đề tài, dự án liên quan đến Trúc sào.
• Các hộ gia đình, cá nhân và cộng đồng dân cư trực tiếp tham gia sản xuất, trồng trọt và phát triển kinh tế từ cây Trúc sào.

Điều kiện gây trồng Trúc sào (Điều 3)

Điều 3 đưa ra các tiêu chí khắt khe về điều kiện tự nhiên nhằm đảm bảo tỷ lệ sống và năng suất sinh trưởng tối ưu cho cây Trúc sào:

• Khí hậu: Cây Trúc sào phát triển tốt nhất ở những vùng có nhiệt độ trung bình năm từ 15°C đến 22°C. Lượng mưa trung bình năm dao động từ 1.400 mm đến 2.000 mm. Độ ẩm không khí trung bình năm phải đạt từ 80% trở lên.
• Địa hình: Độ cao so với mực nước biển thích hợp nhất là từ 300 mét đến 1.000 mét. Độ dốc sườn đồi không vượt quá 30 độ để hạn chế xói mòn đất và thuận lợi cho quá trình chăm sóc, khai thác sau này.
• Đất đai: Đất trồng phải là đất phong hóa từ các loại đá mẹ như đá phiến sét, sa thạch, phiến thạch mica hoặc đá vôi. Yêu cầu tầng đất dày trên 50 cm, đất có độ phì từ trung bình đến khá, khả năng thoát nước tốt nhưng vẫn giữ được độ ẩm cần thiết. Độ pH (Kcl) thích hợp nhất nằm trong khoảng từ 4,5 đến 6,0.

Tiêu chuẩn cây giống và nguồn giống (Điều 4)

Điều 4 quy định chi tiết về chất lượng nguồn giống đầu vào - yếu tố quyết định đến sự thành bại của cả chu kỳ trồng rừng:

• Nguồn gốc giống: Giống Trúc sào đưa vào trồng rừng phải được khai thác từ các rừng giống, vườn giống hoặc các lâm phần chuyển hóa đã được cơ quan quản lý lâm nghiệp có thẩm quyền kiểm định và cấp phép.
• Phương pháp nhân giống: Tiêu chuẩn ưu tiên áp dụng phương pháp nhân giống bằng gốc (chiết gốc kèm thân ngầm) do phương pháp này giữ được đặc tính di truyền tốt của cây mẹ và cho tỷ lệ sống cao nhất ngoài thực địa.
• Tiêu chuẩn cụ thể đối với cây giống bằng gốc:
  • Tuổi của cây mẹ lấy giống phải từ 1 đến 2 năm tuổi (không dùng cây quá non hoặc quá già).
  • Đường kính thân cây giống tại vị trí cách gốc 30 cm phải đạt từ 2,0 cm đến 4,0 cm.
  • Gốc cây giống phải mang theo phần thân ngầm (gốc tre) có chiều dài từ 20 cm đến 30 cm, có ít nhất từ 3 đến 5 mắt mầm còn nguyên vẹn, không bị dập nát hay trầy xước vỏ.
  • Cây giống phải được cắt ngọn ở độ cao từ 1,5 mét đến 2,0 mét để hạn chế sự thoát hơi nước, đồng thời giữ lại một số cành lá bánh tẻ khỏe mạnh.
  • Cây giống hoàn toàn không bị nhiễm các loại sâu bệnh hại nguy hiểm.
• Tiêu chuẩn đối với cây giống nuôi cấy mô hoặc giâm cành: Phải được huấn luyện trong bầu đất tại vườn ươm ít nhất từ 6 đến 8 tháng, chiều cao cây đạt từ 50 cm trở lên, bộ rễ phát triển mạnh, len kín bầu đất và đã hóa gỗ một phần.