Giới thiệu chung về Công văn 3256/TCHQ-PC

Công văn 3256/TCHQ-PC được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc, bất cập phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính tại các Cục Hải quan tỉnh, thành phố. Văn bản này đưa ra các hướng dẫn nghiệp vụ chi tiết, giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng quy định pháp luật, đảm bảo tính chính xác, khách quan và đúng thẩm quyền trong công tác xử lý vi phạm ngành Hải quan.

1. Xác định trị giá tang vật để làm căn cứ xác định khung tiền phạt và thẩm quyền xử phạt

Một trong những nội dung quan trọng nhất của Công văn 3256/TCHQ-PC là hướng dẫn về nguyên tắc và phương pháp xác định trị giá tang vật vi phạm hành chính:

• Trị giá tang vật vi phạm phải được xác định tại thời điểm phát hiện hành vi vi phạm. Trong trường hợp không thể xác định ngay, cơ quan Hải quan phải tiến hành tạm giữ tang vật và thành lập Hội đồng định giá theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
• Đối với hàng hóa nhập khẩu chưa hoàn thành thủ tục hải quan, trị giá tang vật được xác định dựa trên trị giá hải quan do người khai hải quan tự khai hoặc do cơ quan hải quan xác định lại theo các nguyên tắc trị giá tính thuế.
• Đối với hàng hóa là ngoại tệ, tiền Việt Nam, vàng bạc, đá quý hoặc kim loại quý, trị giá được xác định theo tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá do Ngân hàng Nhà nước công bố tại thời điểm vi phạm.

2. Xử lý hành vi vi phạm quy định về khai hải quan và thủ tục hải quan

Công văn làm rõ cách thức xử lý đối với các trường hợp sai sót trong quá trình khai báo hải quan:

• Trường hợp người khai hải quan tự phát hiện sai sót và thực hiện khai bổ sung trước thời điểm cơ quan hải quan quyết định kiểm tra thực tế hàng hóa hoặc quyết định kiểm tra sau thông quan, thì có thể được xem xét giảm nhẹ hoặc không bị xử phạt vi phạm hành chính tùy theo tính chất của hành vi.
• Đối với hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, cơ quan hải quan sẽ áp dụng mức phạt tiền theo tỷ lệ phần trăm trên số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế được hoàn cao hơn quy định.
• Phân biệt rõ ràng giữa hành vi vô ý do lỗi kỹ thuật và hành vi cố ý gian lận, trốn thuế để áp dụng hình thức xử phạt bổ sung hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu tội phạm hình sự.

3. Quy định về thẩm quyền xử phạt của các chức danh trong ngành Hải quan

Để tránh việc áp dụng sai thẩm quyền dẫn đến quyết định xử phạt bị hủy bỏ, Công văn 3256/TCHQ-PC hướng dẫn cụ thể:

• Thẩm quyền xử phạt của Chi cục trưởng Chi cục Hải quan, Đội trưởng Đội Kiểm soát Hải quan được xác định dựa trên mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm cụ thể và trị giá tang vật bị tịch thu.
• Trường hợp vụ việc vượt quá thẩm quyền xử phạt của Chi cục trưởng, hồ sơ phải được chuyển ngay lên Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh, thành phố hoặc Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan để ban hành quyết định xử phạt theo đúng thời hạn luật định.
• Khi áp dụng hình thức phạt bổ sung là tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, người có thẩm quyền xử phạt phải đối chiếu giới hạn trị giá tang vật được phép tịch thu tương ứng với thẩm quyền phạt tiền của chức danh đó.

4. Hướng dẫn tạm giữ và xử lý tang vật, phương tiện vi phạm hành chính

Công văn tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến quy trình tạm giữ và xử lý tang vật:

• Việc tạm giữ tang vật, phương tiện phải có quyết định bằng văn bản của người có thẩm quyền và phải lập biên bản tạm giữ giao cho cá nhân, tổ chức vi phạm giữ một bản.
• Đối với hàng hóa mau hỏng, khó bảo quản, cơ quan Hải quan được quyền bán đấu giá hoặc tiêu hủy theo quy định của pháp luật để tránh thất thoát, hư hỏng tài sản.
• Đối với hàng hóa tồn đọng quá thời hạn lưu giữ tại cảng, kho ngoại quan mà không có người nhận, cơ quan Hải quan tiến hành thủ tục thông báo tìm chủ sở hữu trước khi thực hiện tịch thu, thanh lý sung công quỹ nhà nước.

5. Áp dụng các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trong xử phạt

Việc áp dụng các tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính:

• Các tình tiết giảm nhẹ như: tự nguyện khắc phục hậu quả, thành khẩn khai báo, tích cực giúp đỡ cơ quan chức năng phát hiện vi phạm phải được ghi nhận rõ ràng trong biên bản vi phạm hành chính và quyết định xử phạt.
• Tình tiết tăng nặng như vi phạm nhiều lần, tái phạm hoặc cố tình trốn tránh, che giấu hành vi vi phạm sẽ là cơ sở để áp dụng mức phạt ở cận trên của khung hình phạt.