Công văn 4581/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm thống nhất quy trình kiểm tra, tiếp nhận và xử lý chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa trong khuôn khổ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Văn bản này tập trung tháo gỡ các vướng mắc thực tế của doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương liên quan đến hình thức tự chứng nhận xuất xứ.

- Quy định về thời điểm nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ CPTPP

Văn bản hướng dẫn chi tiết về thời hạn và thủ tục nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ để người nhập khẩu được hưởng mức thuế suất ưu đãi đặc biệt:

• Người khai hải quan phải nộp chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa tại thời điểm làm thủ tục hải quan nhập khẩu để áp dụng thuế suất ưu đãi CPTPP.
• Trường hợp chưa có chứng từ chứng nhận xuất xứ tại thời điểm đăng ký tờ khai, người khai hải quan phải khai báo nợ chứng từ trên tờ khai hải quan và thực hiện nộp bổ sung trong thời hạn tối đa là 12 tháng kể từ ngày đăng ký tờ khai hải quan.
• Trong thời gian nợ chứng từ chứng nhận xuất xứ, hàng hóa nhập khẩu phải áp dụng mức thuế suất ưu đãi tối huệ quốc (MFN) hoặc thuế suất thông thường. Sau khi nộp bổ sung chứng từ hợp lệ, doanh nghiệp sẽ được hoàn trả số tiền thuế chênh lệch đã nộp.

- Yêu cầu về hình thức và các thông tin tối thiểu trên chứng từ

Hiệp định CPTPP cho phép áp dụng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ linh hoạt, do đó Tổng cục Hải quan đưa ra các tiêu chí cụ thể để kiểm tra tính hợp lệ:

• Chứng từ chứng nhận xuất xứ không bắt buộc phải theo một form mẫu cố định, nhưng bắt buộc phải chứa đầy đủ 9 thông tin tối thiểu được quy định tại Phụ lục 3-B Chương 3 của Hiệp định CPTPP.
• Các thông tin bắt buộc bao gồm: Người chứng nhận (người xuất khẩu, người sản xuất hoặc người nhập khẩu); Tên, địa chỉ, chi tiết liên lạc của các bên liên quan; Mô tả chi tiết hàng hóa và mã số HS; Tiêu chí xuất xứ áp dụng; Thời hạn hiệu lực của chứng từ; Cam kết của người chứng nhận về tính chính xác của thông tin.
• Chấp nhận chứng từ chứng nhận xuất xứ được cấp dưới dạng điện tử hoặc bản giấy có chữ ký điện tử, chữ ký quét (scan) của người xuất khẩu, người sản xuất hoặc người nhập khẩu, phù hợp với thông lệ quốc tế và cam kết tạo thuận lợi thương mại của Hiệp định.

- Quy trình kiểm tra, đối chiếu và xác minh xuất xứ

Để đảm bảo tính chính xác và ngăn chặn gian lận thương mại, Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm túc quy trình kiểm tra:

• Công chức hải quan thực hiện đối chiếu thông tin trên chứng từ chứng nhận xuất xứ với các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan như hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), vận đơn (Bill of Lading) và thực tế hàng hóa nhập khẩu để đảm bảo tính đồng nhất.
• Đối với các trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính xác thực của chứng từ hoặc xuất xứ thực tế của hàng hóa, cơ quan hải quan sẽ tiến hành quy trình xác minh xuất xứ theo quy định tại Điều khoản về hợp tác hải quan của Hiệp định CPTPP.
• Trong thời gian chờ kết quả xác minh từ cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu hoặc từ người chứng nhận, hàng hóa vẫn được thông quan theo mức thuế suất MFN thông thường và không được áp dụng thuế suất ưu đãi CPTPP cho đến khi có kết luận cuối cùng.

- Nguyên tắc xử lý các khác biệt nhỏ và lỗi kỹ thuật

Nhằm tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp trong quá trình thông quan, văn bản đưa ra hướng xử lý đối với các sai sót không mang tính bản chất:

• Các khác biệt nhỏ mang tính hành chính, lỗi chính tả hoặc lỗi đánh máy trên chứng từ chứng nhận xuất xứ sẽ không làm mất đi tính hợp lệ của chứng từ, miễn là những khác biệt này không gây ra sự nghi ngờ về tính chính xác của thông tin xuất xứ hàng hóa.
• Cơ quan hải quan không được từ chối áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt chỉ vì những lỗi kỹ thuật nhỏ nếu thông tin trên chứng từ vẫn đủ cơ sở để xác định rõ ràng xuất xứ của lô hàng nhập khẩu thực tế.