Công văn 5546/TCHQ-TXNK được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc liên quan đến chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thống nhất thực hiện việc kiểm tra, xác định tính hợp lệ của chứng từ thanh toán khi giải quyết thủ tục hoàn thuế, không thu thuế hoặc kiểm tra sau thông quan.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản áp dụng đối với cơ quan hải quan các cấp, công chức hải quan thực hiện nhiệm vụ kiểm tra hồ sơ thuế, kiểm tra sau thông quan và các doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu có phát sinh vướng mắc về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để hưởng các ưu đãi thuế hoặc hoàn thuế theo quy định.

Quy định về tính hợp lệ của chứng từ thanh toán qua ngân hàng

• Chứng từ thanh toán qua ngân hàng phải thể hiện rõ việc chuyển tiền từ tài khoản của bên mua (hoặc bên nhập khẩu) sang tài khoản của bên bán (hoặc bên xuất khẩu) theo đúng thông tin trên hợp đồng mua bán hàng hóa hoặc hóa đơn thương mại.
• Tên, số tài khoản của người trả tiền và người thụ hưởng phải trùng khớp với các thông tin đã đăng ký và thể hiện trên hồ sơ hải quan. Trường hợp có sự khác biệt, doanh nghiệp phải xuất trình tài liệu giải trình hợp lý và hợp pháp để cơ quan hải quan xem xét.

Xử lý trường hợp thanh toán qua bên thứ ba

• Trường hợp việc thanh toán được thực hiện thông qua một bên thứ ba (bên được ủy quyền hoặc chỉ định), điều khoản này phải được quy định rõ ràng trong hợp đồng mua bán gốc hoặc phụ lục hợp đồng đính kèm trước thời điểm thanh toán.
• Chứng từ thanh toán qua ngân hàng trong trường hợp này phải chứng minh được dòng tiền chuyển từ bên mua sang bên thứ ba và từ bên thứ ba sang bên bán, đảm bảo tính minh bạch, hợp pháp và không có dấu hiệu gian lận thương mại.

Hướng dẫn đối với phương thức thanh toán bù trừ

• Đối với hình thức thanh toán bù trừ giữa giá trị hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu hoặc bù trừ công nợ dịch vụ, doanh nghiệp phải có văn bản thỏa thuận bù trừ công nợ giữa các bên theo đúng quy định pháp luật.
• Sau khi thực hiện bù trừ, phần chênh lệch còn lại (nếu có) phải được thanh toán qua ngân hàng và có chứng từ thanh toán hợp lệ theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối.

Trách nhiệm của cơ quan hải quan và doanh nghiệp

• Cơ quan hải quan có trách nhiệm kiểm tra đối chiếu kỹ lưỡng chứng từ thanh toán với hồ sơ hải quan, hóa đơn thương mại và thực tế dòng tiền. Trong trường hợp nghi ngờ, cơ quan hải quan có quyền yêu cầu doanh nghiệp giải trình hoặc phối hợp với ngân hàng thương mại để xác minh thông tin dòng tiền thực tế.
• Doanh nghiệp có trách nhiệm lưu trữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán, sổ sách kế toán liên quan và xuất trình kịp thời khi có yêu cầu kiểm tra, thanh tra của cơ quan hải quan, đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của các chứng từ đã xuất trình.

Hiệu lực thi hành

Công văn 5546/TCHQ-TXNK có hiệu lực hướng dẫn thực hiện ngay từ ngày ban hành. Các quy định trong công văn này được áp dụng thống nhất tại tất cả các Chi cục Hải quan và Cục Hải quan địa phương trên cả nước, giải quyết dứt điểm các vướng mắc phát sinh trong quá trình kiểm tra chứng từ thanh toán của doanh nghiệp.