Công văn 3731/TXNK-CST năm 2019 do Cục Thuế xuất nhập khẩu ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm tháo gỡ các vướng mắc và thống nhất quy trình xác định hàng hóa trong nước đã sản xuất được. Đây là cơ sở pháp lý cốt lõi để áp dụng các chính sách ưu đãi thuế nhập khẩu, đặc biệt là miễn thuế đối với máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ dự án đầu tư và nghiên cứu khoa học.

Mục đích và phạm vi áp dụng của văn bản

• Hướng dẫn cơ quan hải quan các địa phương thực hiện thống nhất việc phân loại, đối chiếu hàng hóa nhập khẩu với danh mục hàng hóa trong nước đã sản xuất được.
• Đảm bảo việc áp dụng chính sách miễn thuế nhập khẩu đúng đối tượng, đúng quy định của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và các nghị định hướng dẫn thi hành.
• Hạn chế tối đa sự chồng chéo, không thống nhất trong khâu kiểm tra hồ sơ và thông quan hàng hóa giữa các chi cục hải quan khác nhau.

Nguyên tắc xác định hàng hóa trong nước đã sản xuất được

• Căn cứ pháp lý tối cao: Việc xác định phải dựa trên Danh mục hàng hóa trong nước đã sản xuất được do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành (trọng tâm là Thông tư số 01/2018/TT-BKHĐT và các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế tại thời điểm nhập khẩu).
• Đối chiếu tiêu chuẩn kỹ thuật: Cơ quan hải quan phải thực hiện đối chiếu chi tiết tên hàng, ký mã hiệu, quy cách kỹ thuật, công suất và các đặc tính công nghệ của hàng hóa thực tế nhập khẩu so với mô tả tại danh mục của Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
• Xem xét tính đặc thù của dự án: Trường hợp hàng hóa nhập khẩu có cùng tên gọi nhưng sở hữu tính năng kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng vượt trội hoặc tích hợp công nghệ cao mà hàng hóa trong nước chưa thể đáp ứng được yêu cầu vận hành của dự án, cơ quan hải quan cần xem xét hồ sơ tài liệu kỹ thuật cụ thể để giải quyết chính sách thuế phù hợp.

Hướng dẫn quy trình phối hợp và xử lý vướng mắc

• Trách nhiệm của doanh nghiệp: Doanh nghiệp có nghĩa vụ tự kê khai, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ. Đồng thời, phải cung cấp đầy đủ tài liệu kỹ thuật, catalogue, chứng nhận chất lượng của nhà sản xuất để chứng minh hàng hóa nhập khẩu thuộc loại trong nước chưa sản xuất được.
• Trách nhiệm của cơ quan Hải quan: Thực hiện kiểm tra hồ sơ lâm sàng và đối chiếu thực tế khi cần thiết. Trong trường hợp phát sinh nghi ngờ hoặc không thống nhất về tiêu chuẩn kỹ thuật giữa doanh nghiệp và cơ quan hải quan, đơn vị hải quan địa phương phải báo cáo Tổng cục Hải quan để phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư hoặc các Bộ quản lý chuyên ngành đưa ra phán quyết cuối cùng.

Ý nghĩa thực tiễn đối với quản lý thuế và doanh nghiệp

• Bảo hộ sản xuất nội địa: Việc kiểm soát chặt chẽ danh mục này giúp ngăn chặn tình trạng nhập khẩu ồ ạt các mặt hàng miễn thuế mà doanh nghiệp trong nước đã có đủ năng lực sản xuất, từ đó thúc đẩy phát triển công nghiệp nội địa.
• Khuyến khích đầu tư công nghệ cao: Tạo hành lang thông thoáng cho các doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, dây chuyền thiết bị hiện đại, có hàm lượng công nghệ cao mà thị trường trong nước chưa đáp ứng được, góp phần hiện đại hóa sản xuất.
• Minh bạch hóa thủ tục hành chính: Giảm thiểu sự tùy tiện trong quá trình áp dụng pháp luật thuế của công chức hải quan, tạo môi trường kinh doanh bình đẳng và minh bạch cho doanh nghiệp.