Công văn 6008/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp các doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương thống nhất thực hiện các thủ tục về thuế, đặc biệt là việc hoàn thuế, không thu thuế và áp dụng thuế suất ưu đãi.

1. Nguyên tắc xác định chứng từ thanh toán qua ngân hàng hợp lệ

Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể về việc kiểm tra, đối chiếu chứng từ thanh toán qua ngân hàng để làm cơ sở xem xét hoàn thuế, không thu thuế xuất khẩu, nhập khẩu:

• Chứng từ thanh toán qua ngân hàng phải thể hiện rõ việc chuyển tiền từ tài khoản của bên mua (bên nhập khẩu) sang tài khoản của bên bán (bên xuất khẩu) theo đúng thỏa thuận trong hợp đồng mua bán hàng hóa.
• Tên, địa chỉ, số tài khoản của các bên trên chứng từ thanh toán phải phù hợp với thông tin ghi trên hợp đồng mua bán, hóa đơn thương mại và tờ khai hải quan.
• Trường hợp thanh toán bằng hình thức bù trừ công nợ hoặc thanh toán ủy quyền cho bên thứ ba, các bên phải có thỏa thuận bằng văn bản (hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng) và chứng từ thanh toán phải thể hiện rõ dòng tiền hợp pháp.

2. Hướng dẫn xử lý sai lệch thông tin trên chứng từ thanh toán

Để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, công văn đưa ra hướng dẫn xử lý đối với các trường hợp có sai lệch nhỏ hoặc không thống nhất về mặt thông tin:

• Nếu có sự sai lệch về tên doanh nghiệp, địa chỉ hoặc số hợp đồng trên chứng từ thanh toán do lỗi đánh máy hoặc viết tắt nhưng các thông tin khác như số tiền, ngân hàng thanh toán, tên hàng hóa vẫn khớp đúng, cơ quan hải quan sẽ tiến hành kiểm tra thực tế hồ sơ. Nếu xác định được giao dịch là có thật, chứng từ vẫn được chấp nhận.
• Trường hợp thanh toán nhiều hóa đơn, nhiều hợp đồng bằng một chứng từ thanh toán tổng hợp, doanh nghiệp phải xuất trình bảng kê chi tiết các khoản thanh toán tương ứng với từng hóa đơn, hợp đồng để cơ quan hải quan đối chiếu.

3. Quy định đối với thanh toán qua bên thứ ba và thanh toán chậm trả

Văn bản làm rõ các điều kiện pháp lý đối với các phương thức thanh toán đặc thù:

• Thanh toán qua bên thứ ba: Việc thanh toán thông qua một bên thứ ba được chỉ định phải được quy định rõ ràng trong hợp đồng mua bán hoặc phụ lục hợp đồng. Chứng từ thanh toán của bên thứ ba phải hợp pháp và chứng minh được nghĩa vụ thanh toán đã hoàn thành.
• Thanh toán chậm trả: Đối với các hợp đồng có điều khoản thanh toán chậm trả, doanh nghiệp phải xuất trình chứng từ thanh toán trong thời hạn quy định. Nếu quá thời hạn thanh toán mà chưa có chứng từ, doanh nghiệp phải giải trình và chịu các biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật về thuế và hải quan.

4. Trách nhiệm của cơ quan hải quan địa phương trong việc kiểm tra

Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố thực hiện nghiêm túc các nội dung sau:

• Tăng cường công tác kiểm tra, đối chiếu chứng từ thanh toán với hồ sơ hải quan, đảm bảo tính trung thực, khách quan và đúng quy định pháp luật.
• Chủ động phối hợp với các ngân hàng thương mại để xác minh thông tin thanh toán trong trường hợp có nghi ngờ về tính xác thực của chứng từ.
• Kịp thời báo cáo những vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền về Tổng cục Hải quan để được hướng dẫn giải quyết, tránh gây phiền hà cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo quản lý chặt chẽ, chống thất thu thuế.