Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11781:2017 là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định về phương pháp xác định độ cứng chống uốn từ biến của nhựa đường bằng thiết bị lưu biến kế dầm chịu uốn (BBR). Phương pháp này đóng vai trò then chốt trong việc đánh giá khả năng kháng nứt do nhiệt độ thấp của bê tông nhựa đường trong xây dựng công trình giao thông đường bộ.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định chi tiết phương pháp xác định độ cứng chống uốn từ biến (ký hiệu là S) và tốc độ từ biến (trị số m) của nhựa đường bằng thiết bị lưu biến kế dầm chịu uốn (BBR) trong dải nhiệt độ thử nghiệm từ -36 độ C đến 0 độ C.
• Phương pháp thử nghiệm này áp dụng cho các loại nhựa đường đặc chưa hóa già hoặc các loại nhựa đường đã được hóa già thông qua các quá trình mô phỏng như thiết bị sấy màng mỏng xoay (RTFOT) và thiết bị hóa già áp lực (PAV).
• Kết quả thu được từ phương pháp này là cơ sở để phân loại nhựa đường theo cấp hiệu năng (PG - Performance Grade), giúp lựa chọn loại vật liệu phù hợp với điều kiện khí hậu lạnh nhằm hạn chế hiện tượng nứt do nhiệt.

- Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này áp dụng các tài liệu viện dẫn liên quan để đảm bảo tính đồng bộ và chính xác trong quá trình thực hiện phép thử. Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về yêu cầu kỹ thuật của nhựa đường, phương pháp lấy mẫu, phương pháp hóa già nhựa đường và các tiêu chuẩn về hiệu chuẩn thiết bị đo lường lực, nhiệt độ.
• Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc được thay thế thì áp dụng phiên bản mới nhất của tài liệu đó.

- Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

• Độ cứng chống uốn từ biến (S - Creep Stiffness): Được định nghĩa là tỷ số giữa ứng suất uốn lớn nhất và biến dạng uốn lớn nhất của dầm nhựa đường tại một thời điểm xác định dưới tác dụng của một tải trọng không đổi. Chỉ số này phản ánh khả năng chống lại sự biến dạng của nhựa đường khi chịu lực ở nhiệt độ thấp.
• Tốc độ từ biến (trị số m - Creep Rate): Là tốc độ thay đổi của độ cứng chống uốn từ biến theo thời gian, được xác định bằng độ dốc của đường cong biểu diễn độ cứng theo thời gian trên hệ tọa độ logarit kép. Trị số m thể hiện khả năng tự giải tỏa ứng suất nội sinh của nhựa đường khi nhiệt độ môi trường giảm nhanh.
• Lưu biến kế dầm chịu uốn (BBR - Bending Beam Rheometer): Thiết bị thí nghiệm chuyên dụng được thiết kế để tác dụng một lực không đổi lên điểm giữa của dầm nhựa đường đặt trên hai gối đỡ, đồng thời tự động đo và ghi lại độ võng của dầm theo thời gian trong môi trường chất lỏng được kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt.

- Tóm tắt phương pháp thử nghiệm (Điều 4)

• Phương pháp thử nghiệm dựa trên nguyên lý đo độ võng của một dầm nhựa đường hình chữ nhật có kích thước tiêu chuẩn, được đặt trên hai gối đỡ trong bể chất lỏng duy trì ở nhiệt độ thử nghiệm quy định.
• Một lực tác dụng không đổi (thường là 980 mN) được ấn xuống vị trí chính giữa nhịp của dầm nhựa đường trong khoảng thời gian liên tục là 240 giây.
• Thiết bị BBR sẽ tự động đo đạc và ghi lại giá trị lực tác dụng cùng độ võng của dầm tại các mốc thời gian quy định (như 8, 15, 30, 60, 120 và 240 giây).
• Từ các số liệu thực nghiệm thu được, phần mềm chuyên dụng sẽ tính toán ra độ cứng chống uốn từ biến (S) và tốc độ từ biến (trị số m) của mẫu nhựa đường tại thời điểm 60 giây để làm căn cứ đánh giá chất lượng vật liệu.