Công văn 1321/GSQL-GQ4 năm 2018 do Cục Giám sát quản lý về Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho cơ quan hải quan các địa phương và các doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu trong khu vực ASEAN. Nội dung công văn tập trung vào việc làm rõ cách thức khai báo và kiểm tra tiêu chí xuất xứ trên Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) mẫu D nhằm đảm bảo thực thi đúng cam kết tại Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA).

- Quy định chi tiết về khai báo tiêu chí xuất xứ tại Ô số 8 trên C/O mẫu D

Công văn hướng dẫn cụ thể cách ghi nhận các tiêu chí xuất xứ tại Ô số 8 của C/O mẫu D để đảm bảo tính thống nhất, tránh các sai sót kỹ thuật dẫn đến việc bác bỏ C/O đáng tiếc:

• Đối với hàng hóa có xuất xứ thuần túy hoặc được sản xuất toàn bộ tại một nước thành viên: Khai báo tiêu chí "WO" (Wholly Obtained).
• Đối với hàng hóa được sản xuất toàn bộ từ các nguyên liệu có xuất xứ của một hoặc nhiều nước thành viên ASEAN: Khai báo tiêu chí "PE" (Produced Entirely).
• Đối với hàng hóa áp dụng tiêu chí Hàm lượng giá trị khu vực: Phải khai báo rõ tỷ lệ phần trăm cụ thể, ví dụ "RVC 40%" hoặc mức tỷ lệ thực tế đạt được của hàng hóa (tối thiểu phải đạt 40%).
• Đối với hàng hóa áp dụng tiêu chí Chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC): Khai báo ký hiệu tương ứng với mức độ chuyển đổi mã số thuế như "CC" (Chuyển đổi cấp Chương), "CTH" (Chuyển đổi cấp Nhóm), hoặc "CTSH" (Chuyển đổi cấp Phân nhóm).
• Đối với hàng hóa áp dụng tiêu chí Công đoạn gia công chế biến cụ thể: Khai báo tiêu chí "SP" (Specific Process).
• Đối với trường hợp áp dụng tiêu chí kết hợp hoặc lựa chọn thay thế (ví dụ: RVC hoặc CTC): Phải thể hiện rõ ràng tiêu chí thực tế mà nhà sản xuất lựa chọn để áp dụng cho lô hàng xuất khẩu.

- Nguyên tắc kiểm tra và xử lý của cơ quan Hải quan đối với C/O mẫu D

Để tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động thương mại song phương và đa phương, đồng thời đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước, công văn đưa ra các nguyên tắc xử lý đối với công chức hải quan khi kiểm tra C/O:

• Cơ quan hải quan thực hiện đối chiếu thông tin về tiêu chí xuất xứ khai báo trên Ô số 8 với các chứng từ kèm theo trong bộ hồ sơ hải quan và quy định tại Thông tư hướng dẫn thực hiện Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định ATIGA của Bộ Công Thương.
• Trường hợp phát hiện có sự khác biệt nhỏ mang tính chất văn bản hoặc cách ghi chép tiêu chí xuất xứ trên Ô số 8 (nhưng không làm thay đổi bản chất xuất xứ của hàng hóa), cơ quan hải quan không được từ chối C/O ngay lập tức mà phải xem xét tính hợp lý chung của toàn bộ hồ sơ.
• Đối với các trường hợp có nghi ngờ hợp lý về tính trung thực và chính xác của thông tin tiêu chí xuất xứ, Chi cục Hải quan nơi tiếp nhận hồ sơ phải tiến hành thủ tục gửi yêu cầu xác minh lên Cục Giám sát quản lý về Hải quan để phối hợp xác minh với cơ quan cấp C/O của nước xuất khẩu, không tự ý bác bỏ ưu đãi thuế quan khi chưa có kết quả xác minh chính thức.

- Tác động của hướng dẫn đối với doanh nghiệp và hoạt động thông quan

Việc thống nhất cách hiểu và áp dụng tiêu chí xuất xứ trên C/O mẫu D mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

• Giúp doanh nghiệp nhập khẩu chủ động kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ xuất xứ trước khi nộp cho cơ quan hải quan, giảm thiểu rủi ro bị bác bỏ C/O và bị truy thu thuế.
• Hạn chế sự chồng chéo, không đồng nhất trong khâu kiểm tra hồ sơ giữa các Chi cục Hải quan khác nhau trên cả nước.
• Góp phần đẩy nhanh tiến độ thông quan hàng hóa, giảm chi phí lưu kho bãi cho doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy dòng chảy thương mại tự do trong khối ASEAN theo đúng tinh thần của Hiệp định ATIGA.