Công văn 4162/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành năm 2021 nhằm hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thống nhất thực hiện kiểm tra, xác định xuất xứ đối với chứng từ tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa mẫu D (AWSC) trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA). Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan hàng hóa nhập khẩu áp dụng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ.

Các loại chứng từ thương mại được chấp nhận để thực hiện tự chứng nhận xuất xứ

Theo hướng dẫn tại Công văn 4162/TCHQ-GSQL, chứng từ tự chứng nhận xuất xứ mẫu D phải được thể hiện trên các chứng từ thương mại theo đúng quy định của Hiệp định ATIGA. Cụ thể bao gồm:

• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) là chứng từ ưu tiên hàng đầu và phổ biến nhất để khai báo nội dung tự chứng nhận xuất xứ.
• Trong trường hợp không thể thực hiện trên hóa đơn thương mại tại thời điểm xuất khẩu, nhà xuất khẩu đủ điều kiện được phép khai báo trên các chứng từ thương mại khác như: Phiếu đóng gói (Packing List), Bản kê giao hàng (Delivery Order) hoặc Phiếu gửi hàng (Billing Statement).
• Nội dung khai báo tự chứng nhận xuất xứ trên các chứng từ này phải tuân thủ nghiêm ngặt công thức và ngôn ngữ quy định tại Phụ lục của Hiệp định ATIGA.

Hướng dẫn kiểm tra và đối chiếu thông tin nhà xuất khẩu đủ điều kiện (Certified Exporter)

Để đảm bảo tính hợp lệ của chứng từ tự chứng nhận xuất xứ mẫu D, cơ quan Hải quan các cấp được yêu cầu thực hiện kiểm tra chặt chẽ thông tin của nhà xuất khẩu:

• Tru cập hệ thống cơ sở dữ liệu về nhà xuất khẩu đủ điều kiện của ASEAN (AWSC) để đối chiếu mã số tự chứng nhận xuất xứ (Authorization Code) hiển thị trên chứng từ.
• Kiểm tra trạng thái hoạt động của nhà xuất khẩu tại thời điểm phát hành chứng từ tự chứng nhận xuất xứ để đảm bảo mã số vẫn còn hiệu lực và không bị đình chỉ hoặc thu hồi.
• Đối chiếu chữ ký (nếu có) hoặc các thông tin định danh khác của người được ủy quyền ký trên chứng từ tự chứng nhận xuất xứ với dữ liệu đã được đăng ký chính thức trên hệ thống.

Nguyên tắc xử lý vướng mắc và nghi ngờ về xuất xứ hàng hóa

Công văn cũng đưa ra các chỉ đạo cụ thể nhằm tạo thuận lợi cho thương mại hợp pháp, tránh việc bác bỏ chứng từ xuất xứ một cách cảm tính:

• Đối với các khác biệt nhỏ: Những lỗi kỹ thuật nhỏ không làm ảnh hưởng đến tính xác thực của xuất xứ hàng hóa (như lỗi chính tả, lỗi đánh máy, hoặc sự khác biệt nhỏ về kích thước chữ) không được dùng làm lý do để bác bỏ chứng từ tự chứng nhận xuất xứ.
• Đối với trường hợp có nghi ngờ hợp lý: Nếu có nghi ngờ về tính xác thực của chứng từ hoặc xuất xứ thực tế của hàng hóa, cơ quan Hải quan nơi đăng ký tờ khai phải tiến hành thủ tục xác minh (verification) theo quy định của Hiệp định ATIGA, thay vì từ chối trực tiếp ngay tại thời điểm thông quan. Trong thời gian chờ kết quả xác minh, hàng hóa vẫn có thể được giải phóng nếu người khai hải quan thực hiện bảo lãnh hoặc nộp thuế theo mức thuế suất thông thường.