Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 10TCN 437:2001

Tiêu chuẩn ngành 10TCN 437:2001 do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành, quy định về quy phạm khảo nghiệm trên đồng ruộng hiệu lực phòng trừ rệp muội hại cam chanh của các loại thuốc trừ sâu. Quy chuẩn này nhằm thống nhất phương pháp đánh giá hiệu lực sinh học, thời gian tác động và mức độ an toàn của các loại thuốc trừ sâu đối với cây cam chanh và hệ sinh vật có ích trên đồng ruộng.

Phạm vi áp dụng và điều kiện tiến hành khảo nghiệm

• Phạm vi áp dụng: Quy chuẩn này áp dụng cho tất cả các khảo nghiệm diện hẹp và diện rộng trên đồng ruộng nhằm đăng ký các loại thuốc trừ sâu mới hoặc thay đổi phạm vi sử dụng để phòng trừ rệp muội (như Toxoptera citricidus, Toxoptera aurantii) gây hại trên cây cam, chanh, quýt, bưởi tại Việt Nam.
• Điều kiện khảo nghiệm: Khảo nghiệm phải được tiến hành trên những vườn cam chanh đang trong thời kỳ sinh trưởng mạnh (ra đọt non, lá non), có mật độ rệp muội phát sinh cao và phân bố tương đối đồng đều trên diện tích khảo nghiệm.
• Lịch sử xử lý thuốc: Vườn cây được chọn làm khảo nghiệm không được phun bất kỳ loại thuốc trừ sâu nào trong vòng 15 ngày trước khi tiến hành xử lý thuốc khảo nghiệm.

Phương pháp bố trí và thiết kế thí nghiệm

• Thiết kế thí nghiệm: Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn toàn (RCBD) với ít nhất 4 lần nhắc lại đối với khảo nghiệm diện hẹp. Đối với khảo nghiệm diện rộng, không cần nhắc lại nhưng diện tích mỗi ô phải đủ lớn để đánh giá chính xác.
• Các công thức thí nghiệm: Bao gồm công thức thuốc khảo nghiệm (ở các liều lượng khuyến cáo khác nhau), công thức thuốc đối chứng so sánh (loại thuốc đã được đăng ký và đang dùng phổ biến có hiệu quả cao cùng nhóm hoặc cùng cơ chế tác động) và công thức đối chứng không phun thuốc (chỉ phun nước lã).
• Quy mô ô thí nghiệm: Mỗi ô thí nghiệm diện hẹp phải có ít nhất từ 3 đến 5 cây cam chanh tùy thuộc vào tuổi cây và mật độ trồng. Giữa các ô thí nghiệm phải có khoảng cách hoặc hàng cây phân cách để tránh hiện tượng thuốc bay tạt sang nhau khi phun.

Phương pháp và kỹ thuật xử lý thuốc

• Thiết bị phun thuốc: Sử dụng các loại bình phun đeo vai hoặc máy phun thuốc chuyên dụng có áp lực phun đồng đều, đảm bảo thuốc được phân tán đều dưới dạng sương mù.
• Kỹ thuật phun: Phun thuốc ướt đều toàn bộ tán cây, đặc biệt chú ý phun kỹ vào các bộ phận non như búp non, lá non, cành non và mặt dưới của lá nơi rệp muội tập trung cư trú và gây hại nhiều nhất.
• Thời điểm phun: Phun thuốc khi rệp muội bắt đầu phát sinh rộ trên các đọt non, thời tiết khô ráo, không phun vào lúc trời nắng gắt hoặc dự báo sắp có mưa lớn để tránh trôi thuốc.

Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp điều tra mật độ rệp

• Thời điểm điều tra: Tiến hành điều tra mật độ rệp muội tại các thời điểm: ngay trước khi phun thuốc (đối chứng ban đầu) và sau khi phun thuốc 1 ngày, 3 ngày, 7 ngày, và có thể kéo dài đến 14 ngày tùy thuộc vào hiệu lực kéo dài của từng loại thuốc.
• Phương pháp điều tra: Trên mỗi ô thí nghiệm, chọn ngẫu nhiên các cây cố định ở giữa ô. Trên mỗi cây, chọn ngẫu nhiên các búp non hoặc cành non ở các hướng khác nhau để đếm số lượng rệp muội sống (bao gồm cả rệp non và rệp trưởng thành).
• Đánh giá tác động phụ: Theo dõi và ghi nhận khả năng gây hại của thuốc đối với cây trồng (hiện tượng cháy lá, rụng hoa, rụng quả non) và ảnh hưởng trực tiếp đến các loài thiên địch tự nhiên của rệp muội như bọ rùa, ruồi ăn rệp, ong ký sinh.

Phương pháp tính toán hiệu lực và xây dựng báo cáo

• Công thức tính hiệu lực: Hiệu lực phòng trừ của thuốc được tính toán dựa trên sự thay đổi mật độ rệp trước và sau khi phun thuốc ở các công thức thí nghiệm so với công thức đối chứng không phun thuốc, thường áp dụng công thức Henderson-Tilton hoặc Abbott.
• Xử lý số liệu: Các số liệu thu thập được phải được xử lý thống kê bằng các phần mềm chuyên dụng để so sánh sự khác biệt có ý nghĩa giữa các công thức thí nghiệm.
• Nội dung báo cáo: Báo cáo kết quả khảo nghiệm phải trình bày đầy đủ các thông tin về điều kiện thời tiết, đặc điểm vườn khảo nghiệm, phương pháp bố trí, kết quả hiệu lực qua các ngày theo dõi, đánh giá tính an toàn đối với cây trồng và đề xuất liều lượng sử dụng tối ưu trên đồng ruộng.