Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 6627-2A:2001
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6627-2A:2001 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 34-2A : 1974) quy định về phương pháp thử nghiệm để xác định tổn hao và hiệu suất của máy điện quay bằng phương pháp đo nhiệt lượng. Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại máy điện quay, ngoại trừ các máy điện dùng cho xe kéo. Phương pháp đo nhiệt lượng là một phương pháp có độ chính xác cao, đặc biệt hiệu quả đối với các máy điện có công suất lớn, nơi mà việc đo trực tiếp công suất cơ hoặc tổn hao bằng các phương pháp truyền thống gặp nhiều khó khăn.
Mục 1 – Quy định chung
Mục này thiết lập các nguyên lý cơ bản và yêu cầu kỹ thuật chung khi áp dụng phương pháp đo nhiệt lượng để xác định tổn hao của máy điện quay:
- Nguyên lý đo nhiệt lượng: Phương pháp này dựa trên nguyên lý bảo toàn năng lượng, trong đó toàn bộ hoặc một phần lớn tổn hao năng lượng trong máy điện được chuyển hóa thành nhiệt năng và được hấp thụ bởi môi chất làm mát lưu thông qua máy. Bằng cách đo lưu lượng môi chất làm mát và độ tăng nhiệt độ của nó giữa đầu vào và đầu ra, ta có thể tính toán chính xác lượng nhiệt năng tỏa ra, từ đó xác định được tổn hao của máy.
- Phạm vi áp dụng: Phương pháp này đặc biệt phù hợp cho các máy điện lớn được làm mát bằng chất lỏng hoặc không khí trong một hệ thống tuần hoàn kín hoặc hở.
- Yêu cầu về thiết bị đo: Các thiết bị đo lưu lượng và nhiệt độ phải được hiệu chuẩn nghiêm ngặt để đảm bảo sai số ở mức tối thiểu. Độ chính xác của phép đo phụ thuộc trực tiếp vào độ chính xác của việc đo chênh lệch nhiệt độ và lưu lượng dòng chảy của môi chất.
Mục 2 – Môi chất làm mát là nước
Khi sử dụng nước làm môi chất làm mát, tiêu chuẩn đưa ra các hướng dẫn chi tiết do nước có nhiệt dung riêng lớn và tính chất vật lý ổn định:
- Đo lưu lượng nước: Lưu lượng nước chảy qua bộ trao đổi nhiệt hoặc trực tiếp qua các cuộn dây phải được đo bằng các thiết bị đo lưu lượng thể tích hoặc khối lượng có độ chính xác cao, hoặc bằng phương pháp cân khối lượng nước trong một khoảng thời gian xác định.
- Đo chênh lệch nhiệt độ: Nhiệt độ nước vào và nước ra phải được đo tại các vị trí có dòng chảy rối để đảm bảo nhiệt độ đồng đều. Sử dụng các cảm biến nhiệt độ nhạy bén như nhiệt kế điện trở bạch kim hoặc cặp nhiệt điện được kết nối đối kháng để đo trực tiếp hiệu nhiệt độ.
- Tính toán tổn hao: Tổn hao nhiệt lượng hấp thụ bởi nước được tính toán dựa trên công thức liên quan đến lưu lượng khối lượng, nhiệt dung riêng của nước và độ tăng nhiệt độ. Tiêu chuẩn cũng yêu cầu hiệu chỉnh các yếu tố ảnh hưởng như sự thay đổi mật độ và nhiệt dung riêng của nước theo nhiệt độ thực tế.
Mục 3 – Môi chất làm mát là không khí
Đối với các máy điện sử dụng không khí làm môi chất làm mát, việc đo lường phức tạp hơn do mật độ không khí thấp và dễ bị ảnh hưởng bởi điều kiện môi trường xung quanh:
- Xác định lưu lượng không khí: Lưu lượng không khí có thể được xác định bằng cách sử dụng các ống Venturi, vòi phun tiêu chuẩn hoặc bằng phương pháp đo tốc độ gió tại nhiều điểm trên tiết diện mặt cắt của đường ống dẫn khí.
- Đo nhiệt độ không khí: Do không khí dẫn nhiệt kém và dễ bị phân lớp nhiệt độ, tiêu chuẩn yêu cầu phải bố trí nhiều điểm đo nhiệt độ ở cả đầu vào và đầu ra để lấy giá trị trung bình đại diện, hoặc sử dụng các lưới đo nhiệt độ chuyên dụng.
- Ảnh hưởng của độ ẩm và áp suất: Khác với nước, các đặc tính vật lý của không khí (như mật độ và nhiệt dung riêng) thay đổi đáng kể theo áp suất khí quyển, nhiệt độ và độ ẩm tương đối. Tiêu chuẩn quy định các công thức hiệu chỉnh bắt buộc để quy đổi kết quả đo về điều kiện tiêu chuẩn.
Mục 4 – Xem xét thực tế và các yếu tố ảnh hưởng
Để đảm bảo kết quả đo phản ánh đúng tổn hao thực tế của máy điện, tiêu chuẩn đưa ra các chỉ dẫn về việc xử lý các nguồn sai số và điều kiện vận hành thực tế:
- Trạng thái cân bằng nhiệt: Các phép đo chỉ được thực hiện khi máy điện đã đạt đến trạng thái cân bằng nhiệt ổn định, nghĩa là nhiệt độ của các bộ phận trong máy và môi chất làm mát không còn thay đổi đáng kể theo thời gian.
- Tổn hao nhiệt ra môi trường xung quanh: Một phần nhiệt lượng sinh ra từ tổn hao có thể truyền trực tiếp qua vỏ máy ra không khí xung quanh thay vì đi vào môi chất làm mát. Tiêu chuẩn hướng dẫn cách tính toán lượng nhiệt thất thoát này bằng cách đo nhiệt độ bề mặt vỏ máy và hệ số truyền nhiệt, hoặc thực hiện bọc cách nhiệt cho máy trong quá trình thử nghiệm để giảm thiểu sai số.
- Tổn hao cơ học và các tổn hao phụ khác: Cần phân định rõ ràng giữa tổn hao đo được bằng phương pháp nhiệt lượng và các tổn hao khác không truyền vào môi chất làm mát (ví dụ: tổn hao do ma sát ổ đỡ nếu ổ đỡ được bôi trơn và làm mát bằng hệ thống riêng biệt).
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Bổ sung lần thứ nhất cho TCVN 6627-2 : 2001 (IEC 34-2 : 1972)
Rotating electrical machines - Part 2: Methods for determining losses and efficiency of rotating electrical machinery from tests (excluding machines for traction vehicles) Measurement of losses by the calorimetric method
Lời nói đầu
TCVN 6627-2A : 2001 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn IEC 34-2A : 1974;
TCVN 6627-2A : 2001 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC/E2 Máy điện và khí cụ điện biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường (nay là Bộ khoa học và Công nghệ) ban hành.
Tiêu chuẩn này được chuyển đổi năm 2008 từ Tiêu chuẩn Việt Nam cùng số hiệu thành Tiêu chuẩn Quốc gia theo quy định tại khoản 1 Điều 69 của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định số 127/2007/NĐ-CP ngày 1/8/2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật.
MÁY ĐIỆN QUAY - PHẦN 2: PHƯƠNG PHÁP THỬ NGHIỆM ĐỂ XÁC ĐỊNH TỔN HAO VÀ HIỆU SUẤT CỦA MÁY ĐIỆN QUAY - (KHÔNG KỆ MÁY ĐIỆN DÙNG CHO XE KÉO) ĐO TỔN HAO BẰNG PHƯƠNG PHÁP NHIỆT LƯỢNG
Rotating electrical machines - Part 2: Methods for determining losses and efficiency of rotating electrical machinery from tests (excluding machines for traction vehicles) - Measurement of losses by the calorimetric method
Mở đầu
Phương pháp đo nhiệt lượng có thể sử dụng để xác định hiệu suất của máy điện quay:
- hoặc bằng cách xác định tổn hao tổng theo tải;
- hoặc bằng cách xác định tổn hao riêng và từ đó xác định tổn hao tổng qui ước bằng tổng các tổn hao riêng.
Tùy từng trường hợp mà phép đo nhiệt lượng có thể thực hiện theo hai cách khác nhau:
- hoặc bằng cách đo lượng môi chất làm mát và độ tăng nhiệt của môi chất làm mát (phương pháp trực tiếp);
- hoặc bằng cách hiệu chuẩn độ tăng nhiệt của môi chất làm mát.
Phép đo nhiệt lượng cần thực hiện riêng cho từng mạch làm mát, hoặc mạch làm mát sơ cấp, hoặc mạch làm mát thứ cấp.
Các phương pháp xác định tổn hao nêu trong tiêu chuẩn này được xây dựng để áp dụng cho các máy phát cỡ lớn, nhưng các nguyên tắc sử dụng cũng có thể áp dụng cho các máy điện khác.
3.1. Danh mục ký hiệu
Bổ sung các ký hiệu sau vào bản liệt kê ký hiệu hiện có:
Pi = tổn hao bên trong bề mặt chuẩn
Pe = tổn hao bên ngoài bề mặt chuẩn
P1 = tổn hao tiêu tán do mạch làm mát dưới dạng nhiệt và có thể đo bằng phương pháp nhiệt lượng
P2 = tổn hao không truyền tới môi chất làm mát mà bị tiêu tán qua bề mặt chuẩn do dẫn nhiệt, đối lưu, bức xạ, rò nhiệt, v.v…
cp = nhiệt dung riêng của môi chất làm mát
Q = lưu lượng theo thể tích của môi chất làm mát
r = tỷ trọng của môi chất làm mát
∆t = độ tăng nhiệt của môi chất làm mát hoặc sự chênh lệch nhiệt độ giữa bề mặt chuẩn của máy điện và nhiệt độ môi trường bên ngoài
v = vận tốc đầu ra của môi chất làm mát
a = hệ số phóng điện
e = sai số trong phép đo tổn hao, P1 và P2
h = hệ số truyền nhiệt
∆p = chênh lệch giữa áp suất tĩnh trong họng vào và áp suất môi trường
A = mặt cắt ngang của
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
- 1Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6627-18-31:2014 (IEC 60034-18-31:2012) về Máy điện quay - Phần 18-31: Đánh giá chức năng của hệ thống cách điện - Quy trình thử nghiệm dây quấn định hình - Đánh giá về nhiệt và phân loại các hệ thống cách điện sử dụng trong máy điện quay
- 2Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6627-18-32:2014 (IEC 60034-18-32:2010) về Máy điện quay - Phần 18-32: Đánh giá chức năng của hệ thống cách điện - Quy trình thử nghiệm dây quấn định hình - Đánh giá bằng độ bền điện
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6627-18-33:2014 (IEC/TS 60034-18-33:2010) về Máy điện quay - Phần 18-33: Đánh giá chức năng của hệ thống cách điện - Quy trình thử nghiệm dây quấn định hình - Đánh giá nhiều yếu tố bằng độ bền khi chịu đồng thời ứng suất nhiệt và điện
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6627-18-34:2014 (IEC 60034-18-34:2012) về Máy điện quay - Phần 18-34: Đánh giá chức năng của hệ thống cách điện - Quy trình thử nghiệm dây quấn định hình - Đánh giá độ bền cơ nhiệt của hệ thống cách điện
- 1Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật 2006
- 2Quyết định 39/2001/QĐ-BKHCNMT ban hành tiêu chuẩn Việt Nam do Bộ trưởng Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường ban hành
- 3Nghị định 127/2007/NĐ-CP Hướng dẫn Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6627-18-31:2014 (IEC 60034-18-31:2012) về Máy điện quay - Phần 18-31: Đánh giá chức năng của hệ thống cách điện - Quy trình thử nghiệm dây quấn định hình - Đánh giá về nhiệt và phân loại các hệ thống cách điện sử dụng trong máy điện quay
- 5Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6627-18-32:2014 (IEC 60034-18-32:2010) về Máy điện quay - Phần 18-32: Đánh giá chức năng của hệ thống cách điện - Quy trình thử nghiệm dây quấn định hình - Đánh giá bằng độ bền điện
- 6Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6627-18-33:2014 (IEC/TS 60034-18-33:2010) về Máy điện quay - Phần 18-33: Đánh giá chức năng của hệ thống cách điện - Quy trình thử nghiệm dây quấn định hình - Đánh giá nhiều yếu tố bằng độ bền khi chịu đồng thời ứng suất nhiệt và điện
- 7Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6627-18-34:2014 (IEC 60034-18-34:2012) về Máy điện quay - Phần 18-34: Đánh giá chức năng của hệ thống cách điện - Quy trình thử nghiệm dây quấn định hình - Đánh giá độ bền cơ nhiệt của hệ thống cách điện
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6627-2A:2001 (IEC 34-2A : 1974) về Máy điện quay - Phần 2: Phương pháp thử nghiệm để xác định tổn hao và hiệu suất của máy điện quay (không kể máy điện dùng cho xe kéo) - Đo tổn hao bằng phương pháp nhiệt lượng
- Số hiệu: TCVN6627-2A:2001
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
- Ngày ban hành: 01/01/2001
- Nơi ban hành: Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 18/11/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
