Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 197-1:2014

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 197-1:2014 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 6892-1:2009, quy định phương pháp thử kéo đối với vật liệu kim loại ở nhiệt độ phòng. Đây là một trong những tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi, làm cơ sở để xác định các đặc tính cơ học quan trọng của kim loại, phục vụ cho công tác kiểm tra chất lượng sản phẩm, thiết kế kết cấu và nghiệm thu công trình xây dựng, chế tạo máy. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn, đối tượng và điều kiện môi trường áp dụng phương pháp thử kéo, cụ thể:

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử kéo đối với các vật liệu kim loại và xác định các tính chất cơ học của chúng ở nhiệt độ phòng. Nhiệt độ phòng tiêu chuẩn được quy định là nhiệt độ môi trường xung quanh, dao động trong khoảng từ 10 độ C đến 35 độ C. Đối với các thử nghiệm yêu cầu độ chính xác cao và kiểm soát nghiêm ngặt, nhiệt độ thử nghiệm phải được duy trì ổn định trong khoảng từ 18 độ C đến 28 độ C.
• Phương pháp thử này áp dụng cho các sản phẩm kim loại có hình dạng và kích thước đa dạng, bao gồm nhưng không giới hạn ở: tấm, băng, dây, thanh, ống và các mặt cắt định hình khác.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ khi áp dụng tiêu chuẩn này, người thực hiện cần tham chiếu và phối hợp sử dụng các tài liệu tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia sau đây (các tài liệu viện dẫn này là bắt buộc áp dụng):

• TCVN 10600-1 (ISO 7500-1): Vật liệu kim loại - Kiểm chuẩn máy thử lực tĩnh một trục - Phần 1: Máy thử kéo/nén - Kiểm chuẩn và xác định lực của hệ thống đo lực.
• TCVN 10601 (ISO 9513): Vật liệu kim loại - Kiểm chuẩn hệ thống giãn kế được sử dụng trong thử nghiệm một trục.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Điều khoản này cung cấp hệ thống thuật ngữ chuyên ngành và định nghĩa chuẩn xác nhằm thống nhất cách hiểu và cách tính toán các thông số kỹ thuật trong quá trình thử kéo:

• Chiều dài đo (Gauge length - L): Chiều dài của phần hình trụ hoặc lăng trụ của mẫu thử dùng để đo độ giãn dài tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình thử.
• Chiều dài đo ban đầu (Original gauge length - Lo): Chiều dài đo của mẫu thử trước khi tác dụng lực kéo.
• Chiều dài đo sau khi đứt (Final gauge length after rupture - Lu): Chiều dài đo của mẫu thử sau khi bị đứt, được xác định bằng cách ghép khít hai phần đứt của mẫu thử lại với nhau một cách cẩn thận theo một đường thẳng.
• Chiều dài phần song song (Parallel length - Lc): Chiều dài của phần được gia công song song của mẫu thử nằm giữa hai đầu kẹp hoặc phần chuyển tiếp.
• Độ giãn dài (Elongation): Sự tăng chiều dài đo ban đầu (Lo) tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình thử kéo.
• Độ giãn dài tương đối (Percentage elongation): Tỷ lệ phần trăm giữa độ giãn dài thu được tại một thời điểm nhất định và chiều dài đo ban đầu (Lo).
• Độ giãn dài sau khi đứt (Percentage elongation after rupture - A): Tỷ lệ phần trăm của độ giãn dài dư sau khi đứt so với chiều dài đo ban đầu (Lo).
• Giới hạn chảy (Yield strength): Mức ứng suất tại thời điểm vật liệu kim loại bắt đầu có hiện tượng biến dạng dẻo mà lực thử không tăng hoặc có sự biến động đặc trưng. Tiêu chuẩn phân biệt rõ giới hạn chảy trên (ReH) và giới hạn chảy dưới (ReL).
• Giới hạn bền kéo (Tensile strength - Rm): Ứng suất tương ứng với lực lớn nhất (Fm) mà mẫu thử chịu được trước khi bị phá hủy hoàn toàn.

Điều 4: Ký hiệu và mô tả

Tiêu chuẩn thiết lập một hệ thống ký hiệu thống nhất để biểu diễn các thông số kích thước hình học của mẫu thử và các đặc tính cơ lý thu được sau quá trình thử nghiệm. Các ký hiệu cơ bản bao gồm:

• a: Chiều dày của mẫu thử phẳng hoặc chiều dày thành ống kim loại.
• b: Chiều rộng phần song song của mẫu thử phẳng.
• d: Đường kính phần song song của mẫu thử tròn.
• Lo: Chiều dài đo ban đầu của mẫu thử.
• Lc: Chiều dài phần song song của mẫu thử.
• So: Diện tích mặt cắt ngang ban đầu của phần song song trên mẫu thử.
• Su: Diện tích mặt cắt ngang tối thiểu của mẫu thử tại vị trí thắt sau khi đứt.
• Fe: Lực tại giới hạn chảy của vật liệu.
• Fm: Lực kéo lớn nhất mà mẫu thử chịu được trong suốt quá trình thử nghiệm.
• R: Ứng suất kéo nói chung, được tính bằng cách chia lực thử tại một thời điểm cho diện tích mặt cắt ngang ban đầu (So).