Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 51:2017/BTNMT về Khí thải công nghiệp sản xuất thép được ban hành kèm theo Thông tư số 12/2017/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Quy chuẩn này quy định nồng độ tối đa cho phép của các chất ô nhiễm trong khí thải công nghiệp sản xuất thép khi phát thải vào môi trường không khí, nhằm kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường.

Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng

Quy chuẩn quy định chi tiết giới hạn các thông số ô nhiễm đối với khí thải phát sinh từ các công đoạn sản xuất trong ngành công nghiệp thép. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến phát thải khí thải công nghiệp sản xuất thép trên lãnh thổ Việt Nam, bao gồm cả các cơ sở luyện gang, luyện thép và cán thép.
• Các cơ quan quản lý nhà nước về môi trường thực hiện công tác kiểm tra, giám sát và thanh tra hoạt động bảo vệ môi trường.
• Các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực quan trắc, phân tích môi trường thực hiện việc đo đạc và đánh giá chất lượng khí thải.

Giải thích từ ngữ và Phân loại nguồn thải

Quy chuẩn đưa ra các định nghĩa nền tảng để phân loại và áp dụng tiêu chuẩn một cách công bằng, phù hợp với trình độ công nghệ:

• Cơ sở hoạt động trước ngày quy chuẩn có hiệu lực: Là các nhà máy sản xuất thép đã vận hành hoặc được cấp quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), kế hoạch bảo vệ môi trường trước ngày quy chuẩn này có hiệu lực.
• Cơ sở hoạt động sau ngày quy chuẩn có hiệu lực: Là các dự án đầu tư mới hoặc các cơ sở bắt đầu vận hành sau ngày quy chuẩn có hiệu lực, phải áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn để thúc đẩy đổi mới công nghệ sạch.
• Khí thải công nghiệp sản xuất thép: Là hỗn hợp các chất khí, hơi hoặc bụi phát sinh từ các lò luyện gang, lò luyện thép, lò nung gia nhiệt và các công đoạn gia công áp lực khác.

Quy định kỹ thuật về nồng độ tối đa cho phép của các chất ô nhiễm

Quy chuẩn thiết lập giá trị giới hạn tối đa cho phép đối với các thông số ô nhiễm trong khí thải công nghiệp sản xuất thép. Nồng độ các chất ô nhiễm được tính toán quy chiếu về điều kiện tiêu chuẩn (nhiệt độ 25 độ C, áp suất tuyệt đối 760 mmHg) và hàm lượng oxy tham chiếu đặc trưng cho từng loại lò công nghệ:

• Bụi tổng số: Kiểm soát chặt chẽ lượng bụi phát sinh từ quá trình thiêu kết, luyện gang, luyện thép bằng lò thổi hoặc lò hồ quang điện. Giới hạn đối với cơ sở mới được siết chặt hơn nhằm giảm thiểu bụi mịn phát tán ra môi trường.
• Khí Lưu huỳnh điôxit (SO2) và Nitơ ôxit (NOx): Đây là các tác nhân chính gây ô nhiễm không khí và mưa axit. Quy chuẩn áp dụng các mức giới hạn nghiêm ngặt đối với lượng khí này phát sinh từ các lò nung và lò luyện kim.
• Khí Cacbon mônôxit (CO): Quy định giới hạn nồng độ CO nhằm kiểm soát hiệu suất cháy của nhiên liệu và hạn chế phát thải khí độc hại ra môi trường xung quanh.
• Các kim loại nặng (Chì, Kẽm, Cadimi và hợp chất): Áp dụng giới hạn nghiêm ngặt đối với các kim loại nặng bay hơi phát sinh từ quá trình nấu luyện phế liệu thép, ngăn ngừa nguy cơ tích tụ độc chất trong không khí.

Phương pháp xác định và Quan trắc khí thải

Để đảm bảo tính chính xác và khách quan trong việc đánh giá sự tuân thủ, quy chuẩn quy định cụ thể về phương pháp đo đạc:

• Việc lấy mẫu và phân tích các thông số ô nhiễm trong khí thải phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) được quy định cụ thể trong quy chuẩn.
• Trong trường hợp chưa có tiêu chuẩn quốc gia tương ứng, cho phép áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế có độ tin cậy cao như tiêu chuẩn của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (US EPA), tiêu chuẩn ISO hoặc tiêu chuẩn châu Âu (EN).
• Các cơ sở sản xuất thép thuộc đối tượng quy định phải lắp đặt hệ thống quan trắc khí thải tự động, liên tục để giám sát và truyền dữ liệu trực tiếp về cơ quan quản lý môi trường địa phương.

Hiệu lực thi hành và Tổ chức thực hiện

Quy chuẩn QCVN 51:2017/BTNMT có hiệu lực bắt buộc áp dụng trên toàn quốc. Các cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và giám sát việc thực hiện quy chuẩn này. Các cơ sở sản xuất thép có nghĩa vụ đầu tư, vận hành hệ thống xử lý khí thải đạt chuẩn và thực hiện quan trắc định kỳ theo đúng quy định của pháp luật.