Tóm tắt Công văn 4212/TCHQ-PC năm 2021 về vướng mắc xử phạt vi phạm hành chính

Công văn 4212/TCHQ-PC do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm kịp thời tháo gỡ, hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, đặc biệt là việc triển khai đồng bộ với Nghị định số 128/2020/NĐ-CP. Dưới đây là nội dung phân tích chi tiết các hướng dẫn nghiệp vụ cốt lõi của văn bản này:

- Xác định trị giá tang vật vi phạm để làm căn cứ xác định thẩm quyền xử phạt

• Việc xác định trị giá tang vật vi phạm hành chính để làm cơ sở xác định khung tiền phạt và thẩm quyền xử phạt phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định tại Điều 60 Luật Xử lý vi phạm hành chính.
• Đối với hàng hóa nhập khẩu chưa được thông quan, trị giá tang vật được xác định dựa trên trị giá khai báo hải quan hoặc trị giá hải quan do cơ quan hải quan xác định tại thời điểm phát hiện hành vi vi phạm.
• Trường hợp không thể áp dụng các phương pháp xác định trị giá thông thường, cơ quan hải quan có trách nhiệm thành lập Hội đồng định giá hoặc trưng cầu giám định theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định để đảm bảo tính khách quan, chính xác.

- Xử lý hành vi khai sai mã số hàng hóa, thuế suất, mức thuế

• Đối với các hành vi khai sai mã số hàng hóa (mã HS), thuế suất hoặc mức thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, cơ quan hải quan thực hiện xử phạt theo quy định tại Điều 9 Nghị định số 128/2020/NĐ-CP.
• Cần phân biệt rõ ràng giữa hành vi khai sai do lỗi vô ý (áp dụng chế tài tại Điều 9) và hành vi cố ý trốn thuế (áp dụng chế tài nghiêm khắc hơn tại Điều 14 Nghị định số 128/2020/NĐ-CP) dựa trên hồ sơ, chứng từ thực tế và hành vi khách quan của đối tượng vi phạm.
• Trường hợp người khai hải quan tự phát hiện sai sót và thực hiện khai bổ sung ngoài giờ làm việc hoặc quá thời hạn quy định nhưng trước khi cơ quan hải quan công bố quyết định kiểm tra, thanh tra thì được xem xét giảm nhẹ mức phạt hoặc áp dụng các chính sách khoan hồng theo quy định.

- Xử phạt vi phạm về thời hạn làm thủ tục hải quan và giám sát hải quan

• Hành vi không nộp tờ khai hải quan đúng thời hạn quy định đối với hàng hóa nhập khẩu sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định tại Điều 7 Nghị định số 128/2020/NĐ-CP. Thời điểm xác định hành vi vi phạm là ngày kế tiếp sau ngày hết thời hạn phải nộp tờ khai theo quy định của Luật Hải quan.
• Đối với hàng hóa quá cảnh, hàng hóa trung chuyển vận chuyển không đúng tuyến đường, địa điểm, cửa khẩu hoặc không đúng thời hạn quy định trong hồ sơ hải quan mà không có lý do bất khả kháng, cơ quan hải quan phải tiến hành lập biên bản và xử phạt nghiêm theo quy định về giám sát hải quan.

- Thẩm quyền xử phạt và trình tự chuyển hồ sơ vụ việc

• Chi cục trưởng Chi cục Hải quan, Đội trưởng Đội Kiểm soát Hải quan có thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi vi phạm có mức phạt tiền và trị giá tang vật nằm trong phạm vi định mức được phân cấp.
• Trường hợp vụ việc vi phạm vượt quá thẩm quyền xử phạt của Chi cục trưởng, hồ sơ vụ việc phải được hoàn thiện và chuyển ngay đến Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh, liên tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương để xem xét, ban hành quyết định xử phạt theo đúng thời hạn luật định, tránh để quá hạn thời hiệu xử lý.
• Mọi biện pháp ngăn chặn như tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm phải được thực hiện bằng quyết định bằng văn bản của người có thẩm quyền và phải lập biên bản bàn giao, bảo quản nghiêm ngặt, tránh gây hư hỏng, thất thoát tài sản của đối tượng vi phạm.

- Nguyên tắc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng

• Việc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ (như tự nguyện khắc phục hậu quả, thành khẩn khai báo, hợp tác với cơ quan chức năng) hoặc tình tiết tăng nặng (như tái phạm, vi phạm có tổ chức) phải được ghi nhận cụ thể, rõ ràng trong biên bản vi phạm hành chính và quyết định xử phạt.
• Mức phạt tiền cụ thể đối với một hành vi vi phạm không có tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ là mức trung bình của khung phạt tiền. Nếu có tình tiết giảm nhẹ, mức phạt có thể được giảm nhưng không được thấp hơn mức tối thiểu của khung phạt; nếu có tình tiết tăng nặng, mức phạt có thể tăng lên nhưng không được vượt quá mức tối đa của khung phạt quy định.