Công văn 3287/TCT-DNNCN năm 2020 do Tổng cục Thuế ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết về việc hoàn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) nộp thừa đối với các cá nhân tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp. Đây là văn bản quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc pháp lý cho doanh nghiệp bán hàng đa cấp và các cá nhân tham gia mạng lưới trong việc xác định nghĩa vụ thuế và thực hiện thủ tục hoàn thuế theo đúng quy định của pháp luật hiện hành.

- Đối tượng áp dụng và phạm vi điều chỉnh

• Cá nhân trực tiếp tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp có phát sinh thu nhập từ tiền hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích kinh tế khác từ doanh nghiệp bán hàng đa cấp.
• Các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán hàng đa cấp có trách nhiệm khấu trừ, khai thuế và nộp thuế thay cho cá nhân tham gia mạng lưới.
• Cơ quan thuế các cấp thực hiện công tác quản lý, tiếp nhận và giải quyết hồ sơ hoàn thuế TNCN nộp thừa.

- Nguyên tắc xác định thuế TNCN nộp thừa đối với cá nhân bán hàng đa cấp

Theo hướng dẫn tại Công văn 3287/TCT-DNNCN, việc xác định số thuế TNCN nộp thừa của cá nhân tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp được thực hiện dựa trên các nguyên tắc sau:

• Cá nhân tham gia bán hàng đa cấp được xác định là cá nhân kinh doanh. Do đó, thuế TNCN và thuế giá trị gia tăng (GTGT) được khấu trừ theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu (tỷ lệ 0,5% đối với thuế TNCN và 1% đối với thuế GTGT).
• Trường hợp doanh nghiệp bán hàng đa cấp đã khấu trừ và nộp thuế thay cho cá nhân, nhưng sau đó phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu, trả lại hàng hóa hoặc chấm dứt hợp đồng dẫn đến số thuế đã nộp lớn hơn số thuế thực tế phải nộp, phần chênh lệch này được xác định là số thuế nộp thừa.
• Số thuế nộp thừa chỉ được hoàn trả khi cá nhân có yêu cầu hoàn thuế và đáp ứng đầy đủ các điều kiện về hồ sơ, thủ tục theo quy định của Luật Quản lý thuế.

- Hồ sơ và thủ tục hoàn thuế TNCN nộp thừa

Công văn hướng dẫn cụ thể về quy trình và thành phần hồ sơ mà cá nhân hoặc doanh nghiệp được ủy quyền cần chuẩn bị để thực hiện hoàn thuế:

• Về hồ sơ hoàn thuế: Người nộp thuế cần chuẩn bị Giấy đề nghị hoàn trả khoản thu ngân sách nhà nước theo mẫu quy định. Kèm theo đó là bản sao các chứng từ khấu trừ thuế do doanh nghiệp bán hàng đa cấp cấp cho cá nhân, bản sao hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp và các tài liệu chứng minh số thuế nộp thừa như biên bản thanh lý hợp đồng, hóa đơn trả lại hàng.
• Về phương thức nộp hồ sơ: Cá nhân có thể tự trực tiếp nộp hồ sơ hoàn thuế tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp doanh nghiệp bán hàng đa cấp hoặc ủy quyền cho doanh nghiệp thực hiện thủ tục hoàn thuế thay.
• Thời hạn giải quyết: Cơ quan thuế có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ và thực hiện hoàn thuế cho người nộp thuế trong thời hạn quy định của pháp luật về quản lý thuế kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

- Trách nhiệm của doanh nghiệp bán hàng đa cấp

Doanh nghiệp bán hàng đa cấp đóng vai trò là tổ chức chi trả thu nhập và có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế và người lao động:

• Cung cấp đầy đủ, chính xác chứng từ khấu trừ thuế cho cá nhân tham gia mạng lưới khi có yêu cầu.
• Hỗ trợ cá nhân trong việc đối chiếu số liệu doanh thu, số thuế đã khấu trừ và đã nộp vào ngân sách nhà nước.
• Trường hợp được ủy quyền hoàn thuế, doanh nghiệp phải lập hồ sơ đề nghị hoàn thuế thay cho các cá nhân và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của số liệu đề nghị hoàn.

- Ý nghĩa pháp lý và lưu ý khi thực hiện

Công văn 3287/TCT-DNNCN mang lại sự rõ ràng trong việc áp dụng chính sách thuế đối với mô hình bán hàng đa cấp, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế. Tuy nhiên, các bên cần lưu ý:

• Việc hoàn thuế chỉ áp dụng đối với số thuế TNCN nộp thừa, không áp dụng hoàn thuế GTGT đối với cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán hoặc khấu trừ tại nguồn theo tỷ lệ trên doanh thu.
• Người nộp thuế cần chủ động lưu trữ đầy đủ chứng từ, hóa đơn và hợp đồng để phục vụ cho công tác hậu kiểm của cơ quan thuế.