Tổng quan về Công văn 4123/TCT-HTQT hướng dẫn Hiệp định tránh đánh thuế hai lần Việt Nam - Anh

Công văn 4123/TCT-HTQT do Tổng cục Thuế ban hành năm 2016 đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn chi tiết thi hành Hiệp định giữa Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ai-len về tránh đánh thuế hai lần và ngăn ngừa việc trốn lậu thuế đối với các loại thuế đánh vào thu nhập và tài sản. Dưới đây là phân tích chi tiết nội dung hướng dẫn liên quan đến Phần mở đầu và các Điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của Hiệp định.

Điều 1: Đối tượng áp dụng của Hiệp định

Điều khoản này xác định phạm vi về mặt đối tượng thụ hưởng các ưu đãi và chịu sự điều chỉnh của Hiệp định thuế giữa hai quốc gia:

• Hiệp định này áp dụng đối với các cá nhân hoặc tổ chức là đối tượng cư trú của một hoặc của cả hai Nước ký kết (Việt Nam và Vương quốc Anh).
• Quy định này nhằm đảm bảo các lợi ích của Hiệp định chỉ được áp dụng cho những đối tượng thực sự có mối liên hệ thuế hợp pháp với ít nhất một trong hai quốc gia, tránh việc lạm dụng Hiệp định bởi các đối tượng thuộc nước thứ ba.

Điều 2: Các loại thuế bao gồm trong Hiệp định

Công văn hướng dẫn cụ thể phạm vi các loại thuế thuộc diện áp dụng của Hiệp định tại mỗi nước ký kết, cụ thể:

• Tại Việt Nam: Hiệp định áp dụng đối với Thuế thu nhập cá nhân và Thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Tại Vương quốc Anh: Hiệp định áp dụng đối với Thuế thu nhập (income tax), Thuế tập đoàn (corporation tax) và Thuế lợi tức chuyển nhượng tài sản (capital gains tax).
• Thuế tương tự phát sinh sau này: Hiệp định cũng sẽ áp dụng đối với các loại thuế có tính chất tương tự hoặc về cơ bản giống như các loại thuế hiện hành được ban hành sau ngày ký Hiệp định để thay thế hoặc bổ sung cho các loại thuế này. Nhà chức trách có thẩm quyền của hai nước có nghĩa vụ thông báo cho nhau những thay đổi quan trọng trong luật thuế của nước mình.

Điều 3: Các định nghĩa chung

Để đảm bảo việc hiểu và áp dụng thống nhất các thuật ngữ pháp lý trong suốt quá trình thực thi Hiệp định, Điều 3 đưa ra các định nghĩa cơ bản:

• Thuật ngữ địa lý: Xác định rõ phạm vi lãnh thổ, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam và Vương quốc Anh nơi luật thuế của mỗi nước có hiệu lực thi hành.
• Đối tượng (Person): Bao gồm cá nhân, công ty và bất kỳ tổ chức nhiều người nào khác được coi là một đơn vị thuế theo quy định của luật thuế mỗi nước.
• Công ty (Company): Chỉ các tổ chức thân thể hoặc bất kỳ một thực thể nào được coi là một tổ chức thân thể vì mục đích áp dụng thuế.
• Doanh nghiệp của một Nước ký kết: Nghĩa là một doanh nghiệp được điều hành bởi đối tượng cư trú của một Nước ký kết.
• Vận tải quốc tế: Bất kỳ sự vận chuyển nào bằng tàu thủy hoặc tàu bay được vận hành bởi một doanh nghiệp của một Nước ký kết, trừ trường hợp khi tàu thủy hoặc tàu bay đó chỉ được vận hành giữa các địa điểm trong nước ký kết kia.
• Nhà chức trách có thẩm quyền: Ở Việt Nam là Bộ trưởng Bộ Tài chính hoặc đại diện được ủy quyền (Tổng cục Thuế); ở Vương quốc Anh là Ban Trị sự Tổng cục Thuế và Hải quan Hoàng gia hoặc đại diện được ủy quyền.

Điều 4: Đối tượng cư trú

Đây là điều khoản then chốt để xác định quyền đánh thuế của mỗi nước đối với một đối tượng cụ thể. Công văn hướng dẫn chi tiết cách xác định trạng thái cư trú thuế:

• Nguyên tắc chung: Đối tượng cư trú của một Nước ký kết là bất kỳ đối tượng nào, theo các luật của Nước đó, là đối tượng bị đánh thuế tại Nước đó do có nhà ở, thời gian cư trú, trụ sở điều hành, trụ sở đăng ký hoặc bất kỳ tiêu chuẩn nào khác có tính chất tương tự.
• Quy tắc phân xử đối với cá nhân trùng cư trú (Tie-breaker rules): Trường hợp một cá nhân là đối tượng cư trú của cả hai nước, trạng thái cư trú sẽ được xác định theo thứ tự ưu tiên sau:
  • Cá nhân đó sẽ được coi là đối tượng cư trú của nước nơi họ có nhà ở thường trú.
  • Nếu họ có nhà ở thường trú ở cả hai nước, họ sẽ được coi là đối tượng cư trú của nước nơi họ có các quan hệ cá nhân và kinh tế chặt chẽ hơn (trung tâm của các quyền lợi sống).
  • Nếu không thể xác định được trung tâm các quyền lợi sống, hoặc nếu họ không có nhà ở thường trú ở bất kỳ nước nào, họ sẽ được coi là đối tượng cư trú của nước nơi họ thường sống.
  • Nếu họ thường sống ở cả hai nước hoặc không sống ở nước nào, họ sẽ được coi là đối tượng cư trú của nước mà họ mang quốc tịch.
  • Nếu họ mang quốc tịch của cả hai nước hoặc không mang quốc tịch của nước nào, nhà chức trách có thẩm quyền của hai nước sẽ giải quyết vấn đề bằng thỏa thuận song phương.
• Quy tắc phân xử đối với đối tượng không phải là cá nhân: Trường hợp một tổ chức không phải là cá nhân (ví dụ như doanh nghiệp) là đối tượng cư trú của cả hai nước, tổ chức đó sẽ được coi là đối tượng cư trú của nước nơi có trụ sở điều hành thực tế (place of effective management) của tổ chức đó.