Tóm tắt Tiêu chuẩn ngành 10TCN 590:2004 về ngũ cốc và đậu đỗ - Gạo xát - Đánh giá chất lượng cảm quan cơm bằng phương pháp cho điểm
Tiêu chuẩn ngành 10TCN 590:2004 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định về phương pháp đánh giá chất lượng cảm quan của cơm được nấu từ gạo xát bằng phương pháp cho điểm. Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.
- Điều 1: Phạm vi áp dụng (Scope of Application)
- Tiêu chuẩn này quy định phương pháp đánh giá chất lượng cảm quan của cơm nấu từ các loại gạo xát (gạo tẻ) thuộc nhóm ngũ cốc và đậu đỗ.
- Phương pháp cho điểm được áp dụng để xác định, so sánh và phân loại chất lượng cảm quan của cơm dựa trên các chỉ tiêu đặc trưng, phục vụ cho công tác nghiên cứu, chọn tạo giống, kiểm tra chất lượng thương mại và chế biến lương thực.
- Điều 2: Tài liệu viện dẫn (Normative References)
- Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng các tiêu chuẩn liên quan về lấy mẫu, chuẩn bị mẫu và các thuật ngữ chung trong phân tích cảm quan.
- Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hoặc tiêu chuẩn ngành hiện hành về phương pháp thử, quy trình nấu cơm chuẩn vị và các yêu cầu kỹ thuật đối với gạo xát.
- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa (Terms and Definitions)
- Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa rõ ràng về các thuật ngữ chuyên ngành sử dụng trong quá trình đánh giá cảm quan cơm.
- Gạo xát: Là sản phẩm thu được sau quá trình xay xát thóc để loại bỏ vỏ trấu, cám và phôi ở các mức độ khác nhau.
- Chất lượng cảm quan cơm: Là tập hợp các đặc tính của cơm được nhận biết thông qua các giác quan của con người (thị giác, khứu giác, vị giác, xúc giác).
- Hội đồng cảm quan: Nhóm các chuyên gia hoặc người thử nghiệm đã qua đào tạo, có năng lực nhận biết và đánh giá chính xác các chỉ tiêu cảm quan của cơm.
- Điều 4: Nguyên tắc chung của phương pháp cho điểm (General Principles)
- Phương pháp dựa trên việc sử dụng một thang điểm chuẩn (thường là thang điểm 5 hoặc thang điểm hệ số trọng số) để đánh giá các chỉ tiêu chất lượng của cơm bao gồm: màu sắc, mùi thơm, vị, độ dẻo, độ mềm và trạng thái cấu trúc chung.
- Quá trình đánh giá phải được thực hiện trong điều kiện phòng thí nghiệm cảm quan tiêu chuẩn, đảm bảo không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố ngoại cảnh như ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm và mùi lạ.
- Mẫu cơm phải được chuẩn bị và nấu theo một quy trình thống nhất, nghiêm ngặt về tỷ lệ nước/gạo, thời gian nấu và thời gian ủ ấm trước khi đem ra đánh giá.
- Kết quả đánh giá là điểm trung bình của các thành viên trong hội đồng cảm quan sau khi đã xử lý thống kê để loại bỏ các sai số không đáng tin cậy.
Tiêu chuẩn 10TCN 590:2004 đóng vai trò là công cụ kỹ thuật chuẩn hóa, giúp các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu có cơ sở khoa học khách quan để đánh giá chất lượng gạo thương phẩm trên thị trường Việt Nam.
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
NGŨ CÔC VÀ ĐẬU ĐỖ - GẠO XÁT - ĐÁNH GIÁ CHÂT LƯỢNG CẢM QUAN CƠM BẰNG PHƯƠNG PHÁP CHO ĐIỂM
Cereals and Pulses - Milled rice - Sensory Evaluation of Cooked rice by Scorecard 10 TCN 590 - 2004
(Ban hành kèm theo Quyết định số: 05/2004/QĐ-BNN ngày 16 tháng 03 năm 2004)
Tiêu chuẩn này quy định phương pháp đánh giá chất lượng cảm quan cơm nấu từ gạo xát bằng phương pháp cho điểm.
- TCVN 5451-1991 (ISO 950:1979): Ngũ cốc - Lấy mẫu (dạng hạt).
- TCVN 3215-79: Sản phẩm thực phẩm - Phân tích cảm quan bằng phương pháp cho điểm.
3.1 Các yêu cầu chung để đánh giá cảm quan được áp dụng theo mục 2 của TCVN 3215-79.
3.2 Hội đồng đánh giá cảm quan của cơm gồm từ 5 đến 9 thành viên được lựa chọn từ một nhóm nhiều người thông qua các bài thử cơ bản về mùi, vị, màu sắc. Sau khi được lựa chọn, các thành viên được tập huấn, làm quen với một số mẫu cơm để thống nhất các khái niệm, thuật ngữ và cách sử dụng thang điểm.
3.3 Số mẫu được đánh giá cùng một lúc từ 3 đến 6 mẫu và được lặp lại ít nhất 2 lần trên một mẫu thử.
3.4 Các tính chất được chọn để đánh giá chất lượng cảm quan cơm bao gồm : mùi, độ trắng hoặc màu sắc, độ bóng hoặc cảm quan bên ngoài, độ dính hoặc độ dẻo, độ mềm hoặc độ cứng và vị ngon.
4.1 Tiến hành lấy mẫu theo TCVN 5451-91. Mẫu ban đầu phải được kiểm tra, ghi rõ các số liệu liên quan đến nguồn gốc, trạng thái mẫu.
4.2 Lượng mẫu lấy tuỳ theo yêu cầu của Hội đồng cảm quan nhưng không được ít hơn 500g gạo xát cho một mẫu.
4.3 Mẫu phải được đựng trong túi nilon dán kín và được bảo quản trong tủ mẫu.
4.4 Trước khi nấu thử phẩm chất cơm, các mẫu gạo xát cần được phơi nhẹ trong phòng thí nghiệm để đạt cùng một độ ẩm giống nhau, tốt nhất là khoảng 14%.
4.5 Tuỳ theo mục đích và yêu cầu thử nếm mà trong một số trường hợp có thể tách gạo nguyên và tấm riêng, sau đó tiến hành đánh giá chất lượng trên mẫu gạo nguyên hoặc mẫu gạo nguyên pha tấm 5%, 10%...
5.1 Cân kỹ thuật có độ chính xác đến 0.01g.
5.2 ống đong có chia độ dung tích 100, 500 và 1000ml.
5.3 Thìa bằng thép không gỉ hoặc bằng nhôm.
5.4 Đũa thuỷ tinh.
5.5 Khay men trắng hoặc khay nhôm.
5.6 Cốc thuỷ tinh (loại cốc uống rượu) có nắp kín.
5.7 Nồi cơm điện dung tích 1lít, có rơle tự ngắt.
5.8 Hộp nhôm hoặc nồi nhôm nhỏ (đặt trong nồi cơm điện dung tích 1lít) có thể nấu được 200g gạo xát.
5.9 Cốc uống nước và bình nước lọc.
5.10 Đồng hồ.
6. Chuẩn bị mẫu cơm và tiến hành thử
6.1 Chuẩn bị mẫu cơm
6
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
- 1Tiêu chuẩn ngành 10TCN 425:2000 về gạo xát - phương pháp xác định tỷ lệ trắng trong, trắng bạc và độ trắng bạc do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
- 2Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 689:2006 về ngũ cốc và đậu đỗ – Gạo lật - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
- 3Tiêu chuẩn ngành 10TCN 852:2006 về tiêu chuẩn ngũ cốc và đậu đỗ - Gạo nếp xát - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8368:2010 về Gạo nếp trắng
- 1Quyết định 05/2004/QĐ-BNN ban hành tiêu chuẩn ngành Ngũ cốc và đậu đỗ do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
- 2Tiêu chuẩn ngành 10TCN 425:2000 về gạo xát - phương pháp xác định tỷ lệ trắng trong, trắng bạc và độ trắng bạc do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
- 3Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 3215:1979 về sản phẩm thực phẩm - phân tích cảm quan - phương pháp cho điểm do Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước ban hành
- 4Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5451:1991 (ISO 950 – 1979)
- 5Tiêu chuẩn ngành 10 TCN 689:2006 về ngũ cốc và đậu đỗ – Gạo lật - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
- 6Tiêu chuẩn ngành 10TCN 852:2006 về tiêu chuẩn ngũ cốc và đậu đỗ - Gạo nếp xát - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
- 7Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8368:2010 về Gạo nếp trắng
Tiêu chuẩn ngành 10TCN 590:2004 về ngũ cốc và đậu đỗ - Gạo xát - Đánh giá chất lượng cảm quan cơm bằng phương pháp cho điểm do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành
- Số hiệu: 10TCN590:2004
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn ngành
- Ngày ban hành: 16/03/2004
- Nơi ban hành: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 15/11/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
